Tuesday · 17 min
O
Opium
NPO Luister / AVROTROS
Opium is hét kunst- en cultuurprogramma, met interviews en reportages, een artist in residence in ons Opium Atelier en een eigen Nachtkastje. En muziek om je te verwonderen, en dan bij in slaap te vallen.
- 25 episodes
- Avg 17 min
- Dutch
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
- OMonday · 17 min
Het gesprek - Jeroen Dera (24 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met universitair hoofddocent Nederlandse literatuur Jeroen Dera over zijn boek De Spagaat. ‘Ze lezen niet meer’: het is het grijsgedraaide refrein van bezorgde volwassenen die tieners en jonge twintigers zien verdwijnen in hun telefoon. Maar zo eenduidig is het niet. Juist onder jongeren is de afgelopen jaren een wijdverspreide leescultuur ontstaan die via onlinelezersgemeenschappen doorwerkt naar boekhandels, bibliotheken en cadeauboetieks. Tegelijkertijd worstelen zelfs jonge veellezers met een dalende concentratiespanne en schoolse verwachtingen rondom lezen die soms haaks staan op hun eigen leeswereld. Zoals vele leeftijdsgenoten zitten zij in een spagaat – tussen de wens om te lezen en de werkelijkheid waarin dat niet altijd lukt. In De spagaat neemt Jeroen Dera de lezer mee in jarenlang onderzoek naar de leescultuur van jongeren, zowel in als buiten het middelbaar onderwijs. Hoe bewegen zij zich op #BookTok? Wanneer voelt lezen in het Nederlands voor hen als cringe? En wat gebeurt er als zij op school geconfronteerd worden met heel andere teksten dan ze zelf zouden kiezen? Dit boek prikt de misverstanden door over twee domeinen die te vaak los van elkaar worden besproken: de leescultuur van jongeren zelf en de leespraktijken in het klaslokaal. De Spagaat is daarmee een vurig pleidooi voor het serieus nemen van jonge lezers in tijden van ontlezing.
- OAugust 20 · 16 min
Het gesprek - Koert Davidse (20 augustus 2026)
Shula Tas in gesprek met filmmaker Koert Davidse. Davidse maakte de documentaire Mijn broer over zijn broer kunstenaar Bart Davidse, die op NPO start te zien is. Bart Davidse, afkomstig uit Zeeland, studeerde aan de St Joost Academie in Breda en vestigde zich in 1982 als kunstenaar in Amsterdam. Zijn broer, documentairemaker Koert Davidse, heeft na 40 jaar een portret van Bart gemaakt met de titel Mijn Broer. De film toont niet alleen de ontwikkeling van Bart als persoon en kunstenaar, maar geeft ook een tijdsbeeld en laat zien welke dramatische gevolgen zijn ziekte Aids en dood hadden voor zijn familie en vrienden. In de documentaire wordt zijn werk uitgebreid tentoongesteld. Na de succesvolle première van de documentaire afgelopen september op Film by the Sea – waar Mijn Broer zowel de publieksprijs als de juryprijs voor beste lange documentaire won – is de documentaire in maart vertoond op Movies that Matter en De Roze Filmdagen. Op het laatste festival won Mijn Broer eveneens de prijs voor beste lange documentaire.
- OAugust 18 · 15 min
Het gesprek - Megan van Kessel (18 augustus 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met schrijfster Megan van Kessel. Haar tweede roman Aardige vrouwen komt deze week uit. Toen Megan van Kessel zeven maanden zwanger was en haar vader op sterven lag, kreeg ze een Whatsapp-Bericht: haar beste vriendin verbrak de vriendschap van twintig jaar. Ze hield zich groot, maar huilde toch. In de nacht begon ze met schrijven. Soms boos, vaak niet. Virginia Woolf schreef ooit 'Vrouwen vinden vrouwen niet aardig.' Van Kessel weet niet of dat waar is. Ze wist bijna zeker van niet, dus zocht ze uit hoe het zat. Het resultaat daarvan is Aardige vrouwen. Een roman over vriendschap. Over alles wat moet; van je gymlerares, je moeder, je vriendin, de moeder van je vriendin, The Dog Whisperer, de haute bourgeoisie en van jezelf. Over twee vrouwen die maar niet van elkaar afkomen, ook al doen ze erg hun best. Megan van Kessel studeerde af aan de Gerrit Rietveld Academie. Ze debuteerde met Uitzicht van dichtbij en publiceerde verhalen en essays in Hollands Maandblad, Tirade, Het Parool en op het platform van ILFU.
