Not a Top 10

12x11 - Αϊνστάιν

Φινάλε της 12ης σεζόν, και το Νο.1 στους πιο διάσημους επιστήμονες δεν θα μπορούσε να είναι άλλος: ο Άλμπερτ Αϊνστάιν. Ξεκινάμε από το γιατί «πέρασε» όσο κανείς στην κουλτούρα και ξετυλίγουμε όλη του τη διαδρομή: από το γραφείο πατεντών και το Annus Mirabilis του 1905 (τρία paper κι ένα διδακτορικό) μέχρι τη γενική σχετικότητα, τα βαρυτικά κύματα, το Bose-Einstein condensate και το περίφημο «ο Θεός δεν παίζει ζάρια». Και κλείνουμε με το μεγάλο ερώτημα: ο πιο διάσημος επιστήμονας είναι και ο Νο.1 σε impact; Στο pre-show τα βάζουμε με το marketing του IMAX και των 70 χιλιοστών, και στο post-show λέμε τη γνώμη μας για την «Οδύσσεια» του Νόλαν — casting, φάουλ και όλα τα σχετικά (προσοχή, spoilers). Season finale: γιατί το Νο.1 στους πιο διάσημους επιστήμονες ήταν προφανώς ο Αϊνστάιν Pre-show: Οδύσσεια, IMAX & 70mm — από πού βγήκε το 16:9 και γιατί δεν χρειάζεται IMAX Γιατί «πέρασε» ο Αϊνστάιν στην κουλτούρα (Έντιγκτον, η φάτσα, Person of the Century) 1879–1902: Ουλμ, Ζυρίχη & το γραφείο πατεντών στη Βέρνη 1905, το Annus Mirabilis: τρία paper (+ διδακτορικό) — κίνηση Brown & τα μόρια Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο & η «εφεύρεση» των φωτονίων (το paper του Νόμπελ) Ειδική & γενική σχετικότητα: εκθρονίζοντας τον Νεύτωνα (ισοδυναμία, Ερμής) 29 Μαΐου 1919: η έκλειψη του Έντιγκτον κάνει τον Αϊνστάιν celebrity μέσα σε μία μέρα Τα «κρυφά» paper: βαρυτικά κύματα (1916), κοσμολογική σταθερά (1917) & Einstein coefficients Bose-Einstein condensate, το EPR paradox και το «ο Θεός δεν παίζει ζάρια» Ο μοναχικός επιστήμονας & οι μύθοι (μαθηματικά, ο εγκέφαλος, η γλώσσα) Το μεγάλο ερώτημα: ο πιο διάσημος είναι και Νο.1 σε impact; (ή μήπως ο Νεύτωνας;) Τι έρχεται: μια σεζόν με «άσημους» αλλά τεράστιου impact επιστήμονες + η ολική έκλειψη Post-show: κριτική για την «Οδύσσεια» του Νόλαν — casting, φάουλ & spoilers Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Οδύσσεια & τα τεχνικά του IMAX (00:02:31) 70mm, 35άρι φιλμ & η γέννηση του IMAX (00:08:25) «LieMAX», laser IMAX & γιατί δεν χρειάζεται (00:12:17) Intro — Νο.1: Άλμπερτ Αϊνστάιν (00:16:37) Παιδικά χρόνια, σπουδές & το γραφείο πατεντών (00:20:19) 1905: η θαυμαστή χρονιά, το διδακτορικό & η κίνηση Brown (00:24:00) Φωτοηλεκτρικό φαινόμενο & τα φωτόνια (00:28:25) Ειδική σχετικότητα: εκθρονίζοντας τον Νεύτωνα (00:34:57) Γενική σχετικότητα: ισοδυναμία & κάμψη του φωτός (00:37:33) 1915: εξισώσεις πεδίου & το περιήλιο του Ερμή (00:41:16) 1919: η έκλειψη του Έντιγκτον & η παγκόσμια φήμη (00:44:07) Βαρυτικά κύματα, κοσμολογική σταθερά & Einstein coefficients (00:47:03) Αμερική, το γράμμα στον Roosevelt & η ατομική βόμβα (00:48:56) Bose-Einstein condensate, EPR & «ο Θεός δεν παίζει ζάρια» (00:51:09) Τα τελευταία χρόνια & ο μοναχικός επιστήμονας (00:56:09) Μύθοι & προσωπική ζωή (μαθηματικά, ο εγκέφαλος, Κιουρί/Νέτερ) (01:00:17) Κλείσιμο: είναι ο Νο.1 σε impact; (01:07:48) Επόμενη σεζόν, η ολική έκλειψη & outro (01:10:04) Post-show: «Οδύσσεια» του Νόλαν — εντυπώσεις & αρνητικά (01:17:56) Το casting, ο Νόλαν & τα Όσκαρ

