Skip to content
Sign in
Artwork for Opium
MusicArtsMusic InterviewsSociety & CulturePersonal Journals

Opium

NPO Luister / AVROTROS

Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.

Play
Open in
  • 36 episodes
  • Avg 18 min
  • Dutch

Episodes 36

NewestOldestLongest
All20Unplayed20In progress0Played0
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
  • Wednesday · 21 min

    Het gesprek - Jeroen Kooijmans (9 september 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Jeroen Kooijmans, kunstenaar en regisseur. Na een warm onthaal op het International Documentary Film Festival Amsterdam (IDFA) verschijnt op donderdag 10 september (World Suicide Prevention Day) de eerste lange film van kunstenaar Jeroen Kooijmans. Gedreven door de wil zijn demonen te verslaan brengt kunstenaar Jeroen Kooijmans in Love-22-Love een ode aan de kunst, de liefde voor zijn vrouw en aan de donkere uithoeken van zijn psyche. Op de bodem van zijn bestaan dient de liefde als medicijn. De terroristische aanslag op het World Trade Center is dit jaar 25 jaar geleden. Deze tragische gebeurtenis is ook een kantelpunt in de film. Jeroen was in NY toen het gebeurde... Het heeft een grote impact op hem gehad. Vandaar dat het ook rond 9/11 uitkomt.

  • Tuesday · 16 min

    Het gesprek - Iris Sikking en Willemijn van der Zwaan (8 september 2026)

    Annemieke Bosman praat met conservatoren Iris Sikking en Willemijn van der Zwaan over de tentoonstelling Eva Besnyö - De bevrijde camera, die zij samenstelden voor Fotomuseum Den Haag. Fotograaf Eva Besnyö (1910 – 2003) was niet alleen getuige van, maar ook drijvende kracht achter de emancipatie van de fotografie. Samen met haar tijdgenoten experimenteerde zij vrijelijk met een nieuwe beeldtaal: weg van de schilderkunst, gericht op de werkelijkheid, van dichtbij en vol dynamiek. Dit najaar presenteert Fotomuseum Den Haag één van de grootste overzichtstentoonstellingen ooit van Eva Besnyö’s werk. Deze is samengesteld uit foto’s uit de eigen collectie, de omvangrijkste Besnyö-verzameling ter wereld. Tegen de achtergrond van een ingrijpend veranderend Europa volgt de tentoonstelling Besnyö’s levensloop: van haar eerste ervaringen met de camera in Boedapest en haar vormende jaren in het rauwe Berlijn van de jaren dertig tot haar leven en carrière in Bergen en later Amsterdam, waar zij deel uitmaakte van een vooruitstrevend creatief netwerk. Ook de Tweede Wereldoorlog, die diepe sporen naliet, en haar betrokkenheid bij de Dolle Mina-beweging in de jaren zeventig krijgen een plaats. Met vintageafdrukken, archiefmateriaal, tijdschriften en persoonlijke documenten biedt de tentoonstelling een rijk beeld van Besnyö’s oeuvre én van de twintigste eeuw, waarin politieke omwentelingen en de strijd voor vrouwenemancipatie nauw verweven zijn met haar leven en werk.

  • September 7 · 15 min

    Het gesprek - Kairi Look (7 september 2026)

    Annemieke Bosman praat met schrijver Kairi Look over haar roman Dans het stof uit de vloer. Terwijl Estland zich losmaakt van een pijnlijk verleden groeit een meisje op in de beschermende aanwezigheid van haar overgrootmoeder; de dagen zijn gevuld met kleine rituelen en familieverhalen. De buitenwereld sijpelt spaarzaam binnen en langzaam ontdekt ze wat vrijheid betekent, niet alleen voor een land, maar ook voor een mens. Jaren later woont ze in het buitenland en probeert ze, tussen twee talen en twee landen in, een nieuw thuis te vinden. Dans het stof uit de vloer is een ingetogen en poëtische roman over opgroeien, familie, verlies en veerkracht. Kairi Look studeerde fysiotherapie en bewegingswetenschappen in Tartu en Amsterdam en werd in Estland bekend door haar kinderboeken. Haar debuutroman voor volwassenen Dans het stof uit de vloer was bij verschijning in Estland meteen een sensatie. Het werd door de twee grootste boekhandelsketens benoemd als de beste roman van 2025. Ze werd in 2025 uitgeroepen tot Schrijver van het Jaar. Ze verdeelt haar tijd tussen Tallinn en Amsterdam.