- OAugust 17 · 19 min
Het gesprek - Maite Karssenberg (17 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Maite Karssenberg over haar boek Dubbelleven. Dubbelleven is de wordingsgeschiedenis van een radicale denker. Een meeslepende biografie van Geertruida Kapteyn-Muysken (1855-1920), een vrouw tijdens het fin de siècle wier gevoelige natuur, ambitie en vrijheidsliefde botsten op de kooi van maatschappelijke verwachtingen. Geertruida Kapteyn-Muysken is al jong vastbesloten ‘geen verknoeide mensenziel’ te worden. Ze wil studeren, schrijven en de wereld verbeteren. Als ze trouwt en moeder wordt is die vrijheid ver weg. In Londen en Zürich gaat ze deel uitmaken van internationale groepen idealisten, feministen en anarchisten – en hervindt ze zichzelf. Maite Karssenberg kruipt dankzij unieke dagboeken en brieven in de huid van Geertruida. Ze schetst een vrouw die worstelt, met het huwelijk, met anticonceptie, met de dubbele moraal, en met toenemende ongelijkheid, polarisatie en oorlogszuchtig nationalisme. Ondanks diepe inzinkingen zet Geertruida er een filosofie van hoop en kracht tegenover.
- OAugust 11 · 19 min
Het gesprek - Luuk Bouwman (11 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met filmmaker Luuk Bouwman over zijn documentaire The Desert of the Real. Wanneer weet je dat iets echt is? Zes mensen die een psychose hebben meegemaakt nemen de kijker mee in hun ervaringen en stellen fundamentele vragen over de werkelijkheid en het bewustzijn. Ondanks hun verschillende achtergronden – een psycholoog, een filosoof, een muzikant, een psychiatrisch zorgverlener, een kunstenaar – delen ze een diepgaande reflectie op wat de psychose betekent voor hoe ze naar de wereld kijken. The Desert of the Real, een van de publieksfavorieten op IDFA, toont hun leven vóór de ingrijpende gebeurtenissen, de ervaringen van de psychose, en de weg terug. De ontwapenende en emotionele herinneringen worden verfilmd in ensceneringen die aansluiten bij het gevoel dat verschillende hoofdpersonen hadden, dat ze zich in een film bevonden: huiskamers en klinieken blijken decors. De bijzondere vormgeving van de documentaire is geïnspireerd door scifi en horror films. Gaandeweg kantelt het perspectief: de hoofdpersonen keren niet terug naar een ‘gezonde’ wereld, maar naar een vervreemdende en ontwrichtende werkelijkheid. The Desert of the Real, de nieuwe documentaire van Luuk Bouwman (Gerlach, De Propagandist), belicht de ervaring van een psychose en stelt vragen over hoe wij omgaan met mensen die buiten de norm vallen. De titel is ontleend aan de sci-fi klassieker The Matrix (1999).
- OAugust 10 · 19 min
Het gesprek - Martin Koolhoven (10 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met regisseur Martin Koolhoven over het werk van de Franse filmmaker Jacques Tati. Deze zomer worden enkele van zijn klassieke films, zoals Jour de Fête en Les Vacanses de M. Hulot opnieuw in de bioscoop vertoond.
- OAugust 6 · 19 min
Het gesprek - Xillan Macrooy (6 augustus 2026)
Johannes Wirix-Speetjens in gesprek met schrijver en muzikant Xillan Macrooy. Xillan Macrooy is een Surinaams-Nederlandse verhalenverteller in muziek, literatuur en theater. Als zoon van meerdere werelden speelt de voortdurende transformatie van identiteit een belangrijke rol in zijn werk. In 2025 en 2026 onderzoekt hij als maker nieuwe manieren om zijn meervoudigheid te vieren, met als doel het bouwen van nieuwe artistieke werelden die zowel ruimte bieden aan (Surinaamse queer) legacy als aan innovatie. Naast zijn debuutroman Mensen als zonnen en mensen als manen maakte hij ook de voorstelling A Coming of (R)age Ritual en komt zijn muziekalbum Son uit.