12x10 - Οι Επιλαχόντες (Οι επιστήμονες που δεν μπήκαν στο Top 10)

Φτάσαμε στο 10ο επεισόδιο της σεζόν με τους διάσημους επιστήμονες και, πριν στέψουμε τον Νο.1, σταματάμε στους «επιλαχόντες»: τα μεγάλα ονόματα που, για τον έναν ή τον άλλο λόγο, δεν χώρεσαν στη δεκάδα μας. Το κάνουμε παιχνίδι — ο καθένας κρατάει κρυφή τη δική του πεντάδα και, σαν ναυμαχία, όποιος προλάβει να πει ένα όνομα πρώτος το «καίει» από τον άλλον. Από τον Gauss και τον Dirac μέχρι την Emmy Noether και τον Pasteur, κι από τον Boltzmann και τον Μέντελ μέχρι το ηλεκτρομαγνητικό τρίο Franklin-Faraday-Maxwell, περνάμε γρήγορα από όσους αξίζει να ακουστούν — και καταλήγουμε ότι ο μόνος που θα μπορούσε αντικειμενικά να είχε μπει στην κανονική δεκάδα ήταν ο Αριστοτέλης. Ραντεβού στο μεγάλο φινάλε με τον Νο.1. Ο κανόνας του παιχνιδιού: κρυφές λίστες, «draft» επιλαχόντων και όποιος το πει πρώτος το καίει Carl Friedrich Gauss: κανονική κατανομή, οι δύο νόμοι του στις εξισώσεις Maxwell & το θρυλικό άθροισμα 1+2+…+100 Leonardo da Vinci: ο πολυμαθής-εφευρέτης που κόπηκε στο νήμα της δεκάδας Paul Dirac: η εξίσωση που πάντρεψε κβαντομηχανική & σχετικότητα και προέβλεψε το ποζιτρόνιο Αριστοτέλης: ο μόνος «επιλαχών» που θα μπορούσε να μπει στο κανονικό Top 10 Ludwig Boltzmann: εντροπία, στατιστική μηχανική και μια τραγική ιστορία Thomas Edison: εφευρέτης, επιχειρηματίας και αμερικανικό σύμβολο (το «αντίπαλο δέος» του Tesla) Gregor Mendel: τα μπιζέλια που έδεσαν τον Δαρβίνο με τη γενετική Ευκλείδης: γιατί τα μαθηματικά του δεν παλιώνουν ποτέ Emmy Noether: το θεώρημα που συνδέει τις συμμετρίες με τους νόμους διατήρησης Louis Pasteur: θεωρία των μικροβίων, παστερίωση και τα πρώτα εμβόλια Το ηλεκτρομαγνητικό τρίο: Franklin, Faraday & Maxwell Γιατί ο Νο.1 ήταν πάντα προφανής — spoiler για το μεγάλο φινάλε Post-show: ο τελικός του Μουντιάλ, ο Μέσι & ιστορίες από γήπεδα της Αγγλίας (Wembley, Άρσεναλ, Champions League) Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: το παιχνίδι των «επιλαχόντων» — draft list & κλήρωση με AirPod (00:04:09) Carl Friedrich Gauss — κανονική κατανομή, νόμοι του Gauss & το άθροισμα 1–100 (00:09:23) Leonardo da Vinci — ο πολυμαθής εφευρέτης (00:10:56) Paul Dirac — εξίσωση Dirac, ποζιτρόνιο & ο εκπρόσωπος της κβαντομηχανικής (00:12:36) Αριστοτέλης — ο πολυμαθής που «χάνεται στη γενικολογία» (00:14:41) Ludwig Boltzmann — στατιστική μηχανική, εντροπία & μια τραγική ιστορία (00:17:40) Thomas Edison — ο εφευρέτης-entrepreneur & το American icon (00:19:30) Gregor Mendel — κληρονομικότητα με τα μπιζέλια & το «δέσιμο» με τον Δαρβίνο (00:22:47) Ευκλείδης — η γεωμετρία που δεν παλιώνει ποτέ (00:26:12) Emmy Noether — συμμετρίες & νόμοι διατήρησης (το θεώρημα Noether) (00:29:23) Louis Pasteur — θεωρία των μικροβίων, παστερίωση & εμβόλια (00:32:44) Το ηλεκτρομαγνητικό τρίο: Franklin, Faraday & Maxwell (00:35:18) Επίλογος: Πτολεμαίος & ποιος θα χώραγε τελικά στη δεκάδα (ο Αριστοτέλης) (00:38:11) Teaser: το φινάλε με τον Νο.1 — Αϊνστάιν (00:38:47) Post-show: Μουντιάλ — ο τελικός, ο Μέσι & τα αγαπημένα ματς (00:42:17) Post-show: γήπεδα στην Αγγλία — Wembley, Άρσεναλ & Champions League