  • September 4 · 15 min

    Het gesprek - Nina van Tongeren (4 september 2026)

    Shula Tas in gesprek met Nina van Tongeren, dramaturg en theatermaker. Zij maakte de succesvolle lunchvoorstelling Teckel, die volgende week opnieuw te zien is op het Nederlands Theater Festival. Begeleid door tienermuziek uit de 2010’s, twee advocaten en een aantal everyday heroes, onderzoekt Teckel de gevolgen van seksueel kindermisbruik door de lens van het heden: de littekens, de humor, de veerkracht en de pogingen om staande te blijven. Met Teckel wil het team zich richten op de omstanders, om hen met mededogen, maar beslist te laten veranderen van wegkijkers in aankijkers. Nina van Tongeren is vaste dramaturg bij de Toneelmakerij en schrijft jaarlijks een productie voor het gezelschap (o.a. Giselle). Haar jeugdtekst Koekoeksnest (10+) won in 2024 de Kaas & Kappes prijs en ging eind 2025 in première bij het Grips Theater in Berlijn. Recentelijk ontving Nina het Charlotte Köhler Stipendium, dat jaarlijks toegekend wordt aan een auteur of vertaler die in de afgelopen vijf jaar nieuw werk heeft uitgebracht.

  • September 3 · 15 min

    Het gesprek - David Weel en Louise Anthonissen (3 september 2026)

    Shula Tas praat met audiomakers David Weel en Louise Anthonissen over hun serie Kwijt en over de audiodocumentaire Als ik morgen doodga, waarmee ze zijn genomineerd voor de NTR Podcastprijs. Kwijt: stel je voor dat er een plek bestaat waar alles wat je ooit verloren bent, verzameld ligt. Een trouwring, je lievelingsknuffel, een sleutelbos. Een universum vol spullen. Wat zetten al die voorwerpen in gang; welke herinneringen, ontmoetingen en toevalligheden? In Als ik morgen doodga gaan Louise en David op zoek naar de betekenis van ‘laatste woorden’. Louise groeide op in een huis waar de dood leeft, doordat haar moeder uitvaartbegeleider is. David verloor onverwacht zijn vader, die een videoband naliet met een laatste boodschap - veertien jaar voor zijn overlijden opgenomen. Gefascineerd door hun eigen ervaringen, zoeken Louise en David naar ‘laatste woorden’. Wat is de waarde ervan? Voor wie zijn ze bedoeld? En misschien belangrijker: kan je je voorbereiden op je laatste boodschap?

  • September 2 · 14 min

    Het gesprek - Lieke Wijnia (2 september 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met Lieke Wijnia, hoofd Kennis en Collecties bij Stedelijk Museum Schiedam. In het Stedelijk Museum Schiedam is deze zomer de tentoonstelling Lou Loeber. Kunstenaar en idealist te zien. Haar sprankelende, sociaal bewogen en toegankelijk oeuvre maakt Lou Loeber (1894-1983) tot een uitzonderlijke kunstenaar binnen de Nederlandse moderne kunst. Stedelijk Museum Schiedam, die van haar de zeefdruk Slapenden (1975) in de collectie heeft, presenteert voor het eerst sinds 33 jaar een museale solotentoonstelling van haar werk. Terwijl Loeber volop experimenteert met abstractie, voert ze deze nooit zo strikt door als haar tijdgenoten Piet Mondriaan en Theo van Doesburg. Ze wil dat haar kunst herkenbaar en begrijpelijk blijft voor iedereen.

