MusicArtsMusic InterviewsSociety & CulturePersonal Journals

Opium

NPO Luister / AVROTROS

Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.

Play

Open in

66 episodes
Avg 17 min
Dutch

Episodes 66

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

Wednesday · 16 min
Het gesprek - Nanda van den Berg (28 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Nanda van den Berg, directeur van Huis Marseille, Museum voor Fotografie in Amsterdam. Dit najaar is in Huis Marseille de tentoonstelling Adolphe de Meyer. De essentie van een Venetiaanse droom te zien. Het is de eerste museale tentoonstelling in Europa gewijd aan de fotograaf Adolphe de Meyer (1868-1946). Aanleiding is een opmerkelijke ontdekking in 2019 in de Bibliothèque municipale de Tours: een samenhangende collectie van 75 foto's die zijn leven en fotografisch werk in Venetië documenteren. Zij bieden een uitzonderlijk inkijkje in zijn persoonlijke en artistieke wereld. Adolphe de Meyer werd in 1868 in Parijs geboren. Hij was een van de eersten die de modefotografie naar artistieke hoogten tilde met verfijnde beelden voor Vogue, Vanity Fair en Harper's Bazaar. De Meyer was ook een virtuoos portretfotograaf. Daarnaast was hij ook binnenhuisarchitect, ontwerper, kunstverzamelaar, journalist en schrijver.
Tuesday · 14 min
Het gesprek - Olivier Diepenhorst en Emmie Kollau (27 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met regisseur Olivier Diepenhorst en schrijfster Emmie Kollau. Samen maakten ze de toneelmonoloog Pyrrha gooit een steen, over hoe je verdergaat wanneer alles kapot lijkt. Het stuk speelt zich af vlak na de Tweede Wereldoorlog en is gebaseerd op waargebeurde verhalen. Pyrrha is net 19 geworden en heeft zin om eindelijk aan het echte leven te beginnen. Maar hier zit ze dan, tussen de smeulende resten van wat eens Europa was. Pyrrha gaat op pad en al dwalend door de puinhopen zoekt ze naar antwoorden bij de mensen die ze ontmoet. Ze maakt een muzikale, sprookjesachtige reis, die zich afspeelt vlak na de Tweede Wereldoorlog, maar Pyrrha’s vragen zijn onmiskenbaar heel actueel. Want: hoe ga je verder na een crisis, als alles hopeloos lijkt? Waar in godsnaam te beginnen? En wat kun je zelf doen?
October 26 · 16 min
Het gesprek - Bas Kwakman (26 oktober 2026)
Annemieke Bosman praat met Bas Kwakman over zijn roman Willem Spark. Fantoomcomponist. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielden de nazi’s in Kamp Sint-Michielsgestel een groot aantal prominente Nederlanders (bestuurders, politici, intellectuelen, schrijvers en kunstenaars, zoals de cultuurhistoricus Johan Huizinga, de etholoog Niko Tinbergen en de schrijver Simon Vestdijk) gegijzeld. Zij onderhielden elkaar onder meer met lezingen. Simon Vestdijk kwam zo aan zijn De glanzende kiemcel. In Bas Kwakmans historische roman, gebaseerd op werkelijke gebeurtenissen, werken vier mannen aan een lezingenserie over de Brits-Nederlandse componist Willem Horace Lawrence Spark (1800-1840). Dat worden er vijf wanneer de jonge componist Jasper ten Winkel zich bij hen voegt. Hoewel Spark helemaal niet bestaat en slechts verzonnen is om de bezetter om de tuin te leiden, wordt hun aanvankelijke spel in de schaduw van de oorlog met groeiende ernst gespeeld.
October 23 · 14 min
Het gesprek - Erik Kriek (23 oktober 2026)
Beitske de Jong praat met tekenaar Erik Kriek over zijn beeldroman Mykola. De Oekraïense boerenjongen Mykola Volkov is amper 17 als hij in 1939 in dienst treedt van het Rode Leger van de Sovjet-Unie. Niet snel daarna beleeft hij zijn vuurdoop in de bittere kou van de Finse bossen als zijn eenheid in een hinderlaag loopt en in de pan wordt gehakt. Met een kleine groep overlevenden probeert hij terug te keren naar de eigen linies … Zo ontspint zich een verhaal over de waanzin van het bestaan en de morele keuzes die, niet altijd vrijwillig, worden gemaakt in extreme situaties als oorlog en strijd.
October 22 · 16 min
Het gesprek - Rosan Hollak (22 oktober 2026)