12x09 - Νεύτωνας

Φτάνουμε στο νούμερο 2 της λίστας με τους διάσημους επιστήμονες και ταξιδεύουμε στην Αγγλία του 17ου αιώνα για τον άνθρωπο που, όσο άλλοι έκαναν banana bread στην καραντίνα, εκείνος ανακάλυψε πώς λειτουργεί το σύμπαν. Ξεκινάμε από ένα πετρόχτιστο σπιτάκι στο Woolsthorpe και τα «θαυματουργά χρόνια» της πανούκλας του 1665, όταν ο Νεύτωνας έβγαλε μονομιάς τη βαρύτητα, τον λογισμό και τα πειράματα με το φως. Βλέπουμε πώς ένωσε πρώτη φορά τη Γη με τον ουρανό —το μήλο που πέφτει και το φεγγάρι που «πέφτει» υπακούν στην ίδια εξίσωση—, γιατί χρειάστηκε να εφεύρει καινούρια μαθηματικά, και πώς έθεσε τις βάσεις της επιστημονικής μεθόδου. Από τους τρεις νόμους της κίνησης μέχρι τον Lagrange, τον Hamilton και τον δρόμο προς την κβαντομηχανική· κι από τον αλχημιστή-κυνηγό παραχαρακτών του Royal Mint μέχρι τον δισεκατομμυριούχο επενδυτή που «κάηκε» στη φούσκα της Νότιας Θάλασσας. Pre-show: γερασμένοι σταρ (Jordan, Messi, Ρονάλντο, LeBron, Djokovic) και το δίλημμα Nolan «Οδύσσεια» vs τελικός Μουντιάλ Γιατί ο Νεύτωνας είναι το Νο.2 της λίστας Χριστούγεννα 1642 ή Ιανουάριος 1643; Η ιστορία με το ημερολόγιο και το Woolsthorpe Manor Cambridge, Trinity College & η πανούκλα του 1665 που τον έστειλε σπίτι «Άλλοι έκαναν banana bread — ο Νεύτωνας ανακάλυψε πώς λειτουργεί το σύμπαν»: τα θαυματουργά χρόνια της απομόνωσης Τα top 3: η ένωση επίγειας & ουράνιας κίνησης, ο διαφορικός λογισμός και η επιστημονική μέθοδος Οι τρεις νόμοι της κίνησης, ο νόμος της βαρύτητας (1/r²) & η απόδειξη των νόμων του Κέπλερ Το café με τον Wren και τον Hooke, ο Halley που πλήρωσε το Principia & η πρόβλεψη του κομήτη Παλίρροιες, μετάπτωση ισημεριών, η (λάθος) ηλικία της Γης και το κατοπτρικό τηλεσκόπιο Το φως & τα χρώματα: το πείραμα με τα δύο πρίσματα Από τον Νεύτωνα στον Lagrange και τον Hamilton — και γιατί ο Αϊνστάιν είναι το Νο.1 Fun facts: αλχημεία & υδράργυρος, το Royal Mint, «στους ώμους γιγάντων» και το beef με Hooke & Leibniz Ο Νεύτωνας δισεκατομμυριούχος επενδυτής & η φούσκα της Νότιας Θάλασσας Post-show: το ακυρωμένο γκολ με την Κροατία στο Μουντιάλ & ο αισθητήρας μέσα στην μπάλα Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: γερασμένοι σταρ & Nolan «Οδύσσεια» vs τελικός Μουντιάλ (00:04:31) Το βιογραφικό: Χριστούγεννα 1642 & το Woolsthorpe Manor (00:07:30) Cambridge & η πανούκλα του 1665: τα θαυματουργά χρόνια (00:11:09) Καθηγητής, Principia, Royal Mint & ο πρώτος ιππότης-επιστήμονας (00:14:58) Τα top 3: ένωση ουρανού-Γης, λογισμός & επιστημονική μέθοδος (00:22:23) Βαρύτητα, νόμοι του Κέπλερ & η ιστορία του Halley με τον κομήτη (00:29:09) Παλίρροιες, ηλικία της Γης, Νευτώνειο υγρό & τα πρίσματα με το φως (00:38:28) Οι τρεις νόμοι του Νεύτωνα (00:43:22) Lagrange, Hamilton & ο δρόμος προς την κβαντομηχανική (00:46:39) Γιατί ο Αϊνστάιν είναι το Νο.1 (κι όχι ο Νεύτωνας) (00:48:31) Fun facts: αλχημεία, «στους ώμους γιγάντων» & το beef με τον Hooke (00:52:22) Ο πόλεμος με τον Leibniz, ο Huygens & ο Νεύτωνας-επενδυτής (01:02:49) Post-show: το ακυρωμένο γκολ με την Κροατία & ο αισθητήρας στην μπάλα

12x08 - Δαρβίνος (Ο Νεύτωνας της Βιολογίας)

