MusicArtsMusic InterviewsSociety & CulturePersonal Journals

Opium

NPO Luister / AVROTROS

Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.

Play

Open in

68 episodes
daily
Avg 17 min
Dutch

Episodes 68

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

September 25 · 13 min
Het gesprek - Karlijn Kistemaker (25 september 2026)
Selma van Dijk praat met theatermaker Karlijn Kistemaker over haar voorstelling Buikzwam. Theatermaker Karlijn Kistemaker ging gedurende haar leven 17 keer naar de huisarts met ernstige buikpijnklachten. Na vele wegwuivende gebaren, pijnstillers en diëten las ze bij toeval een artikel over Birgit Schuurman, waarin zij vertelt dat ze waarschijnlijk de chronische ziekte endometriose heeft. Niet lang daarna krijgt Karlijn de diagnose van een veel te vlotte arts die niks vermoedend roept: ‘Oh en heb je nog een kinderwens?’ Wat volgt is een wonderlijke reis langs weefsellandschappen, klodders koude gel, hormoonspuiten en de terugkerende vraag: wil ik een kind of wil ik dat het lukt? 1 op de 10 personen met vrouwelijke geslachtskenmerken heeft endometriose. Dat zijn bijna 500 duizend mensen in Nederland en 200 miljoen wereldwijd. Dat is evenveel als alle mensen op aarde met een Netflix abonnement. Wat is het precies? Hoe kan het dat deze ziekte zo onbekend is? En waarom duurde het 24 jaar voordat Karlijn de diagnose kreeg? In haar solo Buikzwam vertelt Karlijn op droogkomische wijze over haar ervaringen met endometriose en vruchtbaarheidsproblemen. Ook doet ze verslag van ontmoetingen met lotgenoten in sfeerloze wachtkamers en op duistere internetfora.
September 24 · 20 min
Het gesprek - Massih Hutak (24 september 2026)
Shula Tas in gesprek met Massih Hutak, rapper en schrijver uit Amsterdam-Noord. In zijn nieuwe boek Voor Issa bereidt hij zich in twaalf weken voor op een bokswedstrijd. Tijdens de fysiek en mentaal intense trainingen reflecteert hij op zijn verleden. Hoe is hij hier terechtgekomen? Een debuutroman over de wording van een man. Over het overwinnen van verlies. Over broederschap, vriendschap en ouderschap. En hiphop. Over opgroeien op een pleintje vol mannen en in een huis zonder vrouwen. Naast muziek maken en schrijven zet Massih Hutak zich ook in voor jongeren: hij is verantwoordelijk voor activistische initiatieven zoals de Kantel de macht-stemcampagne, waarmee hij jongeren aanmoedigt te stemmen, en Verdedig Noord, het project dat zich inzet tegen de blinde gentrificatie van Amsterdam-Noord. Ook zijn boek Jij hebt ons niet ontdekt, wij waren hier altijd al (2020) werpt een blik op de gentrificatie en haar gevaren in deze wijk.
September 23 · 19 min
Het gesprek - Eran Ben-Michaël (23 september 2026)
Shula Tas in gesprek met theatermaker Eran Ben-Michaël. Eran Ben-Michaël (bekend van theatergezelschap George & Eran Producties) richtte een nieuw gezelschap ERAN&CO op en is met een nieuwe voorstelling AI&IK in theaters te zien. In deze dialoog over virtuele vriendschap staan mens Eran en machine Eva voor het eerst zij aan zij op het toneel. Wat begint als een speelse ontmoeting op het snijvlak van theater en stand-up comedy, groeit uit tot een confronterend en geestig onderzoek naar onze intieme relatie met technologie. In een tijd waarin AI niet alleen gebruikt wordt als digitale allesweter of artificiële assistent, wordt de grens tussen hulpmiddel en hechte band steeds vager. Waar Eva begon als Eran's altijd beschikbare assistent groeide ze uit tot luisterend oor, vriend en nu zelf tot zijn medespeler in deze technologische theatervoorstelling.
September 22 · 12 min
Het gesprek - Ciska Meister (22 september 2026)
Beitske de Jong praat met filmmaker Ciska Meister over haar korte documentaire Pussymagnet, Baby! Hoe herken je een lesbienne? Wanneer zet je de eerste stap? En belangrijker nog: was dat eigenlijk wel de eerste stap? In Pussymagnet, Baby! duik je in de wonderlijke wereld van het lesbisch flirten. Hier geldt: lesbiennes spot je met een verrekijker, streepjesshirts zijn hetero en ergens tussen twijfel, gemiste signalen en 'wij zijn gewoon vriendinnen' ontstaan kortstondige flirts en de mooiste liefdesverhalen. Want wanneer het vertrouwde heteroscript wegvalt, ontstaat de vrijheid om liefde en verbinding op een heel eigen manier vorm te geven.