Shula Tas praat met schrijver en journalist Rosan Hollak over haar boek Verdwenen Broer. Schrijver en journalist Rosan Hollak groeide op met een onafhankelijke maar ook kwetsbare moeder. Theodora Nuse droeg een verdriet met zich mee dat ze moeilijk kon verwerken. Over haar moeders pijn en wat er in het verleden was gebeurd, voerde Rosan met haar moeder vele gesprekken. Wat betekent het om op te groeien in een familie waar wordt gezwegen? Wat zijn de gevolgen als je niet leert om een pijnlijk verleden te verwerken? In Verdwenen broer gaat Rosan op zoek naar de bron van haar moeders verdriet en achterhaalt ze een geschiedenis die nooit eerder is uitgezocht. Want wat gebeurde er met Herman, de broer van Door, die tijdens de Tweede Wereldoorlog met zijn vrienden in Harderwijk werd opgepakt en omkwam in Duitsland? Het resultaat is een boek over openheid tussen generaties en wat het betekent om een jongen, die uit de geschiedenis is gewist, weer een gezicht te geven.
October 21 · 20 min
Het gesprek - Edwin Becker (21 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Edwin Becker, hoofdconservator tentoonstellingen van het Van Gogh Museum. In het Van Gogh Museum is dit najaar de tentoonstelling Whistler. Dandy en dwarsdenker te zien, de grootste Europese overzichtstentoonstelling over James McNeill Whistler (1834-1903) in dertig jaar tijd. James McNeill Whistler was schilder en prentenmaker, influencer avant la lettre, kunstestheet en enfant terrible. Whistler, geboren in Amerika, vertrok op zijn eenentwintigste naar Parijs en werkte bijna vijftig jaar afwisselend in Parijs en Londen, in de kringen van Dante Gabriel Rossetti, Gustave Courbet, Edouard Manet en Oscar Wilde. Hij was een meester in zelfpromotie, een uitgesproken dandy, met verfijnde smaak, bewust van zijn markante aanwezigheid, en een notoire ruziezoeker die zijn artistieke visie stevig verdedigde, tot bankroet aan toe. In het Van Gogh Museum is een omvangrijk retrospectief met circa 100 werken te zien, waaronder een van zijn beroemdste schilderijen: Compositie in grijs en zwart: portret van de moeder van de schilder. Daarnaast zijn de dromerige nocturnes van de Theems, werken uit de serie White Girls en levensgrote societyportretten te bewonderen.
October 20 · 22 min
Het gesprek - Margriet van der Linden (20 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Margriet van der Linden. Margriet van der Linden maakt dit najaar de stap naar het theater, waar ze haar eigen draai geeft aan stand-up en punchlines en persoonlijke onthullingen met elkaar combineert in de voorstelling Annie, Are you OK? Ze duikt in haar womanosphere en neemt je mee langs een vrouwenleven, haar jeugd en de vele gesprekken met haar tante Annie. In een eerlijke, geestige achtbaan aan observaties en ervaringen neemt Margriet je mee in haar vrouwenleven. Van een meisje geboren in een orthodox-christelijk gezin dat op eigen benen leerde staan en zelfverdedigingslessen kreeg op school, tot hoofdredacteur zijn van Opzij en ‘de eerste lesbische talkshowhost’. Het komt allemaal voorbij, met de terugkerende vraag: is ze er IETS mee opgeschoten? In een wereld waarin het Westen teruggrijpt op een oude machinerie?
October 19 · 17 min
Het gesprek - Jaap Robben (19 oktober 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Jaap Robben over zijn nieuwe roman De laatste namen van Lukasz. Net als veel Polen werkt Lukasz al jaren in Nederland en Duitsland. Hij komt regelmatig terug naar huis of stuurt berichten. Tot Janina plots niets meer van haar vader hoort. Wanneer een onbekende contact opneemt en laat weten dat hij de jas van Lukasz heeft, besluit Janina naar Duitsland te gaan. Wat volgt is een wervelende zoektocht, een reconstructie van een leven door de ogen van iedereen die met Lukasz in aanraking kwam.
October 16 · 17 min
Het gesprek - Anne Cappendijk (16 oktober 2026)
