TOK FM Select

Jak czytać budżet, żeby nie zwariować? I dlaczego euro nam nie grozi?

Budżet państwa zjadł nas dziś na śniadanie. Ale spokojnie – w EKG+ (w pełnym składzie!) tłumaczymy, jak go czytać, żeby nie zgubić się w deficytach, potrzebach pożyczkowych i innych liczbach, które tylko na pozór wyglądają groźnie. Ile naprawdę brakuje w kasie państwa? Dlaczego sam deficyt to nie wszystko? A pracownicy budżetówki mogą nie mieć powodów do świętowania? I co z tych miliardów wynika dla naszych portfeli? Temat drugi: czy (według prowadzących EKG+) Polska powinna wejść do strefy euro? Węgry potwierdzają swoje ambicje, Bułgaria już korzysta z euro, a w Niemczech pojawiają się pomysły… odwrotne. Czy Polska ma przeciw wspólnej walucie argumenty ekonomiczne, czy przede wszystkim polityczne? Na koniec, w Zdziwieniach, trochę bardziej egzotycznie: kto pierwszy sięgnie po konkrecje polimetaliczne z dna oceanów? A także porcja postwakacyjnych zaskoczeń, od taniejącej Bułgarii po coraz droższą Chorwację.

Reksio z Krecikiem walczą z rosyjską dezinformacją

"Decyzja, która zapadła w USA może być przełomowa". Czy Polska i Unia Europejska także nałożą karę na Metę?

Koncern Meta zawarł ugodę z amerykańskimi stanami oskarżającymi go o celowe uzależnianie dzieci, zgadzając się na zapłatę kary w wysokości prawie 17 miliardów dolarów oraz modyfikację swoich algorytmów. Równolegle w Polsce wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski zawnioskował do Komisji Europejskiej o nałożenie na koncern kary w wysokości miliarda złotych za brak skutecznej walki z oszukańczymi treściami. O tym rozmawialiśmy z Aleksandrą Wójtowicz, analityczką do spraw nowych technologii i cyfryzacji w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych.

Co czują psy, a co im przypisują ludzie? Prawda o psich emocjach #9

Psy mają emocje. Ale czy czują je tak jak my - ludzie? Czy pies może tęsknić, kochać, być zazdrosny albo przeżywać żałobę? I czy "skruszona mina" naprawdę oznacza, że wie, że zrobił coś złego? W tym odcinku podcastu "Kalna i pieski" prowadząca rozmawia z Paulą Kiełbik - zoopsycholożką i behawiorystką - o tym, co naprawdę dzieje się w emocjonalnym świecie psów. Pyta m.in. o to, które emocje możemy im przypisać z dużą pewnością, a które są raczej naszymi ludzkimi interpretacjami. Dziewczyny rozmawiają też o merdającym ogonie i innych sygnałach, które często ludzie błędnie odczytują. Bo może najważniejsze pytanie nie brzmi: "Co mój pies czuje?" tylko: "Czy ja potrafię go naprawdę słuchać?".

Pasażer bez zapiętych pasów jest śmiercionośnym pociskiem. Autokary i busy: dlaczego bezpieczeństwo przegrywa z wygodą?

W autokarach i busach bezpieczeństwo pasażerów wciąż przegrywa z wygodą, a zapięcie pasa bywa traktowane jako zbędny obowiązek. Niezapięty pasażer podczas wypadku może stać się śmiercionośnym zagrożeniem z powodu bezwładności, zagrażając nie tylko sobie, ale także osobom siedzącym obok. To rozmowa o lekceważeniu nadmiernej prędkości, odpowiedzialności i cenie, jaką można zapłacić za kilka sekund nieuwagi.

Pomiędzy algorytmem a długiem. Kto odpowiada za pośpiech kurierów?

W uberyzowanej pracy pewna jest tylko niepewność – zarobki bywają drastycznie niskie, a po odliczeniu kosztów eksploatacji pojazdu realne wynagrodzenie może spaść poniżej stawki minimalnej. Kurierzy i kierowcy mierzą się nie tylko z ekstremalnymi warunkami pogodowymi, ale też z nierealistycznymi algorytmami odbierającymi zlecenia bez zapłaty za dojazd oraz z pozorowanym najmem roweru, służącym unikaniu składek ZUS i podatków. Rozmawiamy o tych realiach z Katarzyną Dudą, badaczką warunków pracy i autorką książki „Uberyzacja. O warunkach pracy kurierów”, która w ramach przygotowań do publikacji sama zatrudniła się jako kurierka.

Elektrownia jądrowa w gminie Choczewo - na jakim etapie są prace i co na to mieszkańcy?

