TOK FM Select

Odwołane posiedzenie sejmowej komisji ds projektów aborcyjnych

Alerty, afery, konflikty. Informacje atakują bez przerwy, a większość z nich znika szybciej niż się pojawiła. W tej audycji patrzymy inaczej i pytamy o to, co naprawdę zmienia rzeczywistość. Wybieramy wydarzenia, które kształtują społeczeństwo. W popkulturze szukamy zjawisk odsłaniających napięcia i przemiany. Technologię analizujemy jako siłę przekształcającą relacje między ludźmi i rynek pracy. Polityka zagraniczna i sprawy międzynarodowe to stały punkt audycji. Sprawdzamy, jak globalne procesy wpływają na to, co dzieje się tu i teraz. Część zagraniczną współtworzymy ze znawcami polityki międzynarodowej: Michałem Potockim, prof. Małgorzatą Zacharą-Szymańską i Tomaszem Bieleckim.

Czy płaca minimalna ma jeszcze sens, skoro wszędzie jest taka sama?

Dyskutują prowadzący EKG: Maciej Głogowski, Patrycja Maciejewicz, Wojciech Kowalik i Rafał Hirsch.

Jak psy ze sobą rozmawiają? Zasady psiego savoir vivre'u

Co dzieje się w psiej głowie, kiedy spotyka drugiego psa np. na spacerze? Jak wygląda rozmowa między nimi? O czym jest? Często w parkach i na skwerkach widzimy coś, co wygląda na zabawę dwóch psów. Czy jest nią na pewno? Karolina Wiśniewska rozmawia z Klaudią Kamińską-Rejman - trenerką, behawiorystką i właścicielką szkoły dla psów "Dzielny Pieseł". Zastanawiają się, jakie znaki dają psy na spacerach, jak działa na nie smycz i jaki błąd opiekunowie popełniają najczęściej w kontekście psiej komunikacji. Zapraszamy do słuchania

Wybory w Saksonii-Anhalt i zwycięstwo AfD. Czy cała Europa skręca w prawo?

W niedzielnych wyborach do parlamentu Saksonii-Anhalt wygrała skrajnie prawicowa, populistyczna partia AfD. Zdobyła rekordowe poparcie aż 43,8 proc głosów. To o ponad 20 punktów procentowych więcej niż w 2021 r. Jaki wnioski można z tego wyciągnąć dla całych Niemiec? A może nawet dla całej Europy? Czy to widoczny i stały skręt w prawo?

Odwaga w cieniu paragrafu. Dlaczego laureatki Kongresu Kobiet płacą najwyższą cenę za pomoc kobietom?

Tegoroczny, osiemnasty już Kongres Kobiet w Krakowie stał się miejscem jednoznacznego manifestu politycznego, a jego kulminacyjnym momentem było wręczenie corocznej nagrody dwóm wybitnym lekarkom ginekolożkom – Gizeli Jagielskiej i Marii Kubisie. Obie laureatki znalazły się w samym centrum polskiego sporu o dostęp do aborcji, płacąc za swoją niezłomną postawę i rzetelne wykonywanie zawodu ogromną osobistą i zawodową cenę.

Robot humanoidalny w każdym gospodarstwie domowym. Jak daleko jesteśmy od takiego scenariusza? Szkolenia maszyn już trwają, ale czy roboty staną się popularne?

Ile można zarobić na szkoleniu robotów humanoidalnych, w jaki sposób się je szkoli i dokąd trafiają nagrane przez nas materiały? Marta Zinkiewicz dziennikarka radiowa i technologiczna, autorka w magazynie technologicznym Android sprawdziła to wszystko na własnej skórze. W rozmowie z Przemysławem Iwańczykiem opowiada o wyzwaniu dziennikarskim, którego się podjęła. Zgłębiła temat szkolenia robotów humanoidalnych. Mówi o danych egocentrycznych - to np. filmiki nagrywane z perspektywy jednej osoby, na podstawie których szkoli się maszynę. Robisz pranie z kamerką na głowie, a robot humanoidalny odtwarza ruchy zarejestrowane przez kamerę i uczy się od Ciebie. Ile osób na świecie szkoli takie roboty? Jak daleko jesteśmy od ciekawostki do codziennego użycia humanoidalnych robotów?