  • September 1 · 15 min

    Het gesprek - Ramy El-Dardiry (1 september 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Ramy El-Dardiry. Zijn nieuwe roman Bouwen, breken gaat over identiteit en over wat het betekent om buitenstaander te zijn. Als Ramy El-Dardiry hoort hoe politici de woningnood in verband brengen met de komst van vreemdelingen, gaan zijn gedachten uit naar zijn grootvader, Pieter Bogaers, minister van Volkshuisvesting in de jaren zestig. Een onbaatzuchtig man die de bouwproductie opvoerde tot 100.000 woningen per jaar. Hoeveel ruimte biedt het huidige Nederland voor Bogaers’ multiculturele kleinkinderen? El-Dardiry besluit de familiegeschiedenis te onderzoeken die achter zijn Egyptische naam en zwarte krullen verborgen ligt. Ramy El-Dardiry is onderzoeker en schrijver. Zijn korte verhalen verschenen in onder meer De Gids, De Groene Amsterdammer en NRC. Hij debuteerde in 2023 met de roman Tussen morgenzee en avondland, die werd bekroond met De Bronzen Uil, op de shortlist stond van de Hebban Debuutprijs en op de longlist van de Libris Literatuur Prijs.

  • August 31 · 16 min

    Het gesprek - Maartje Bakers (31 augustus 2026)

    Annemieke Bosman praat met filmmaker Maartje Bakers over haar documentaire De Manager, die vanaf donderdag te zien is in de bioscoop. De Manager neemt de kijker mee achter gesloten deuren, naar de gesprekken waarin werknemers worden beoordeeld en leidinggevenden proberen richting te geven. Wat begint als een formele evaluatie groeit uit tot een onthullend portret van de moderne werkcultuur. De film legt bloot hoe lastig het is om autoriteit en empathie te combineren, en hoe groot de behoefte blijft aan oprechte verbinding. Door verschillende managementlagen binnen organisaties te tonen laat de film zien hoe leidinggevenden feedback geven en zoeken naar een balans tussen richting geven en menselijk leiderschap. Tegelijkertijd vragen medewerkers om duidelijkheid, inspraak en veiligheid. Met humor, ongemakkelijke stiltes en een scherp observerende blik laat De Manager zien wat er gebeurt wanneer mensen elkaar proberen te ontmoeten binnen een systeem dat draait om prestaties en rendement. De Manager laat dilemma’s zien en roept vragen op over de invulling van leiderschap en machtsrelaties op de werkvloer.

  • August 28 · 55 min

    Het gesprek - Arthur Japin (28 augustus 2026)

    In deze aflevering loopt Brecht van Hulten met schrijver Arthur Japin door Londen, de stad die een belangrijke rol speelt in Lord M; de nieuwe roman van Japin. Samen bezoeken Arthur en Brecht locaties die een grote rol spelen in het verhaal. Tussen de wandelingen door hoor je muziek die verbonden is aan het boek. Het Engeland ten tijde van de jonge koningin Victoria. Twee vrouwen en een staatsman – het ware verhaal van ontluikende liefde, spectaculair overspel en onvoorwaardelijke trouw. Wanneer Victoria als achttienjarige koningin van Engeland wordt, vindt zij in haar eerste minister, Lord Melbourne, de vader die zij nooit heeft gehad. Lord M., zoals zij hem noemt, staat haar in alles bij, van staatszaken tot het vinden van de juiste echtgenoot. Gaandeweg wordt zij nieuwsgierig naar Melbournes eigen grote liefde, de beruchte Lady Caroline, zijn vrouw, over wie hij sinds zij is gestorven zwijgt. Stukje bij beetje wordt duidelijk hoe Caroline – door haar temperament, hoge afkomst en androgynie een buitenstaander – hem voor zich won, huwde en publiekelijk te schande maakte door haar onbeantwoorde maar openlijke en ontembare passie voor Lord Byron.