Shula Tas praat met illustrator Anne Cappendijk over haar installatie Mourning Traffic, die nu te zien is in Museum Tot Zover in Amsterdam. Daarnaast verschijnt Mourning Traffic deze maand ook in boekvorm bij uitgeverij Blauw Gras. Het is de zomer van 2024. Op vakantie in Frankrijk overlijdt de vader van Anne volkomen onverwacht. Drie weken later moet ze aan het afstudeerjaar van de illustratie-opleiding beginnen. Hoe doe je dat, als je je plotseling midden in een heel groot verdriet bevindt? Anne besluit: ik ga een installatie met wegwijzers maken. Verkeersborden. Ze helpen niet, maar ze verbeelden wel het zoeken naar een route, het zoeken naar een handleiding voor de chaos van een acute rouwochtendspits.
October 15 · 17 min
Het gesprek - Catrien Schreuder (15 oktober 2026)
Shula Tas praat met Catrien Schreuder, conservator moderne kunst van het Centraal Museum in Utrecht. Zij stelde de tentoonstelling Graffiti samen, die tot eind maart te zien is. 75 jaar na de introductie van de spuitbus opent in het Centraal Museum de tentoonstelling Graffiti, over de wederzijdse invloed van graffiti en hedendaagse beeldende kunst. Met 130 werken van zeventig kunstenaars, waaronder Jean-Michel Basquiat, FUTURA 2000, Jenny Holzer & Lady Pink, Klara Lidén, Charlotte Posenenske, Rammellzee en Martin Wong, laat de expositie zien dat graffiti al lange tijd niet enkel meer gezien kan worden als een subculturele praktijk, maar onlosmakelijk verbonden is met de bredere kunstgeschiedenis vanaf de jaren 1950.
October 14 · 21 min
Het gesprek - Ludo van Halem (14 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Ludo van Halem, een van de conservatoren van de tentoonstelling Willem de Kooning at work in het Rijksmuseum Amsterdam. Het Rijksmuseum presenteert dit najaar voor het eerst een grote tentoonstelling over Willem de Kooning. De tentoonstelling volgt de artistieke ontwikkeling van De Kooning en geeft een ongekend inzicht in zijn praktijk: een kunstenaar die voortdurend op zoek was naar vernieuwing, een moderne meester die de kunst voorgoed veranderde. 100 jaar geleden verliet Willem de Kooning Rotterdam voor een nieuw leven in New York. De Kooning groeide in de Verenigde Staten uit tot een van de meest invloedrijke kunstenaars van de 20ste eeuw. Dit najaar keert de kunstenaar terug met de tentoonstelling Willem de Kooning at work in het Rijksmuseum. Met meer dan 120 werken wordt voor het eerst in Nederland een omvangrijk overzicht gepresenteerd van zijn getekende oeuvre, naast een aantal van zijn meest beroemde schilderijen en sculpturen.
October 13 · 17 min
Het gesprek - Sander Burger (13 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met filmregisseur Sander Burger. Zijn nieuwe film Youri gaat deze week in de bioscopen draaien. Youri gaat over de bijzondere, ingrijpende vriendschap tussen de terughoudende journalist Jan Brokken en de flamboyante en wereldberoemde concertpianist Youri Egorov. Sander Burger verfilmde de autobiografische roman In het huis van de dichter van Jan Brokken. Regisseur Sander Burger maakte zijn regiespeelfilmdebuut met Oliver etc. in 2006. Hij regisseerde de afgelopen jaren diverse veelgeprezen films voor zowel de bioscoop als televisie. In 2010 werd zijn film Hunting & Zn. genomineerd voor twee Gouden Kalveren. De film De veroordeling was in 2021 de grote winnaar op het Nederlands Film Festival met vier Gouden Kalveren. Ook oogstte Sander Burger lof met zijn documentaire Ik ben Alice (Publieksprijs IFFR 2015) en de eigentijdse jeugdfilm Totem (Publieksprijs op Cinekid 2022).
October 12 · 17 min