Kuchenne rewolucje w szkolnych stołówkach. Zdrowsza żywność nie musi być nudna

1 września weszły w życie zmiany dot. żywienia w stołówkach szkolnych i przedszkolnych. W jaki sposób można kształtować zdrowe nawyki żywieniowe? Czy da się wzbogacić jadłospis i przy okazji zmniejszyć ilość wyrzucanego jedzenia? Bogusława Metelańska - intendentka z rybnickiego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 14 - opowiada o rewolucji w podejściu do posiłków dla najmłodszych.

Obligacje dają dobrze zarobić. Gdzie jest haczyk?

Rentowność polskich 10-letnich obligacji skarbowych wzrosła do około 6,2 proc., co stanowi najwyższy poziom od kwietnia 2023 roku. Co każdy z nas powinien o nich wiedzieć? I dlaczego rząd nie mówi o tym więcej? W drugiej części przyglądamy się zmianom w ulgach podatkowych. Na razie mamy przede wszystkim zapowiedzi – wśród nich likwidację ulgi na internet i waloryzację ulgi dla krwiodawców. Czy to początek większych zmian? I czy zamiast kolejnych wyjątków nie powinniśmy po prostu upraszczać podatków? Zapraszają Patrycja Maciejewicz, Maciej Głogowski, Rafał Hirsch i Wojciech Kowalik.

Jak karmić psa? Fakty i mity dobrego odżywiania #10

Psy lubią jeść. To czynność codziennie obecna w życiu psa i jego opiekuna. Czym karmić psa, by był zdrowy? Karma sucha? Mokra? BARF? Jak dowiedzieć się, że dana karma będzie dla mojego psa dobra? Żywienie czworonoga to sfera pełna mitów i podzielonych opinii. W najnowszym odcinku podcastu "Kalna i pieski" Karolina Wiśniewska rozmawia z Agnieszką Cholewiak-Góralczyk, ekspertką od psiej dietetyki, techniczką weterynarii i behawiorystką. Z odcinka dowiesz się, jakie są dobre praktyki w żywieniu psa, czy cena karmy ma znaczenie, co mówi kupa i, czy psy znają się na zegarku? Zapraszamy do słuchania!

Bunt polonistów - nauczyciele domagają się uporządkowania systemu oceniania matury z języka polskiego

Ten rok szkolny polscy poloniści rozpoczęli od opublikowania listu otwartego, w którym ostro krytykują Centralną Komisję Egzaminacyjną za niespójne, niefunkcjonalne i często krzywdzące kryteria oceniania matur z języka polskiego. Bezpośrednim impulsem do buntu były rażące sytuacje z tegorocznych egzaminów – w tym przypadek wypracowania, które nauczyciel oraz inni poloniści ocenili jako bezdyskusyjnie napisane na maksymalne 16 punktów, podczas gdy egzaminator przyznał za nie zaledwie 2 punkty. O potrzebnych zmianach w ocenianiu matur z języka polskiego rozmaiwaliśmy z Piotrem Szwedem, nauczycielem z VIII LO im. Adama Asnyka w Łodzi.

"Dokonało się publiczne hara-kiri. Pani Profesor stała się memem"

Gościem w studio jest Michał Fedorowicz, przewodniczący europejskiego kolektywu analitycznego Res Futura, a to oznacza, że w programie będziemy dokonywać podsumowania sierpnia w polskich social mediach. Jak co miesiąc analizujemy czym żyły portale społecznościowe i ich użytkownicy w Polsce, a zaczynamy od sprawy prof. Barbary Mróz-Gorgoń i jej krótkiej kariery w rządzie. Kolejnym wątkiem, który omawiamy jest sprawa ZondaCrypto, która jest największą zasięgowo aferą w III RP. Jak na aferę z giełdą kryptowalut reaguje sieć i jej użytkownicy? W jaki sposób afera ta dzieli użytkowników mediów społecznościowych? W drugiej części przyglądamy się dwóm eventom skierowanym do młodego wyborcy, czyli prezydenckiemu "przyszłość.pl" oraz Campusowi Polska Przyszłości. Większość przekazu internetowego zdominowała kłótnia o program artystyczny. Kolejnym temat jest sprawa uciekającego i ukrywającego się Marcina Romanowskiego oraz jego wpływ na wizerunek Prawa i Sprawiedliwości. Pytamy także o sentyment użytkowników sieci odnośnie rocznicy zaprzysiężenia Karola Nawrockiego i udziału dziennikarzy w tej imprezie.