Φτάνουμε στο νούμερο 3 της λίστας με τους διάσημους επιστήμονες και κάνουμε μια εξαίρεση: ο Κάρολος Δαρβίνος δεν είναι φυσικός ούτε μηχανικός, αλλά είναι ίσως το πιο διάσημο όνομα της επιστήμης εκτός των δικών μας κλάδων — και αυτό που έκανε για τη βιολογία θυμίζει αυτό που έκανε ο Νεύτωνας για τη φυσική. Γυρνάμε στη βιολογία των αρχών του 1800, όταν τα είδη θεωρούνταν σταθερά και «σχεδιασμένα», ανεβαίνουμε στο Beagle για ένα πεντάχρονο ταξίδι γύρω από τον κόσμο, και βλέπουμε πώς οι Άνδεις, τα απολιθώματα και τα Γκαλάπαγκος έσπειραν την ιδέα της εξέλιξης. Από τον γόνο μιας πάμπλουτης οικογένειας που παράτησε την ιατρική, μέχρι τα 20 χρόνια που φοβόταν να δημοσιεύσει, το γράμμα του Wallace που τον ανάγκασε να βγει στο φως, και το κομμάτι του παζλ που έλειπε — ο Μέντελ και η κληρονομικότητα. Pre-show: Ο Γιώργος, ο Nolan και το δίλημμα «Οδύσσεια ή τελικός Μουντιάλ;» Γιατί βάζουμε τον Δαρβίνο στη λίστα Η βιολογία πριν τον Δαρβίνο: σταθερά «σχεδιασμένα» είδη και το πρόβλημα της ηλικίας της Γης Λυέλλ, Λαμάρκ και η ιδέα ότι τα είδη ίσως αλλάζουν Το πεντάχρονο ταξίδι του Beagle (1831–1836) και ο γύρος του κόσμου Γεννημένος την ίδια μέρα με τον Λίνκολν: ιατρική στο Εδιμβούργο, θεολογία στο Cambridge Πώς η οικογένεια Wedgwood τον έβαλε στο πλοίο, δίπλα στον καπετάνιο FitzRoy Άνδεις, απολιθώματα, χελώνες & ράμφη Γιατί περίμενε πάνω από 20 χρόνια να δημοσιεύσει Το γράμμα του Wallace, η κοινή παρουσίαση του 1858 και το sold-out «Καταγωγή των Ειδών» Το κομμάτι που έλειπε: ο Μέντελ, η κληρονομικότητα και η σύνδεση που άργησε ως το 1900 Fun facts: ο μύθος της μεταστροφής, η λίστα «να παντρευτώ / να μην παντρευτώ» και ο «μπουλντόγκ του Δαρβίνου» Θάνατος το 1882 και η ταφή στο Westminster Abbey, δίπλα στον Νεύτωνα Post-show: επίσκεψη στο Cambridge και στο ιστορικό εργαστήριο Cavendish Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Nolan «Οδύσσεια» vs ο τελικός του Μουντιάλ (00:06:40) Εισαγωγή: γιατί ο Δαρβίνος — η εξαίρεση της σεζόν (00:10:44) Η βιολογία πριν τον Δαρβίνο: Λυέλλ, Λαμάρκ & σταθερά είδη (00:16:23) Το βιογραφικό: Εδιμβούργο, Cambridge & ο Henslow (00:22:07) Πώς μπήκε στο Beagle: FitzRoy & η οικογένεια Wedgwood (00:23:35) Το ταξίδι: Άνδεις, Γκαλάπαγκος & ο μύθος με τα ράμφη (00:32:03) Επιστροφή, ο Μάλθους & ο φόβος της δημοσίευσης (00:34:30) Wallace, η παρουσίαση του 1858 & «Η Καταγωγή των Ειδών» (00:38:49) Το κομμάτι που έλειπε: ο Μέντελ & η κληρονομικότητα (00:42:54) Fun facts: ο μύθος της μεταστροφής, η λίστα γάμου & ο «μπουλντόγκ» (00:47:00) Θάνατος, Westminster Abbey & «ο Νεύτωνας της βιολογίας» (00:48:47) Post-show: το Cambridge & το εργαστήριο Cavendish