Het gesprek -Bo Tarenskeen (12 oktober 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met theatermaker Bo Tarenskeen over de voorstelling SOEKARNO bij het Nationale Theater. Vrijheidsstrijder, volksheld, idealist, landverrader, dictator? Soekarno. Nee, Sukarno. De man die opstaat tegen onderdrukking, een stem probeert te geven aan een diep verdeeld volk, zijn landgenoten opoffert, Nederland aanklaagt, Indonesië bevrijdt, de wereld op zijn kop zet. Sommigen zien hem nog steeds liever als onbeduidende voetnoot bij een pijnlijke, verdrongen geschiedenis. In deze nieuwe voorstellingvan Bo Tarenskeen (maker van o.a. Het Indisch Interieur, WITTGENSTEIN 2 en KISSINGER) zien we hem zoeken naar dat wat een volk bijeenhoudt. Tijdens zijn gevangenschap, de Japanse bezetting, de Bersiap, de koloniale oorlog – en tijdens de laatste, tragische uren van zijn presidentschap. Bo Tarenskeen en Esther Scheldwacht spelen de jonge en de oude Soekarno in een voorstelling over het verlangen naar eenheid, het gevaar van theater en de kwetsbaarheid van de democratie.
October 2 · 18 min
Het gesprek - Caroline Roodenburg-Schadd (2 oktober 2026)
Selma van Dijk in gesprek met Caroline Roodenburg-Schadd, gastconservator bij Singer Laren. Daar is deze herfst de tentoonstelling Herman Kruyder. Expressionist van de ziel te zien. Herman Kruyder (1881–1935) is een van de meest markante en uitzonderlijke expressionisten van Nederland. Vanwege zijn mentale kwetsbaarheid wordt Kruyder in het verleden vaak weggezet als mad genius, einzelgänger en kinderlijk talent. Op basis van nieuw kunsthistorisch onderzoek plaatst gastconservator Caroline Roodenburg-Schadd juist zijn artistieke ontwikkeling centraal. Kruyder blijkt een kunstenaar met een zeer eigen poëtische beeldtaal vol contrasten. Harmonieuze kleuren staan naast dissonanten en het kinderlijk naïeve naast uitingen van beklemming. Deze spanning geeft zijn kunst een grote zeggingskracht. De tentoonstelling is de eerste monografische presentatie van zijn werk in dertig jaar.
October 1 · 17 min
Het gesprek - Gerwin van der Werf (1 oktober 2026)
Shula Tas praat met schrijver Gerwin van der Werf over zijn nieuwe roman Het lied van Rosa. Het Zwarte Woud anno 985. Nadat haar dorp verwoest is komt Rosa verkleed als jongen in een klooster terecht. Daar kan ze doen wat ze het liefste wil: zingen en studeren. Haar zuivere stem en muzikale gehoor brengen haar uiteindelijk naar Metz en Reims. Rosa is slim, autonoom en ambitieus. Maar ambitie is gevaarlijk, zeker voor een jonge vrouw die zich als man voordoet. Friso is een musicoloog in de twintigste eeuw. In Laon bestudeert hij een beroemd graduale, een muziekboek uit de tiende eeuw. Uit het manuscript zijn enkele pagina’s verdwenen. Hij verliest zich in speculaties, raakt volledig van het pad af. Maar dan komt hij Rosa op het spoor. Of is het andersom? Hun levens raken elkaar, met duizend jaar ertussen.
September 30 · 11 min
Het gesprek - Marijn Lansbergen (30 september 2026)
Beitske de Jong in gesprek met podcastmaker Marijn Lansbergen. Hij maakte de podcast De Rolststoelrovers, daarin wordt een opmerkelijke kunstroof uit jaren '80 gereconstrueerd. Wat dreef twee jonge mannen ertoe om begin jaren 80 tientallen kostbare heiligenbeelden uit kerken en kathedralen in Nederland en België te stelen? De nieuwe podcast De Rolstoelrovers vertelt het verhaal van misschien wel de meest opmerkelijke kunstdiefstal uit de Nederlandse geschiedenis. Geen whodunnit, maar een whydunnit, waarin niet de daders, maar hun motief centraal staat. Met een rolstoel en een zelfgemaakte telescopische hengel wisten twee mannen uit Den Bosch en Rosmalen anderhalf jaar lang ongezien toe te slaan, totdat ze bij toeval werden opgepakt na een verkeerscontrole. In een garagebox trof de politie een verborgen ‘museum’ aan: tientallen eeuwenoude beelden, keurig gerestaureerd en uitgestald. Volgens de politie waren het geen professionele criminelen die uit waren op geldelijk gewin, maar werden ze gedreven door een obsessieve verzamelwoede. Podcastmaker Marijn Lansbergen onderzoekt of die conclusie wel klopt. Marijn Lansbergen werkt als journalist en eindredacteur voor programma's als Spijkers met Koppen, EenVandaag en Ter Plekke.
September 29 · 14 min
Het gesprek - Suzanna Jansen (29 september 2026)