Wskrzeszenie legendy. Fenomen kapitana Ibrahima Traore w Burkina Faso

W państwach afrykańskich rzadko zdarza się, by wojskowy przywódca zyskiwał aż tak ogromne, oddolne poparcie obywateli. W tym wydaniu Globalnego Popołudnia Krzysztof Story i Wojciech Jagielski biorą pod lupę fenomen Ibrahima Traore, rządzącego w Burkina Faso od 2022 roku. Podobnie jak w pozostałych Państwach Sahelu, władze Burkina Faso toczą nieustanną walkę z dżichadystami, która po wypędzeniu wojsk francuskich stała się wojną, której nie da się wygrać. Pragnącemu bycia postrzeganym jako rewolucjonista 37-letniemu wojskowemu zaufały rzesze młodych dorosłych pragnących zmiany, którzy na tym kontynencie stanowią większość. Jego twarz trafiła nawet na koszulki, budząc skojarzenia z legendą Che Guevary, a sam Traore usilnie próbuje upodobnić się do innego słynnego rewolucjonisty z Burkina Faso - Thomasa Sankary. W tym odcinku analizujemy nastroje społeczne na Sahelu, sprawdzając, czego obywatele realnie oczekują od swoich decydentów po latach politycznego chaosu i wojny domowej. Czy obecny przywódca udźwignie ciężar pokładanych w nim nadziei i dorówna swojemu słynnemu rodakowi?

Jak czytać budżet, żeby nie zwariować? I dlaczego euro nam nie grozi?

Budżet państwa zjadł nas dziś na śniadanie. Ale spokojnie – w EKG+ (w pełnym składzie!) tłumaczymy, jak go czytać, żeby nie zgubić się w deficytach, potrzebach pożyczkowych i innych liczbach, które tylko na pozór wyglądają groźnie. Ile naprawdę brakuje w kasie państwa? Dlaczego sam deficyt to nie wszystko? A pracownicy budżetówki mogą nie mieć powodów do świętowania? I co z tych miliardów wynika dla naszych portfeli? Temat drugi: czy (według prowadzących EKG+) Polska powinna wejść do strefy euro? Węgry potwierdzają swoje ambicje, Bułgaria już korzysta z euro, a w Niemczech pojawiają się pomysły… odwrotne. Czy Polska ma przeciw wspólnej walucie argumenty ekonomiczne, czy przede wszystkim polityczne? Na koniec, w Zdziwieniach, trochę bardziej egzotycznie: kto pierwszy sięgnie po konkrecje polimetaliczne z dna oceanów? A także porcja postwakacyjnych zaskoczeń, od taniejącej Bułgarii po coraz droższą Chorwację.

Reksio z Krecikiem walczą z rosyjską dezinformacją

"Decyzja, która zapadła w USA może być przełomowa". Czy Polska i Unia Europejska także nałożą karę na Metę?