September 21 · 20 min
Het gesprek - Mari Sanders (21 september 2026)
Shula Tas praat met regisseur Mari Sanders over zijn film Stand Up, die zijn landelijke première beleeft op het Nederlands Film Festival, dat dit weekend van start gaat. Na een ongeluk belandt Vera in een leven dat ze niet langer herkent. De ontmoeting met Xander opent een nieuwe wereld voor haar, maar dwingt haar ook te kiezen wie ze wil zijn. Vera (23) leeft voor vrijheid en avontuur, totdat een ongeluk haar leven ingrijpend verandert. In een revalidatiecentrum moet ze niet alleen leren omgaan met haar nieuwe lichaam, maar ook afscheid nemen van haar bestaan zoals ze dat kende. Ze ontmoet de 22-jarige Xander. Hij stelt haar voor aan een gemeenschap waarin beperkingen niet verborgen hoeven te worden. Terwijl hun vriendschap steeds hechter wordt, moet Vera kiezen hoe ze haar nieuwe werkelijkheid wil vormgeven. Deze film beleefde zijn wereldpremière op het Tribeca Film Festival in New York.
September 18 · 18 min
Het gesprek - Sven Ratzke (18 september 2026)
Beitske de Jong in gesprek met Sven Ratzke. Al meer dan 130 jaar vertelt film ons hoe het voelt om mens te zijn. In zijn nieuwe voorstelling Kopfkino neemt zanger en performer Sven Ratzke je mee op reis langs films die hem hebben gevormd. Het is zijn meest persoonlijke voorstelling tot nu toe. Kopfkino betekent letterlijk ‘cinema in je hoofd’. Aan de hand van muziek, herinneringen en imaginaire beeldende verhalen neemt Ratzke het publiek mee in de wereld van cinema. De iconische film-songs krijgen een geheel nieuw arrangement binnen de authentieke stijl van Ratzke waarbij hij begeleid wordt door pianist Julian Bohn.
September 17 · 17 min
Het gesprek - Wilfried de Jong (17 september 2026)
Shula Tas in gesprek met Wilfried de Jong, theatermaker, journalist, presentator, acteur en schrijver. De Jong ging de afgelopen vijf jaar op pad met zijn analoge polaroidcamera. Hij heeft er waarschijnlijk duizenden genomen met zijn oude, analoge camera. Nu, na vier jaren van kijken en fotograferen heeft Wilfried de Jong een werkelijk prachtige selectie van zijn foto’s gemaakt voor zijn nieuwe fotoboek Polaroidman en de gelijknamige expositie in galerie Weisbard in Rotterdam. Uiterst nauwkeurig toont Wilfried zijn persoonlijke blik op de wereld en zien we hoe het licht op alledaagse dingen valt, samengebald in een klein, vierkant vak: de polaroid. Wilfried's werk is een maand lang te zien in galerie Weisbard. Originele polaroids worden op een bijzondere wijze als een installatie getoond. Daarnaast is een selectie met veel oog voor techniek en detail vergroot afgedrukt. Een overzicht van zijn werk is gebundeld, uitgegeven door Hannibal Books.
September 16 · 15 min
Het gesprek - Leontine Coelewij (16 september 2026)
Annemieke Bosman praat met conservator Leontine Coelewij van het Stedelijk Museum in Amsterdam over de overzichtstentoonstelling die zij samenstelde met werk van de onlangs overleden Japanse kunstenaar Yayoi Kusama. Op 11 september 2026 opende een groot overzicht van Yayoi Kusama, een van de meest invloedrijke en vernieuwende kunstenaars van de 20e en 21e eeuw. De tentoonstelling presenteert meer dan zeventig jaar van haar baanbrekende oeuvre. Uiteenlopende disciplines komen aan bod: schilderkunst, sculpturen, installaties, tekeningen, mode, collages en happenings. Met het recent overlijden van Yayoi Kusama is de aankomende overzichtstentoonstelling een postuum eerbetoon geworden, waarin het leven en werk van de kunstenaar worden gevierd. Stippen, spiegelruimtes en immens grote installaties zijn onlosmakelijk verbonden met Yayoi Kusama. Haar werk staat wereldwijd bekend om haar experimenten met patronen, zelfbeeld en het concept van ‘oneindigheid’. In haar installaties vervaagt de grens tussen de beschouwer en het oneindige— waar begin jij, en waar eindigt de ruimte? Een van de hoogtepunten van de tentoonstelling is een gloednieuwe versie van een van haar iconische installaties, waarin je het gevoel krijgt op te lossen in een oneindig universum van patronen en reflecties.