  • August 27 · 14 min

    Het gesprek - Ivo van Aart en Daan Windhorst (27 augustus 2026)

    Shula Tas in gesprek met regisseur Ivo van Aart en scenarist Daan Windhorst. Beiden zijn verantwoordelijk voor de PowNed serie Bovensloters, te zien op NPO start. Wanneer Jacques van Iersel (Jochen Otten) onverwacht overlijdt, ontstaat een gevaarlijk machtsvacuüm in de Brabantse drugswereld. Terwijl verschillende opvolgers zich melden om zijn imperium over te nemen, raken twee totaal verschillende vrouwen verstrikt in de strijd: antropoloog Jamie (Na Young Jeon) en drugscrimineel Petra (Margôt Ros). Wat begint als een onwaarschijnlijk bondgenootschap groeit uit tot een samenwerking die de verhoudingen binnen de onderwereld voorgoed op scherp zet. Met een mix van rauwe misdaad, absurde humor en Brabantse nuchterheid schetst Bovensloters een wereld waarin macht nooit lang onbetwist blijft. Terwijl familiebanden, loyaliteit en eigenbelang voortdurend botsen, blijkt dat iedereen zijn eigen agenda heeft zodra er iets te verdelen valt. Ivo van Aart en Daan Windhorst maakten eerder de succesvolle horror-komedie De Kuthoer. De serie is geïnspireerd op het boek We regelen het zelf wel van Bram Endedijk.

  • August 26 · 15 min

    Het gesprek - Tatjana Bozic (26 augustus 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met filmmaker Tatjana Bozic. In haar nieuwe documentaire Fragments of Belonging onderzoekt regisseur Tatjana Bozic wat het betekent om ergens thuis te horen. Als Kroatische die al jaren in Amsterdam woont, voelt ze zich nergens echt thuis. Met haar camera reist ze door Europa en legt ze ontmoetingen vast met mensen die, net als zij, hun leven tussen verschillende landen en culturen hebben opgebouwd. Haar persoonlijke zoektocht mondt uit in een onverwachte ontdekking over haar eigen familiegeschiedenis. Fragments of Belonging is een tragikomische documentaire over migratie, identiteit en de sporen die familiegeschiedenis nalaat. De documentaire zal vanaf 27 augustus in de bioscopen te zien zijn.

  • August 24 · 17 min

    Het gesprek - Jeroen Dera (24 augustus 2026)

    Annemieke Bosman praat met universitair hoofddocent Nederlandse literatuur Jeroen Dera over zijn boek De Spagaat. ‘Ze lezen niet meer’: het is het grijsgedraaide refrein van bezorgde volwassenen die tieners en jonge twintigers zien verdwijnen in hun telefoon. Maar zo eenduidig is het niet. Juist onder jongeren is de afgelopen jaren een wijdverspreide leescultuur ontstaan die via onlinelezersgemeenschappen doorwerkt naar boekhandels, bibliotheken en cadeauboetieks. Tegelijkertijd worstelen zelfs jonge veellezers met een dalende concentratiespanne en schoolse verwachtingen rondom lezen die soms haaks staan op hun eigen leeswereld. Zoals vele leeftijdsgenoten zitten zij in een spagaat – tussen de wens om te lezen en de werkelijkheid waarin dat niet altijd lukt. In De spagaat neemt Jeroen Dera de lezer mee in jarenlang onderzoek naar de leescultuur van jongeren, zowel in als buiten het middelbaar onderwijs. Hoe bewegen zij zich op #BookTok? Wanneer voelt lezen in het Nederlands voor hen als cringe? En wat gebeurt er als zij op school geconfronteerd worden met heel andere teksten dan ze zelf zouden kiezen? Dit boek prikt de misverstanden door over twee domeinen die te vaak los van elkaar worden besproken: de leescultuur van jongeren zelf en de leespraktijken in het klaslokaal. De Spagaat is daarmee een vurig pleidooi voor het serieus nemen van jonge lezers in tijden van ontlezing.