Koncern Meta zawarł ugodę z amerykańskimi stanami oskarżającymi go o celowe uzależnianie dzieci, zgadzając się na zapłatę kary w wysokości prawie 17 miliardów dolarów oraz modyfikację swoich algorytmów. Równolegle w Polsce wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zawnioskował do Komisji Europejskiej o nałożenie na koncern kary w wysokości miliarda złotych za brak skutecznej walki z oszukańczymi treściami. O tym rozmawialiśmy z Aleksandrą Wójtowicz, analityczką do spraw nowych technologii i cyfryzacji w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

Co czują psy, a co im przypisują ludzie? Prawda o psich emocjach #9

Psy mają emocje. Ale czy czują je tak jak my - ludzie? Czy pies może tęsknić, kochać, być zazdrosny albo przeżywać żałobę? I czy "skruszona mina" naprawdę oznacza, że wie, że zrobił coś złego? W tym odcinku podcastu "Kalna i pieski" prowadząca rozmawia z Paulą Kiełbik - zoopsycholożką i behawiorystką - o tym, co naprawdę dzieje się w emocjonalnym świecie psów. Pyta m.in. o to, które emocje możemy im przypisać z dużą pewnością, a które są raczej naszymi ludzkimi interpretacjami. Dziewczyny rozmawiają też o merdającym ogonie i innych sygnałach, które często ludzie błędnie odczytują. Bo może najważniejsze pytanie nie brzmi: "Co mój pies czuje?" tylko: "Czy ja potrafię go naprawdę słuchać?".

Pasażer bez zapiętych pasów jest śmiercionośnym pociskiem. Autokary i busy: dlaczego bezpieczeństwo przegrywa z wygodą?

W autokarach i busach bezpieczeństwo pasażerów wciąż przegrywa z wygodą, a zapięcie pasa bywa traktowane jako zbędny obowiązek. Niezapięty pasażer podczas wypadku może stać się śmiercionośnym zagrożeniem z powodu bezwładności, zagrażając nie tylko sobie, ale także osobom siedzącym obok. To rozmowa o lekceważeniu nadmiernej prędkości, odpowiedzialności i cenie, jaką można zapłacić za kilka sekund nieuwagi.

Pomiędzy algorytmem a długiem. Kto odpowiada za pośpiech kurierów?

W uberyzowanej pracy pewna jest tylko niepewność – zarobki bywają drastycznie niskie, a po odliczeniu kosztów eksploatacji pojazdu realne wynagrodzenie może spaść poniżej stawki minimalnej. Kurierzy i kierowcy mierzą się nie tylko z ekstremalnymi warunkami pogodowymi, ale też z nierealistycznymi algorytmami odbierającymi zlecenia bez zapłaty za dojazd oraz z pozorowanym najmem roweru, służącym unikaniu składek ZUS i podatków. Rozmawiamy o tych realiach z Katarzyną Dudą, badaczką warunków pracy i autorką książki „Uberyzacja. O warunkach pracy kurierów”, która w ramach przygotowań do publikacji sama zatrudniła się jako kurierka.

Elektrownia jądrowa w gminie Choczewo - na jakim etapie są prace i co na to mieszkańcy?

Budowa Elektrowni Jądrowej Lubiatowo-Kopalino już trwa. Gmina Choczewo przechodzi potężne zmiany infrastrukturalne. Ten projekt to nie tylko elektrownia, ale też baza noclegowa dla pracowników budowy, przekształcanie krajobrazu i ogromne obawy mieszkańców. Na co mogą liczyć ludzie zamieszkujący gminę Choczewo w ramach rekompensaty za uciążliwości związane z wielkimi zmianami w ich otoczeniu? Jak to jest z tym bezpieczeństwem jeśli chodzi o potencjalne awarie elektrowni i czy to faktycznie nasz największy problem? Te kwestie w rozmowie z Przemysławem Iwańczykiem wyjaśnia Michał Olszewski wiceprezes Państwowych Elektrowni Jądrowych.

Twarz bez skazy, związek bez twarzy. Jak kocha narcyz?

Narcyzm to tylko robienie sobie selfie, przesadna miłość do samego siebie i popkulturowa inwektywa. To nie jest opowieść o zwykłej próżności, ale o głębokim lęku przed własnym odbiciem, które rujnuje relacje i zatruwa intymność. Dlaczego uległość idealnie pasuje do narcystycznej agresji? Czym jest "hipoteza wycieraczki" i dlaczego narcyzi szukają stałego zestawu "klakierów"? Naszą gościnią jest prof. Maria Beisert, psycholog i seksuolog kliniczny, psychoterapeuta, biegły sądowy, prawnik, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.