Special! - Η Φυσική & η Τεχνολογία του Μουντιάλ

Deep dive σε αυτό που δεν δείχνει η κάμερα: τη φυσική και την τεχνολογία του ποδοσφαίρου. Ξεκινάμε από τις δυνάμεις που κρατάνε (και στρίβουν) τη μπάλα στον αέρα — βαρύτητα, αντίσταση, φαινόμενο Magnus — και φτάνουμε ως το θρυλικό φάουλ του Roberto Carlos. Μετά ανοίγουμε τα «γκάτζετ»: την έξυπνη μπάλα Trionda που φορτίζει και στέλνει 500 φορές το δευτερόλεπτο τη θέση της, το UWB σύστημα της Kinexon, τα vests των παικτών, το ημιαυτόματο offside με τα 3D avatars των παικτών, τις body cams των διαιτητών και το Football AI Pro. Pre-show: «soccer» ή «football»; — από πού βγήκε η λέξη (Οξφόρδη/Κέμπριτζ, 1863) Οι τρεις δυνάμεις στη μπάλα: βαρύτητα, αντίσταση του αέρα και το φαινόμενο Magnus Drag crisis: γιατί η μπάλα «φρενάρει» απότομα — και τι ρόλο παίζουν οι ραφές Η Trionda με τις λιγότερες ραφές ever (και «λακουβίτσες» τύπου γκολφ) vs η περιβόητη Jabulani Το θρυλικό φάουλ του Roberto Carlos εξηγημένο με φυσική (~10 στροφές/sec, ~30 m/s) Knuckleball: η μπάλα χωρίς spin που μπερδεύει τους τερματοφύλακες Η «έξυπνη» μπάλα: αισθητήρας 500 Hz που φορτίζει και μετράει spin, επιτάχυνση κι επαφές Kinexon & UWB (~6.5 GHz, σαν τα AirTag): 15-20 κεραίες γύρω από το γήπεδο και το handover όταν αλλάζει μπάλα Τα vests των παικτών: γυροσκόπιο, επιταχυνσιόμετρο, GPS και μαγνητόμετρο Ημιαυτόματο offside: 16 κάμερες, 3D avatars για 1.248 παίκτες (29 nodes ο καθένας), alert όταν είσαι 10+ πόντους Θα μπορούσε να γίνει 100% αυτόματο; Το παράδειγμα του Hawk-Eye από το τένις Body cams διαιτητών με AI stabilizer (Lenovo) και το Football AI Pro — analytics δωρεάν και στις 48 ομάδες Digital Stadium Twins, ρομποτικά σκυλιά της Boston Dynamics και γήπεδα του NFL μετατρεμμένα για ποδόσφαιρο Post-show: το τηλεσκόπιο Swift της NASA που πέφτει και η startup Catalyst Space που πάει να το σώσει Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: «soccer» ή «football»; η ιστορία της λέξης (00:06:13) Το θέμα: φυσική & τεχνολογία του ποδοσφαίρου (00:07:38) Οι δυνάμεις & το drag — γιατί φρενάρει η μπάλα (00:10:18) Υφή, ραφές & η μπάλα Trionda (vs Jabulani) (00:12:51) Magnus & το φάουλ του Roberto Carlos (00:17:04) Knuckleball: η μπάλα χωρίς περιστροφή (00:18:31) Η έξυπνη μπάλα Trionda: αισθητήρας 500 Hz που φορτίζει (00:22:35) Kinexon & UWB: εντοπισμός μπάλας και handover (00:25:16) Τα vests των παικτών: GPS, γυροσκόπιο, μαγνητόμετρο (00:26:59) Offside με 3D avatars: 16 κάμερες, 1.248 παίκτες (00:30:56) Ημιαυτόματο offside & το alert των 10 πόντων (00:32:51) Μπορεί να γίνει 100% αυτόματο; (Hawk-Eye) (00:35:34) Body cams διαιτητών & Football AI Pro analytics (00:39:01) Digital Stadium Twins, ρομποτικά σκυλιά & γήπεδα NFL (00:43:50) Outro (00:44:09) Post-show: η NASA σώζει το τηλεσκόπιο Swift

12x07 - Curie (Η Μητέρα της Ραδιενέργειας)