  • August 20 · 16 min

    Het gesprek - Koert Davidse (20 augustus 2026)

    Shula Tas in gesprek met filmmaker Koert Davidse. Davidse maakte de documentaire Mijn broer over zijn broer kunstenaar Bart Davidse, die op NPO start te zien is. Bart Davidse, afkomstig uit Zeeland, studeerde aan de St Joost Academie in Breda en vestigde zich in 1982 als kunstenaar in Amsterdam. Zijn broer, documentairemaker Koert Davidse, heeft na 40 jaar een portret van Bart gemaakt met de titel Mijn Broer. De film toont niet alleen de ontwikkeling van Bart als persoon en kunstenaar, maar geeft ook een tijdsbeeld en laat zien welke dramatische gevolgen zijn ziekte Aids en dood hadden voor zijn familie en vrienden. In de documentaire wordt zijn werk uitgebreid tentoongesteld. Na de succesvolle première van de documentaire afgelopen september op Film by the Sea – waar Mijn Broer zowel de publieksprijs als de juryprijs voor beste lange documentaire won – is de documentaire in maart vertoond op Movies that Matter en De Roze Filmdagen. Op het laatste festival won Mijn Broer eveneens de prijs voor beste lange documentaire.

  • August 18 · 15 min

    Het gesprek - Megan van Kessel (18 augustus 2026)

    Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Megan van Kessel. Haar tweede roman Aardige vrouwen komt deze week uit. Toen Megan van Kessel zeven maanden zwanger was en haar vader op sterven lag, kreeg ze een Whatsapp-Bericht: haar beste vriendin verbrak de vriendschap van twintig jaar. Ze hield zich groot, maar huilde toch. In de nacht begon ze met schrijven. Soms boos, vaak niet. Virginia Woolf schreef ooit 'Vrouwen vinden vrouwen niet aardig.' Van Kessel weet niet of dat waar is. Ze wist bijna zeker van niet, dus zocht ze uit hoe het zat. Het resultaat daarvan is Aardige vrouwen. Een roman over vriendschap. Over alles wat moet; van je gymlerares, je moeder, je vriendin, de moeder van je vriendin, The Dog Whisperer, de haute bourgeoisie en van jezelf. Over twee vrouwen die maar niet van elkaar afkomen, ook al doen ze erg hun best. Megan van Kessel studeerde af aan de Gerrit Rietveld Academie. Ze debuteerde met Uitzicht van dichtbij en publiceerde verhalen en essays in Hollands Maandblad, Tirade, Het Parool en op het platform van ILFU.

  • August 17 · 19 min

    Het gesprek - Maite Karssenberg (17 augustus 2026)

    Annemieke Bosman praat met schrijver Maite Karssenberg over haar boek Dubbelleven. Dubbelleven is de wordingsgeschiedenis van een radicale denker. Een meeslepende biografie van Geertruida Kapteyn-Muysken (1855-1920), een vrouw tijdens het fin de siècle wier gevoelige natuur, ambitie en vrijheidsliefde botsten op de kooi van maatschappelijke verwachtingen. Geertruida Kapteyn-Muysken is al jong vastbesloten ‘geen verknoeide mensenziel’ te worden. Ze wil studeren, schrijven en de wereld verbeteren. Als ze trouwt en moeder wordt is die vrijheid ver weg. In Londen en Zürich gaat ze deel uitmaken van internationale groepen idealisten, feministen en anarchisten – en hervindt ze zichzelf. Maite Karssenberg kruipt dankzij unieke dagboeken en brieven in de huid van Geertruida. Ze schetst een vrouw die worstelt, met het huwelijk, met anticonceptie, met de dubbele moraal, en met toenemende ongelijkheid, polarisatie en oorlogszuchtig nationalisme. Ondanks diepe inzinkingen zet Geertruida er een filosofie van hoop en kracht tegenover.