Budowa Elektrowni Jądrowej Lubiatowo-Kopalino już trwa. Gmina Choczewo przechodzi potężne zmiany infrastrukturalne. Ten projekt to nie tylko elektrownia, ale też baza noclegowa dla pracowników budowy, przekształcanie krajobrazu i ogromne obawy mieszkańców. Na co mogą liczyć ludzie zamieszkujący gminę Choczewo w ramach rekompensaty za uciążliwości związane z wielkimi zmianami w ich otoczeniu? Jak to jest z tym bezpieczeństwem jeśli chodzi o potencjalne awarie elektrowni i czy to faktycznie nasz największy problem? Te kwestie w rozmowie z Przemysławem Iwańczykiem wyjaśnia Michał Olszewski wiceprezes Państwowych Elektrowni Jądrowych.

Twarz bez skazy, związek bez twarzy. Jak kocha narcyz?

Narcyzm to tylko robienie sobie selfie, przesadna miłość do samego siebie i popkulturowa inwektywa. To nie jest opowieść o zwykłej próżności, ale o głębokim lęku przed własnym odbiciem, które rujnuje relacje i zatruwa intymność. Dlaczego uległość idealnie pasuje do narcystycznej agresji? Czym jest "hipoteza wycieraczki" i dlaczego narcyzi szukają stałego zestawu "klakierów"? Naszą gościnią jest prof. Maria Beisert, psycholog i seksuolog kliniczny, psychoterapeuta, biegły sądowy, prawnik, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

„Jeżeli rozumie się sygnały zwierzęcia, łatwiej jest też zrozumieć drugiego człowieka”

W sobotnim wydaniu Poranka TOK FM Aleksandra Karasińska rozmawia z Katarzyną Burdą, dziennikarką działu nauka tygodnika „Newsweek Polska” i autorką książki „Psie Story”, z okazji Międzynarodowego Dnia Psa. Gościni przybliża trwającą od kilkudziesięciu tysięcy lat wspólną ewolucję obu gatunków i wyjaśnia, jak badania naukowe tłumaczą psią inteligencję oraz unikalną zdolność czworonogów do odczytywania ludzkich emocji i intencji. Rozmówczynie konfrontują z nauką powszechne mity o potrzebie dominacji nad zwierzęciem, wskazując, że prawidłowa więź powinna opierać się na relacji opiekuńczej, a nie na budzeniu lęku.

Kto naprawdę skorzysta na zmianach w podatkach? I czy oddawanie butelek to zamach na wolność?

Nowe progi podatkowe, jednak pytanie wciąż to samo: kto na nich zyska, a kto za nie zapłaci? I czy prezydent da się przekonać... W EKG+ sprawdzamy propozycję rządu. Rozmawiamy też o sporze Brzoska kontra Meta: biznesmen nieustannie walczy z fałszywymi reklamami. Tylko kto powinien odpowiedzieć za oszustwa w internecie? W dalszej części programu: czy Polska, śladem zachodniego sąsiada, powinna wrócić do handlu w niedzielę? Do tego system kaucyjny – poprawiać czy likwidować? Czy problemem jest sama idea kaucji, czy po prostu to, że oddawanie butelek wciąż jest zbyt trudne? Na koniec tradycyjna porcja gospodarczych "Zdziwień". Zaglądamy do koszyka: Polacy mało jedzą w domach, masło przestało być dobrem luksusowym, a pytanie brzmi: czy skoro kupujemy mniej, to marnujemy też mniej jedzenia? Dyskutują Maciej Głogowski, Patrycja Maciejewicz i Wojciech Kowalik.

Pies zaginął? Jak szukać skutecznie i nie pogorszyć sprawy? #8

Pies uciekł? Zaginął? Koszmar każdego opiekuna. To chwila, gdy zawsze górę biorą emocję. Co robić? Czekać, aż wróci? Jak go znaleźć? W najnowszym odcinku podcastu Kalna i pieski Karolina Wiśniewska rozmawia z Tomaszem Koprem, założycielem fundacji TropWarszawa. Opowiada on o przyczynach zaginięć, skutecznych metodach poszukiwań i zabezpieczenia psa oraz o błędach jakie można popełnić. Zapraszamy do słuchania!

Wybory w Ukrainie mimo wojny?

Były minister obrony Ukrainy Mychajło Fedorow wezwał do przywrócenia demokratycznych wyborów, mimo trwającej wojny z Rosją. Jego zdaniem Ukraina musi znaleźć bezpieczny i zgodny z prawem sposób na przeprowadzenie głosowania. To mocny apel, bo wybory w Ukrainie są obecnie niemożliwe ze względu na obowiązujący stan wojenny. Czy Fedorow rzuca w ten sposób wyzwanie Wołodymyrowi Zełenskiemu? I czy przeprowadzenie wyborów w czasie wojny jest w ogóle realne? O tym w rozmowie z Marią Piechowską, analityczką ds. Ukrainy z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych.

Ptaki już czują jesień! A skąd wiedzą, że czas wracać?

O migracjach i powrotach ptaków opowiadał Jacek Karczewski

Nowe unijne prawo o śmieciach. Czy uderzy w przedsiębiorców?