- OAugust 4 · 17 min
Het gesprek - Robin Kramer (4 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Robin Kramer over zijn boek Achtertuinen, waarmee hij de Anton Wachterprijs won, de tweejaarlijkse prijs voor het beste literaire prozadebuut. Dit schreef de jury over zijn boek: ‘Op een gek achteloze toon weet Kramer iets enorms te bewerkstelligen, het heeft te maken met het gevoel in de steek gelaten te worden, zonder dat het als zodanig wordt benoemd. Zijn zinnen zijn geladen, de dialogen kleine wonderen van alledaagsheid, maar onder dat dagelijkse broeit het, stapelt zich iets op.’ Hoewel Achtertuinen bestaat uit verhalen had het boek volgens de jury net zo goed een ‘roman’ genoemd kunnen worden. Het werk maakte van meet af aan diepe indruk en dat had vooral te maken met de toon, ‘die geestig is, maar ook droevig, en berustend’. ‘Scènes zijn het, door Kramer even fijnzinnig als melancholiek opgetekend door de oplettende ogen van de buitenstaander,’ Achtertuinen gaat over vriendschap, liefde en familie, en de bijna onvrijwillige afstand die er soms tussen mensen kan ontstaan.
- OAugust 3 · 26 min
Het gesprek - Joeri Wind en Max Heegstra (3 augustus 2026)
Annemieke Bosman praat met theatermakers Max Wind en Joeri Heegstra over het geheim van de succesvolle HBO serie Succession. Wind en Heegstra zijn momenteel op Theaterfestival de Parade te zien met de voorstelling: Radio Apocalyps.
- OJuly 30 · 18 min
Het gesprek - Hinde Haest (30 juli 2026)
Beitske de Jong in gesprek met Hinde Haest, conservator fotografie bij het Rijksmuseum in Amsterdam. Daar is deze zomer de tentoonstelling Ed van der Elsken. Up Close te zien. Een fietser die uitdagend haar tong uitsteekt, drie lachende jonge vrouwen in minirokken en een groep nozems op de hoek van de Nieuwendijk, de vernieuwende straatfotografie van Ed van der Elsken vormt een tijdreis door naoorlogs Nederland. Dankzij jarenlang onderzoek naar zijn privé-archief, door Hinde Haest, geeft de tentoonstelling Ed van der Elsken. Up Close bovendien een nieuwe, gedetailleerde blik op de totstandkoming van zijn werk. Naast veel bekende foto’s zijn ook veel nooit eerder gepubliceerde notities, contactafdrukken, experimenten in de donkere kamer en nieuw ontdekte boekdummies te zien. In de tentoonstelling worden foto’s getoond uit de collecties van onder meer het Rijksmuseum, het Nederlands Fotomuseum, het Stedelijk Museum, de Universitaire Bibliotheken Leiden en filmbeelden van Eye Filmmuseum. De tentoonstelling is te zien tot en met 13 september.
- OJuly 28 · 12 min
Het gesprek - Dorien de Wit (28 juli 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Dorien de Wit over haar boek Heim, of het verhaal van mijn duizeligheid. Heim, of het verhaal van mijn duizeligheid is een persoonlijke verkenning van de relatie tussen angst en reizen, van taal en thuisgevoel en van wat een wankelend lichaam te zeggen heeft. Wat was er eerst, de angst of de duizeling? Dorien de Wit graaft in herinneringen, berekent de afstand tot ruimtesonde Pioneer 10, zwemt in ijskoud water, reist via Street View, volgt Alice het konijnenhol in en verdiept zich in het evenwichtsorgaan. In heldere, poëtische taal weeft ze dit alles samen om haar angst te begrijpen. Dit is het non-fictiedebuut van een dichter, op het snijvlak van memoir, essay en poëzie.