Beitske de Jong in gesprek met schrijfster Suzanna Jansen. Duizenden Nederlandse vrouwen verdwenen in de jaren vijftig en zestig naar rusthuizen en herstellingsoorden. Ze hadden hoofdpijn, waren uitgeput of kampten met andere gezondheidsklachten. Rust was het recept. Maar wat als deze vrouwen helemaal niet ‘zwak’ of ‘overspannen’ waren? Wat zegt deze geschiedenis over hoe er nog altijd naar de vrouwengezondheid wordt gekeken? In Project RUST, het essay voor de Maand van de Geschiedenis, brengt Suzanna Jansen een vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse geschiedenis onder de aandacht. Ze las talloze brieven en sprak met kinderen van moeders die werden opgenomen. Hun verhalen laten zien hoe ingrijpend deze opnames waren voor het gezin en hoe weinig van deze geschiedenis is vastgelegd. Samen met de Maand van de Geschiedenis en Atria roept Jansen op om herinneringen, documenten en verhalen te delen, zodat deze geschiedenis bewaard blijft voor toekomstig onderzoek. Suzanna Jansen is auteur van onder meer bestsellers Het pauperparadijs en De omwenteling.
September 28 · 18 min
Het gesprek - Noël Loozen (28 september 2026)
Beitske de Jong praat met regisseur Noël Loozen over zijn film Toutes Directions, die in première gaat als slotfilm van het Nederlands Film Festival. Vanaf 1 oktober is Toutes Directions in het hele land te zien. Wanneer de 71-jarige Limburgse regiotaxichauffeur Sjef hoort dat hij zijn geliefde baan kwijtraakt, kiest hij onverwacht een andere afslag en neemt hij zijn vaste passagiers mee voor een rit die niemand van hen had zien aankomen. Wat start als een impulsieve beslissing, groeit uit tot een reis die bij iedereen iets losmaakt, en die Sjef de moed geeft om aan de rest van zijn leven te beginnen.
September 25 · 13 min
Het gesprek - Karlijn Kistemaker (25 september 2026)
Selma van Dijk praat met theatermaker Karlijn Kistemaker over haar voorstelling Buikzwam. Theatermaker Karlijn Kistemaker ging gedurende haar leven 17 keer naar de huisarts met ernstige buikpijnklachten. Na vele wegwuivende gebaren, pijnstillers en diëten las ze bij toeval een artikel over Birgit Schuurman, waarin zij vertelt dat ze waarschijnlijk de chronische ziekte endometriose heeft. Niet lang daarna krijgt Karlijn de diagnose van een veel te vlotte arts die niks vermoedend roept: ‘Oh en heb je nog een kinderwens?’ Wat volgt is een wonderlijke reis langs weefsellandschappen, klodders koude gel, hormoonspuiten en de terugkerende vraag: wil ik een kind of wil ik dat het lukt? 1 op de 10 personen met vrouwelijke geslachtskenmerken heeft endometriose. Dat zijn bijna 500 duizend mensen in Nederland en 200 miljoen wereldwijd. Dat is evenveel als alle mensen op aarde met een Netflix abonnement. Wat is het precies? Hoe kan het dat deze ziekte zo onbekend is? En waarom duurde het 24 jaar voordat Karlijn de diagnose kreeg? In haar solo Buikzwam vertelt Karlijn op droogkomische wijze over haar ervaringen met endometriose en vruchtbaarheidsproblemen. Ook doet ze verslag van ontmoetingen met lotgenoten in sfeerloze wachtkamers en op duistere internetfora.
September 24 · 20 min
Het gesprek - Massih Hutak (24 september 2026)
Shula Tas in gesprek met Massih Hutak, rapper en schrijver uit Amsterdam-Noord. In zijn nieuwe boek Voor Issa bereidt hij zich in twaalf weken voor op een bokswedstrijd. Tijdens de fysiek en mentaal intense trainingen reflecteert hij op zijn verleden. Hoe is hij hier terechtgekomen? Een debuutroman over de wording van een man. Over het overwinnen van verlies. Over broederschap, vriendschap en ouderschap. En hiphop. Over opgroeien op een pleintje vol mannen en in een huis zonder vrouwen. Naast muziek maken en schrijven zet Massih Hutak zich ook in voor jongeren: hij is verantwoordelijk voor activistische initiatieven zoals de Kantel de macht-stemcampagne, waarmee hij jongeren aanmoedigt te stemmen, en Verdedig Noord, het project dat zich inzet tegen de blinde gentrificatie van Amsterdam-Noord. Ook zijn boek Jij hebt ons niet ontdekt, wij waren hier altijd al (2020) werpt een blik op de gentrificatie en haar gevaren in deze wijk.

Showing 1–20 of 66 episodes