September 15 · 16 min
Het gesprek - Steef de Jong (15 september 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Steef de Jong, theatermaker en beeldend kunstenaar. In zijn nieuwste produktie Tulip Town gooit Steef de Jong Offenbachs 19e-eeuwse operetteklassieker ‘L’île de Tulipatan’ in de blender en serveert een kartonnen operettefeest vol energie, humor en razendsnelle genderwisselingen. Na het succes van voorstellingen Postillon d’amour en Operetta Land pakt hij opnieuw groots uit in zijn punkoperette Tulip Town, samen met een topcast: Ilse Warringa, Rop Verheijen, Daniel Cornelissen en Thor Braun en een liveband.
September 14 · 16 min
Het gesprek - Matthias R. Declercq (14 september 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver en journalist Matthias R. Declercq over zijn boek Tanana. Van jongs af aan is Matthias Declercq gefascineerd door het idee van een leven ver weg van alles. De Vlaamse stedeling besluit op zoek te gaan naar een antwoord op de vraag die hem, en zoveel anderen, bezighoudt: hoe is het leven in de echte wildernis? Hij besluit een dorpsgenote op te sporen die in de jaren zestig naar Alaska emigreerde. Declercq belandt in Tanana, een onooglijk dorpje in het geografische hart van de uitgestrekte wildernis, omringd door bossen, bergen en moerassen. Hij raakt er diep onder de indruk van de machtige rivier de Yukon en probeert zich te verhouden tot de korte zomers en de eenzame vrieskou van de eindeloze wintermaanden. Maar hoe langer hij in Tanana is, hoe meer Declercq opkijkt van de bewoners. Van Athabaskanen tot oud-Irakstrijders en bejaarde hippies. Een microwereld vol vrije geesten is het, met ook kluizenaars en delinquenten. Declercq verbaast zich in toenemende mate over het uithoudingsvermogen, de vernietigingsdrang en de veerkracht van de mens in deze extreme, afbrokkelende wereld.
September 11 · 16 min
Het gesprek - Elte Rauch (11 september 2026)
Shula Tas praat met schrijver Elte Rauch over haar nieuwe roman Johan. Hij heeft geen onmiskenbaar talent, geen fascinerende hobby, laat nauwelijks zijn stem klinken. Maar voor Veere wordt Johan een ankerpunt als ze in een psychische schemertoestand belandt. Als Johan ondanks al Veeres pogingen onbewogen blijft, nemen haar fantasieën de overhand. Elte Rauch is schrijver en uitgever. Ze studeerde Filosofie en Sociale wetenschappen aan de Universiteit van Bristol en Theologie aan de Universiteit Utrecht. In 2023 verscheen haar debuutroman Een vrouw met mooie borsten. Rauch woont en werkt afwisselend in Nederland en Engeland.
September 10 · 14 min
Het gesprek - Lex Paleaux (10 september 2025)
Shula Tas in gesprek met Lex Paleaux, schrijver en scenarist. Deze maand verschijnt van zijn hand de roman In het licht van de leugen. Eindelijk staat de 17-jarige Quintin op eigen benen. De langverwachte vrijheid brengt hem liefde en de belofte van roem, maar bedrog en oude trauma's zitten hem op de hielen. Na een periode in Canada, te lezen in zijn vorige roman Liften naar de hemel, staat Quintin op de drempel van zijn christelijke Friese geboortedorp. Hij woont in bij zijn vriendin Juna, want de verhouding met zijn ouders is gespannen. Als hij in contact komt met een talentscout, lijkt het tij te keren. Maar de scout blijkt betrokken bij dubieuze praktijken, en de droom spat uiteen. Eerder verschenen van Paleaux's hand Winterwater, Als de dood zucht en Liften naar de hemel.
September 9 · 21 min
Het gesprek - Jeroen Kooijmans (9 september 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Jeroen Kooijmans, kunstenaar en regisseur. Na een warm onthaal op het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) verschijnt op donderdag 10 september (World Suicide Prevention Day) de eerste lange film van kunstenaar Jeroen Kooijmans. Gedreven door de wil zijn demonen te verslaan brengt kunstenaar Jeroen Kooijmans in Love-22-Love een ode aan de kunst, de liefde voor zijn vrouw en aan de donkere uithoeken van zijn psyche. Op de bodem van zijn bestaan dient de liefde als medicijn. De terroristische aanslag op het World Trade Center is dit jaar 25 jaar geleden. Deze tragische gebeurtenis is ook een kantelpunt in de film. Jeroen was in NY toen het gebeurde... Het heeft een grote impact op hem gehad. Vandaar dat het ook rond 9/11 uitkomt.