  • August 11 · 19 min

    Het gesprek - Luuk Bouwman (11 augustus 2026)

    Annemieke Bosman praat met filmmaker Luuk Bouwman over zijn documentaire The Desert of the Real. Wanneer weet je dat iets echt is? Zes mensen die een psychose hebben meegemaakt nemen de kijker mee in hun ervaringen en stellen fundamentele vragen over de werkelijkheid en het bewustzijn. Ondanks hun verschillende achtergronden – een psycholoog, een filosoof, een muzikant, een psychiatrisch zorgverlener, een kunstenaar – delen ze een diepgaande reflectie op wat de psychose betekent voor hoe ze naar de wereld kijken. The Desert of the Real, een van de publieksfavorieten op IDFA, toont hun leven vóór de ingrijpende gebeurtenissen, de ervaringen van de psychose, en de weg terug. De ontwapenende en emotionele herinneringen worden verfilmd in ensceneringen die aansluiten bij het gevoel dat verschillende hoofdpersonen hadden, dat ze zich in een film bevonden: huiskamers en klinieken blijken decors. De bijzondere vormgeving van de documentaire is geïnspireerd door scifi en horror films. Gaandeweg kantelt het perspectief: de hoofdpersonen keren niet terug naar een ‘gezonde’ wereld, maar naar een vervreemdende en ontwrichtende werkelijkheid. The Desert of the Real, de nieuwe documentaire van Luuk Bouwman (Gerlach, De Propagandist), belicht de ervaring van een psychose en stelt vragen over hoe wij omgaan met mensen die buiten de norm vallen. De titel is ontleend aan de sci-fi klassieker The Matrix (1999).

  • August 10 · 19 min

    Het gesprek - Martin Koolhoven (10 augustus 2026)

    Annemieke Bosman praat met regisseur Martin Koolhoven over het werk van de Franse filmmaker Jacques Tati. Deze zomer worden enkele van zijn klassieke films, zoals Jour de Fête en Les Vacanses de M. Hulot opnieuw in de bioscoop vertoond.

  • August 6 · 19 min

    Het gesprek - Xillan Macrooy (6 augustus 2026)

    Johannes Wirix-Speetjens in gesprek met schrijver en muzikant Xillan Macrooy. Xillan Macrooy is een Surinaams-Nederlandse verhalenverteller in muziek, literatuur en theater. Als zoon van meerdere werelden speelt de voortdurende transformatie van identiteit een belangrijke rol in zijn werk. In 2025 en 2026 onderzoekt hij als maker nieuwe manieren om zijn meervoudigheid te vieren, met als doel het bouwen van nieuwe artistieke werelden die zowel ruimte bieden aan (Surinaamse queer) legacy als aan innovatie. Naast zijn debuutroman Mensen als zonnen en mensen als manen maakte hij ook de voorstelling A Coming of (R)age Ritual en komt zijn muziekalbum Son uit.

  • August 4 · 17 min

    Het gesprek - Robin Kramer (4 augustus 2026)

    Annemieke Bosman praat met schrijver Robin Kramer over zijn boek Achtertuinen, waarmee hij de Anton Wachterprijs won, de tweejaarlijkse prijs voor het beste literaire prozadebuut. Dit schreef de jury over zijn boek: ‘Op een gek achteloze toon weet Kramer iets enorms te bewerkstelligen, het heeft te maken met het gevoel in de steek gelaten te worden, zonder dat het als zodanig wordt benoemd. Zijn zinnen zijn geladen, de dialogen kleine wonderen van alledaagsheid, maar onder dat dagelijkse broeit het, stapelt zich iets op.’ Hoewel Achtertuinen bestaat uit verhalen had het boek volgens de jury net zo goed een ‘roman’ genoemd kunnen worden. Het werk maakte van meet af aan diepe indruk en dat had vooral te maken met de toon, ‘die geestig is, maar ook droevig, en berustend’. ‘Scènes zijn het, door Kramer even fijnzinnig als melancholiek opgetekend door de oplettende ogen van de buitenstaander,’ Achtertuinen gaat over vriendschap, liefde en familie, en de bijna onvrijwillige afstand die er soms tussen mensen kan ontstaan.

Showing 1–20 of 36 episodes