W życie wchodzi unijna regulacja PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation). To unijne prawo, które zastępuje starsze przepisy. Nowe prawo ma na celu zmniejszenie ilości odpadów i wprowadzenie zasad gospodarki o obiegu zamkniętym dla wszystkich rodzajów opakowań w UE Antyunijne i eurosceptyczne środowiska próbują przekonywać, że odbije się to negatywnie na przedsiębiorcach. Jak jest naprawdę? Na to pytanie odpowiada dr Wojciech Warski, przedsiębiorca i ekspert Team Europe Direct.

Spadająca dzietność podnosi dobrobyt?

Noblista Daron Acemoglu w swojej najnowszej publikacji stawia zaskakującą tezę: spadek dzietności nie musi hamować wzrostu gospodarczego, a może go wręcz przyspieszyć, zmuszając firmy do poszukiwania innowacji oszczędzających pracę, takich jak robotyzacja czy sztuczna inteligencja. Gościem audycji był prof. Michał Brzeziński, Katedra Ekonomii Politycznej, Wydział Nauk Ekonomicznych UW.

Co tanie linie ukrywają przed klientami? I czy "pensja za bycie rodzicem" ma sens?

CPN wraca, ale w wersji "okrojonej", a "możliwie najwyższych cen" ma przypilnować sam minister. Pytamy wprost: czy nas na to stać? A może obniżanie cen paliw to już za daleko idący populizm? Sprawdzamy też aktualną temperaturę polskiej gospodarki. PKB w II kwartale wzrosło, inflacja znów poszła w górę, choć część produktów spożywczych wyraźnie potaniała. Jak sytuacja na Bliskim Wschodzie przekłada się na Polskę? W dalszej części programu rozmawiamy o tym, co naszym zdaniem państwo powinno finansować, a gdzie może powinno już odpuścić. Czy 300 zł na wyprawkę szkolną ma dziś jeszcze sens? A "pensja za bycie rodzicem", czyli propozycja Rozwoju Plus? Czy zamiast kolejnego świadczenia nie lepiej przeznaczyć 1,5 mld zł bezpośrednio na reformę edukacji? Przyglądamy się też tanim liniom lotniczym i bardzo drogiemu pechowi. Co właściwie kupujemy, kupując bilet za 100 czy 200 zł? Czy tani bilet jest tani dlatego, że część ryzyk przerzuca się na podróżującego? Po erupcji Etny pasażerowie musieli pokonywać nawet 240 kilometrów do zastępczych lotnisk, wydając na taksówki nawet tysiąc euro, by ostatecznie… nie polecieć tym samolotem do kraju. Na koniec tradycyjnie zapraszamy na tegotygodniowe „Zdziwienia”. Tym razem m.in. o najbardziej jajecznym województwie, zaćmieniu słońca i sztuce łączenia kabli.

Wypadek przy pracy zwany brexitem - czy dla Polski płyną z niego jakieś wnioski?

Czy brexit, coś skrajnie brytyjskiego, osadzonego w tamtejszych kontekstach kulturowych i politycznych, powiązane z tamtejszą wyspiarskością może być sytuacją, którą da się oglądać w kategoriach modelu? Czy pozwala prześledzić procesy prowadzące do tak szkodliwych i dalekosiężnych decyzji jak wyjście z UE?

Mniej ruchu, więcej stresu. Czy nasze psy chorują przez nas? #7

Jak styl życia wpływa na zdrowie psa? Dieta czy aktywność mają ogromne znaczenie, tak samo jak u człowieka. A choroby cywilizacyjne, jak depresja, otyłość czy choroby serca dotykają setek milionów ludzi na całym świecie. Czy psy też są na nie narażone? Karolina Wiśniewska rozmawia z lek. wet. Martą Parzych-Paluszewską, specjalistką chorób psów i kotów oraz autorką kanału edukacyjnego "Okiem Veta". Z nowego odcinka podcastu Kalna i pieski dowiesz się czy nasze psy chorują częściej niż ich przodkowie, jak rozpoznać ich prawdziwe potrzeby i, jak nasz styl życia przekłada się na ich zdrowie. Zapraszamy do słuchania!

„Bo ja tak czuję”. Dlaczego administracja Donalda Trumpa zastępuje dowody naukowe intuicją?

Donald Trump podpisał rozporządzenie ograniczające federalny kalendarz szczepień dzieci w czasie, gdy liczba zachorowań na odrę w Stanach Zjednoczonych osiągnęła najwyższy poziom od 35 lat. Profesorka Małgorzata Zachara-Szymańska z Uniwersytetu Jagiellońskiego wyjaśnia, że dla amerykańskiego prezydenta „podważanie autorytetu nauki jest jego najbardziej właściwie skutecznym narzędziem politycznym”.

"Potrzebujemy samorządowego NIK-u"