September 8 · 16 min
Het gesprek - Iris Sikking en Willemijn van der Zwaan (8 september 2026)
Annemieke Bosman praat met conservatoren Iris Sikking en Willemijn van der Zwaan over de tentoonstelling Eva Besnyö - De bevrijde camera, die zij samenstelden voor Fotomuseum Den Haag. Fotograaf Eva Besnyö (1910 – 2003) was niet alleen getuige van, maar ook drijvende kracht achter de emancipatie van de fotografie. Samen met haar tijdgenoten experimenteerde zij vrijelijk met een nieuwe beeldtaal: weg van de schilderkunst, gericht op de werkelijkheid, van dichtbij en vol dynamiek. Dit najaar presenteert Fotomuseum Den Haag één van de grootste overzichtstentoonstellingen ooit van Eva Besnyö’s werk. Deze is samengesteld uit foto’s uit de eigen collectie, de omvangrijkste Besnyö-verzameling ter wereld. Tegen de achtergrond van een ingrijpend veranderend Europa volgt de tentoonstelling Besnyö’s levensloop: van haar eerste ervaringen met de camera in Boedapest en haar vormende jaren in het rauwe Berlijn van de jaren dertig tot haar leven en carrière in Bergen en later Amsterdam, waar zij deel uitmaakte van een vooruitstrevend creatief netwerk. Ook de Tweede Wereldoorlog, die diepe sporen naliet, en haar betrokkenheid bij de Dolle Mina-beweging in de jaren zeventig krijgen een plaats. Met vintageafdrukken, archiefmateriaal, tijdschriften en persoonlijke documenten biedt de tentoonstelling een rijk beeld van Besnyö’s oeuvre én van de twintigste eeuw, waarin politieke omwentelingen en de strijd voor vrouwenemancipatie nauw verweven zijn met haar leven en werk.
September 7 · 15 min
Het gesprek - Kairi Look (7 september 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Kairi Look over haar roman Dans het stof uit de vloer. Terwijl Estland zich losmaakt van een pijnlijk verleden groeit een meisje op in de beschermende aanwezigheid van haar overgrootmoeder; de dagen zijn gevuld met kleine rituelen en familieverhalen. De buitenwereld sijpelt spaarzaam binnen en langzaam ontdekt ze wat vrijheid betekent, niet alleen voor een land, maar ook voor een mens. Jaren later woont ze in het buitenland en probeert ze, tussen twee talen en twee landen in, een nieuw thuis te vinden. Dans het stof uit de vloer is een ingetogen en poëtische roman over opgroeien, familie, verlies en veerkracht. Kairi Look studeerde fysiotherapie en bewegingswetenschappen in Tartu en Amsterdam en werd in Estland bekend door haar kinderboeken. Haar debuutroman voor volwassenen Dans het stof uit de vloer was bij verschijning in Estland meteen een sensatie. Het werd door de twee grootste boekhandelsketens benoemd als de beste roman van 2025. Ze werd in 2025 uitgeroepen tot Schrijver van het Jaar. Ze verdeelt haar tijd tussen Tallinn en Amsterdam.
September 4 · 15 min
Het gesprek - Nina van Tongeren (4 september 2026)
Shula Tas in gesprek met Nina van Tongeren, dramaturg en theatermaker. Zij maakte de succesvolle lunchvoorstelling Teckel, die volgende week opnieuw te zien is op het Nederlands Theater Festival. Begeleid door tienermuziek uit de 2010’s, twee advocaten en een aantal everyday heroes, onderzoekt Teckel de gevolgen van seksueel kindermisbruik door de lens van het heden: de littekens, de humor, de veerkracht en de pogingen om staande te blijven. Met Teckel wil het team zich richten op de omstanders, om hen met mededogen, maar beslist te laten veranderen van wegkijkers in aankijkers. Nina van Tongeren is vaste dramaturg bij de Toneelmakerij en schrijft jaarlijks een productie voor het gezelschap (o.a. Giselle). Haar jeugdtekst Koekoeksnest (10+) won in 2024 de Kaas & Kappes prijs en ging eind 2025 in première bij het Grips Theater in Berlijn. Recentelijk ontving Nina het Charlotte Köhler Stipendium, dat jaarlijks toegekend wordt aan een auteur of vertaler die in de afgelopen vijf jaar nieuw werk heeft uitgebracht.
September 3 · 15 min
Het gesprek - David Weel en Louise Anthonissen (3 september 2026)