Φτάνουμε στο νούμερο 4 της λίστας με τους διάσημους επιστήμονες και συναντάμε τη Μαρί Κιουρί — το μοναδικό άτομο που πήρε Νόμπελ σε δύο διαφορετικές επιστήμες. Συζητάμε τη φοβερή δεκαπενταετία της (δύο Νόμπελ, δύο παιδιά, δύο θάνατοι), πώς εκείνη και ο Πιέρ έδειξαν ότι η ραδιενέργεια δεν είναι χημεία αλλά ιδιότητα του ίδιου του ατόμου, και πώς απομόνωσαν το ράδιο και το πολώνιο. Από το «κρυφό» πανεπιστήμιο της Πολωνίας και τη μάχη της να αναγνωριστεί ως γυναίκα, μέχρι το σκάνδαλο Λανζεβέν, τα radium girls και το πώς η ραδιενέργεια έσωσε — έμμεσα — τη θεωρία του Δαρβίνου. Pre-show: London Tech Week & ο πρίγκιπας Ουίλιαμ Η φοβερή δεκαπενταετία: 2 Νόμπελ, 2 παιδιά, 2 θάνατοι Πολωνία 1867, το «κρυφό» πανεπιστήμιο και η Σορβόννη Μπεκερέλ: ακτίνες σαν τις Χ, αλλά χωρίς πηγή ενέργειας Ραδιενέργεια: όχι χημεία, αλλά ιδιότητα του ίδιου του ατόμου Θόριο, ράδιο, πολώνιο Η μοναδική με Νόμπελ σε 2 επιστήμες — και η σύνδεση με το E=mc² Κινητές ακτινογραφίες που έσωσαν στρατιώτες στον Α' Παγκόσμιο Πώς παραλίγο να μην πάρει το πρώτο της Νόμπελ Απόρριψη από τη Γαλλική Ακαδημία & το σκάνδαλο Λανζεβέν Τα σημειωματάριά της είναι ακόμα ραδιενεργά Το σκοτεινό κομμάτι: οδοντόκρεμες με ράδιο και τα radium girls Πώς η ραδιενέργεια «έσωσε» τη θεωρία του Δαρβίνου Post-show: Παγκόσμιο Κύπελλο & το ποδόσφαιρο στην Αμερική Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: London Tech Week & ο πρίγκιπας Ουίλιαμ (00:05:23) Εισαγωγή: Μαρί Κιουρί (00:07:43) Το φοβερό βιογραφικό (00:10:49) Πολωνία, το «κρυφό» πανεπιστήμιο & το Παρίσι (00:16:36) Μπεκερέλ (00:21:02) Ραδιενέργεια (00:23:03) Τα 2 Νόμπελ (00:26:43) Ακτινοθεραπεία (00:29:09) Γαλλική Ακαδημία & το σκάνδαλο Λανζεβέν (00:33:22) Ραδιενεργά σημειωματάρια (00:36:48) Θάνατος, Αμερική & μια οικογένεια γεμάτη Νόμπελ (00:39:31) Πώς η Κιουρί έσωσε τη θεωρία του Δαρβίνου (00:43:30) Post-show: Παγκόσμιο Κύπελλο & το ποδόσφαιρο στην Αμερική

12x06 - Tesla (Ο Celebrity Μηχανικός)