- OJuly 27 · 14 min
Het gesprek - Rosa Willemijn Vlogman (27 juli 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Rosa Willemijn Vlogman over haar roman Wat mijn lichaam weet. In Wat mijn lichaam weet mogen we het dagboek van Reva lezen, fragmenten die zo intiem zijn dat je je als lezer regelmatig een voyeur voelt. Reva schrijft over haar ontmoeting met Ramses. Ze geeft zich zonder gêne aan hem over, hun seks zindert en kolkt, alles is even overweldigend. Maar dan, opeens, weigert haar lichaam. Zonder dat Reva er controle over lijkt te hebben, kan ze Ramses niet meer in zich laten. Wat volgt is een zoektocht waarin Reva niet alleen haar seksualiteit herdefinieert, maar ook het begrip intimiteit.
- OJuly 23 · 17 min
Het gesprek - Raymi Sambo (23 juli 2026)
n zijn nieuwe theatervoorstelling Wachten op Marsha – een productie van Raymi Sambo Maakt en coproducent ITA – komt een groep queer activisten, in navolging van de historische Stonewall-rellen, in opstand tegen de toenemende pesterijen en het stijgende geweld. Greenwich Village, New York, 1969. De Metropolitan Police ontruimt de Stonewall In, een bar vol kleur, muziek en vrijheid. Na jaren van treiterijen en geweld door de politie besluiten de bezoekers – drag queens en activisten, onder wie de iconische Marsha P. Johnson – terug te vechten voor hun bestaan. Dit is het begin van de Stonewall-rellen. Nooit eerder boden homo’s en travestieten in de Verenigde Staten in zulke aantallen weerstand tegen de vernederingen van de politie. Juni werd Pride-maand en wereldwijd werden vervolgens jaarlijks Gay Pride Parades gehouden, waarop de queergemeenschap strijdt voor gelijke rechten. Nu, meer dan vijftig jaar later, staan queer rechten opnieuw onder druk. In Wachten op Marsha wil een groep queer activisten, onder leiding van Marvan, de World Pride 2026 kapen om aandacht te vragen voor de toenemende pesterijen en het stijgend geweld tegen hen. De pacifistische Marvan voelt de groeiende druk van de groep om niet te zwichten voor wat er op hen komt. Hun vrijheid moet koste wat het kost beschermd worden. Maar hoe ver moeten ze hierin gaan? Wachten op Marsha gaat donderdag 30 juli tijdens Pride in premiėre, in ITA in Amsterdam. De voorstelling toert vervolgens van 25 september t/m 17 december door het land.
- OJuly 21 · 19 min
Het gesprek - Valentijn de Heer (21 juli 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver Valentijn de Heer over zijn roman NVRLND. Op aanraden van zijn therapeut laat een man zijn gezin achter en reist naar Californië, naar het landgoed van een overleden popster. Het is de fantasieplek waar hij als kind naartoe vluchtte, omdat alles daar beter leek. Maar de poort zit dicht. Zijn reis lijkt zinloos. Tot hij verdwaalt in het natuurgebied boven Los Angeles. Hij overnacht in een verlaten berghut en blijft. Door slaapgebrek, schuldgevoel en een onverwachte ontmoeting keren herinneringen terug die hij twintig jaar heeft weggedrukt: een belofte aan zijn grootvader, die met ‘Comment ça va’ een lichtvoetige wereldhit schreef, maar zweeg over zijn kampverleden.
- OJuly 20 · 15 min
Het gesprek - Sam Drukker (20 juli 2026)
Annemieke Bosman praat met beeldend kunstenaar Sam Drukker over zijn tentoonstelling De ouder wordende mens, nu te zien in Museum More Ruurlo. Kracht, kwetsbaarheid en schoonheid komen samen in het prachtige oeuvre van kunstenaar Sam Drukker (1957). De beroemde Nederlandse schilder en tekenaar heeft zijn hele leven mensen geportretteerd. In zijn werk verschijnt de mens vrijwel altijd naakt, zonder context, zonder franje. Expressief, met brede streken, creëert Drukker indringende portretten. Gestaltes verschijnen, huidlandschappen onthullen zich. Schoonheid en verval zijn voor hem geen tegenpolen maar bondgenoten. In deze tentoonstelling is een selectie te zien van de mooiste werken die Sam Drukker maakte van de ouder wordende mens.