Shula Tas praat met audiomakers David Weel en Louise Anthonissen over hun serie Kwijt en over de audiodocumentaire Als ik morgen doodga, waarmee ze zijn genomineerd voor de NTR Podcastprijs. Kwijt: stel je voor dat er een plek bestaat waar alles wat je ooit verloren bent, verzameld ligt. Een trouwring, je lievelingsknuffel, een sleutelbos. Een universum vol spullen. Wat zetten al die voorwerpen in gang; welke herinneringen, ontmoetingen en toevalligheden? In Als ik morgen doodga gaan Louise en David op zoek naar de betekenis van ‘laatste woorden’. Louise groeide op in een huis waar de dood leeft, doordat haar moeder uitvaartbegeleider is. David verloor onverwacht zijn vader, die een videoband naliet met een laatste boodschap - veertien jaar voor zijn overlijden opgenomen. Gefascineerd door hun eigen ervaringen, zoeken Louise en David naar ‘laatste woorden’. Wat is de waarde ervan? Voor wie zijn ze bedoeld? En misschien belangrijker: kan je je voorbereiden op je laatste boodschap?
September 2 · 14 min
Het gesprek - Lieke Wijnia (2 september 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Lieke Wijnia, hoofd Kennis en Collecties bij Stedelijk Museum Schiedam. In het Stedelijk Museum Schiedam is deze zomer de tentoonstelling Lou Loeber. Kunstenaar en idealist te zien. Haar sprankelende, sociaal bewogen en toegankelijk oeuvre maakt Lou Loeber (1894-1983) tot een uitzonderlijke kunstenaar binnen de Nederlandse moderne kunst. Stedelijk Museum Schiedam, die van haar de zeefdruk Slapenden (1975) in de collectie heeft, presenteert voor het eerst sinds 33 jaar een museale solotentoonstelling van haar werk. Terwijl Loeber volop experimenteert met abstractie, voert ze deze nooit zo strikt door als haar tijdgenoten Piet Mondriaan en Theo van Doesburg. Ze wil dat haar kunst herkenbaar en begrijpelijk blijft voor iedereen.
September 1 · 15 min
Het gesprek - Ramy El-Dardiry (1 september 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Ramy El-Dardiry. Zijn nieuwe roman Bouwen, breken gaat over identiteit en over wat het betekent om buitenstaander te zijn. Als Ramy El-Dardiry hoort hoe politici de woningnood in verband brengen met de komst van vreemdelingen, gaan zijn gedachten uit naar zijn grootvader, Pieter Bogaers, minister van Volkshuisvesting in de jaren zestig. Een onbaatzuchtig man die de bouwproductie opvoerde tot 100.000 woningen per jaar. Hoeveel ruimte biedt het huidige Nederland voor Bogaers’ multiculturele kleinkinderen? El-Dardiry besluit de familiegeschiedenis te onderzoeken die achter zijn Egyptische naam en zwarte krullen verborgen ligt. Ramy El-Dardiry is onderzoeker en schrijver. Zijn korte verhalen verschenen in onder meer De Gids, De Groene Amsterdammer en NRC. Hij debuteerde in 2023 met de roman Tussen morgenzee en avondland, die werd bekroond met De Bronzen Uil, op de shortlist stond van de Hebban Debuutprijs en op de longlist van de Libris Literatuur Prijs.
August 31 · 16 min
Het gesprek - Maartje Bakers (31 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met filmmaker Maartje Bakers over haar documentaire De Manager, die vanaf donderdag te zien is in de bioscoop. De Manager neemt de kijker mee achter gesloten deuren, naar de gesprekken waarin werknemers worden beoordeeld en leidinggevenden proberen richting te geven. Wat begint als een formele evaluatie groeit uit tot een onthullend portret van de moderne werkcultuur. De film legt bloot hoe lastig het is om autoriteit en empathie te combineren, en hoe groot de behoefte blijft aan oprechte verbinding. Door verschillende managementlagen binnen organisaties te tonen laat de film zien hoe leidinggevenden feedback geven en zoeken naar een balans tussen richting geven en menselijk leiderschap. Tegelijkertijd vragen medewerkers om duidelijkheid, inspraak en veiligheid. Met humor, ongemakkelijke stiltes en een scherp observerende blik laat De Manager zien wat er gebeurt wanneer mensen elkaar proberen te ontmoeten binnen een systeem dat draait om prestaties en rendement. De Manager laat dilemma’s zien en roept vragen op over de invulling van leiderschap en machtsrelaties op de werkvloer.

Showing 21–40 of 68 episodes