Φτάνουμε στο νούμερο 5 της λίστας με τους διάσημους επιστήμονες και σταματάμε στον Νίκολα Τέσλα. Συζητάμε γιατί ο μηχανικός που «έφτιαξε» το εναλλασσόμενο ρεύμα έγινε ποπ είδωλο και καύσιμο για θεωρίες συνωμοσίας, πώς ο επαγωγικός του κινητήρας με το περιστρεφόμενο μαγνητικό πεδίο κινεί ακόμα και τα σημερινά ηλεκτρικά αυτοκίνητα, και πώς κέρδισε τον Έντισον στον πόλεμο των ρευμάτων φωτίζοντας το Σικάγο από τον Νιαγάρα. Από τη μάχη με τον Μαρκόνι για τα ραδιοκύματα και την παρακμή στο δωμάτιο 3327, μέχρι την ακτίνα θανάτου που δεν χρηματοδότησε ποτέ κανείς. Pre-show: Αμερική vs Ευρώπη Ο Νο5 της λίστας Πόσο τον εκτόξευσε η εταιρεία «Tesla»: πριν 20 χρόνια δύσκολα θα ήταν στο top ten Σέρβος ή Κροάτης; Γεννημένος το 1856 στην αυστρο-ουγγρική αυτοκρατορία Παρίσι, Νέα Υόρκη και ο Έντισον: γιατί το συνεχές ρεύμα (DC) χάνει ενέργεια σε λίγα τετράγωνα Ο πόλεμος των ρευμάτων: γιατί κερδίζει το εναλλασσόμενο (AC) Westinghouse, η Έκθεση του Σικάγο (1893) και ο Νιαγάρας Ο επαγωγικός κινητήρας: περιστρεφόμενο μαγνητικό πεδίο χωρίς μηχανικές επαφές Plot twist: σήμερα η μεταφορά ρεύματος σε μεγάλες αποστάσεις ξαναγίνεται με συνεχές ρεύμα (HVDC) Τέσλα vs Μαρκόνι για τα ραδιοκύματα Κολοράντο Σπρινγκς, τα λεφτά του JP Morgan και η μεγάλη παρακμή Η σύνδεση με τον Τραμπ: το FBI κατάσχει τα χαρτιά του, και ο θείος Τζον Τραμπ (MIT) τα κρίνει «χωρίς αξία» Γιατί έγινε καύσιμο για θεωρίες συνωμοσίας: Τουνγκούσκα, το Πείραμα της Φιλαδέλφειας και η ελεύθερη ενέργεια Post-show: Masters of the Universe (2026) Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Αμερική