- OJuly 16 · 17 min
Het gesprek - Maarten de Schutter (16 juli 2026)
Beitske de Jong praat met filmmaker Maarten de Schutter over zijn documentaire Mijn lief kind. In juli 2014 zat aidsactivist en feministisch antropoloog Martine de Schutter aan boord van vlucht MH17, onderweg naar een congres, toen het vliegtuig werd neergeschoten boven Oekraïne door Rusland. Twaalf jaar later probeert haar kind, filmmaker Maarten de Schutter, de verloren herinneringen aan zijn moeder te reconstrueren. Maarten combineert homevideo's, foto’s, brieven en gesprekken in een poging Martine tot leven te wekken. Wat volgt is een hartverscheurende reis langs het slagveld van de herinneringen, een liefdesbrief aan de band tussen moeder en kind en een punky strijdlied voor rechtvaardigheid. Mijn lief kind werd genomineerd voor een Gouden Kalf op het Nederlands Filmfestival.
- OJuly 14 · 14 min
Het gesprek - Stefan Popa (14 juli 2026)
Annemieke Bosman praat met schrijver en journalist Stefan Popa over zijn roman De laatste eilanders. Diep in het hart van Europa, waar de Donau kronkelt, ligt Ada Kaleh, een eiland dat op het punt staat te verdwijnen door de komst van een waterkrachtcentrale. De eilanders staan voor onmogelijke keuzes. Azra balanceert tussen traditie en vrijheid. Ibrahim wordt verraden, maar door wie? Boekhandelaarszoon Deniz probeert ondertussen het eiland en de verhalen te redden. Samen vechten ze tegen de nietsontziende stroom van de geschiedenis. De laatste eilanders steunt op de waargebeurde tragedie van Ada Kaleh, maar reikt verder: het toont wat er verdwijnt wanneer werelden worden weggevaagd en waarom sommige verhalen móéten overleven.
- OJuly 13 · 20 min
Het gesprek - Marja Pruis (13 juli 2026)
Annemieke Bosman in gesprek met Marja Pruis. Na decennia te zijn weggeweest woont Marja Pruis weer in Amsterdam-Noord, en kijkt ze uit over de oude arbeidersbuurt waar haar familie vandaan komt. Waar haar oom op de scheepswerf werkte, worden nu dancefestivals en wijnproeverijen gehouden. Alles is veranderd, maar als ze door Tuindorp Oostzaan wandelt, wandelt ze als vanzelfsprekend haar jeugd in. Hoe verder ze loopt, hoe sterker ze de aanwezigheid voelt van de mensen die er niet meer zijn – haar ouders, haar ooms en tantes. Maar vooral haar zus: sinds zij er niet meer is, is ze dichterbij dan ooit. In Zonnehuis laat Pruis zien waarom ze zo’n geliefd essayist is. Sensitief en intiem, maar met een scherp oog voor de wereld om haar heen, denkt ze na over de grote vragen van het leven. Wie ben je? Wat deel je precies met je familie? Bij wie hoor je, en blijft dat je hele leven zo? Marja Pruis is schrijver en redacteur bij De Groene Amsterdammer. Haar romans, columns en essays worden geprezen om haar persoonlijke, onderzoekende en scherpzinnige blik. Pruis’ werk werd bekroond met onder meer de Heldringprijs, de Jan Hanlo Essayprijs en de J. Greshoffprijs. Haar meest recente roman Huiswerk verscheen in 2023.
- OJuly 9 · 17 min
Het gesprek - Rina Govers (9 juli 2026)
Beitske de Jong praat met Rina Govers over De Vioolbouwers, een podcast die zij maakte voor de Belgische krant De Standaard. Van jongs af aan wou de Bretoense Baptiste Argouarc’h vioolbouwer worden. Die passie bracht hem naar het Brusselse vioolbouwatelier Maison Bernard. Zijn partner Rina Govers volgde zijn metier altijd vanop de zijlijn. Maar toen Baptiste een ingrijpende restauratie van een Stradivarius startte, besloot de podcastmaakster hem gedurende dat één jaar durende proces te volgen. Want hoe restaureer je een instrument waarvan iedereen zegt dat het bij de beste ter wereld hoort? Een warme podcastreeks vol liefde voor geschiedenis, ambacht en muziek.