vs Ευρώπη & το χαμένο πανεπιστημιακό email (00:05:29) Εισαγωγή: Ο celebrity μηχανικός — διασημότητα vs επιστήμη (00:09:22) Βιογραφικό: Σέρβος ή Κροάτης & δύο drop-outs (00:13:11) Παρίσι, Νέα Υόρκη & ο Έντισον — AC vs DC (00:20:00) Westinghouse, το Σικάγο 1893 & ο Νιαγάρας (00:22:01) Ο επαγωγικός κινητήρας & το περιστρεφόμενο μαγνητικό πεδίο (00:26:35) Σήμερα: γιατί η μεταφορά ξαναγίνεται με DC (HVDC) (00:27:49) Ραδιοκύματα: Τέσλα vs Μαρκόνι & το Νόμπελ (00:31:00) Κολοράντο, JP Morgan & η μεγάλη παρακμή (00:35:33) Ο αριθμός 3, το FBI & ο θείος Τζον Τραμπ (00:38:31) Θεωρίες συνωμοσίας: Τουνγκούσκα & Φιλαδέλφεια (00:42:53) Post-show: Masters of the Universe — ο He-Man του HR

Special! - Ιαπωνία

Μιλάμε για τις εμπειρίες μας από την Ιαπωνία: γιατί εκεί τα πάντα είναι ανάποδα (το τιμόνι, το περπάτημα, ακόμα και οι βρύσες) μέχρι το Shinkansen στα 300 km/h, τον πιο πολυσύχναστο σταθμό του κόσμου, το Ramen και τις μπριζόλες Wagyu. Περπατάμε από το παραδοσιακό Κιότο ως το cyberpunk Τόκιο. Pre-show: Γιατί στην Ιαπωνία όλα είναι ανάποδα Οδήγηση, περπάτημα, βρύσες, κυλιόμενες σκάλες — και η εξαίρεση του Κιότο Το ταξίδι: ~10 μέρες στο Κιότο, Τόκιο και μια εκδρομή στη Νάρα με τα ελάφια Πόσο ασφαλής και πόσο πλούσια είναι η Ιαπωνία Kei cars, ευρωπαϊκή πολυτέλεια και σταθμοί που είναι ολόκληρες πόλεις Ο Σιντζούκου με 2 εκατ. άτομα τη μέρα και το Shinkansen στα 300 km/h Κιότο vs Τόκιο: σογκούν, αυτοκράτορας, δυτικοποίηση — και τα Νόμπελ Φυσικής του Κιότο Ναοί, Ακιχαμπάρα, anime και το cyberpunk vibe του Τόκιο Η γλώσσα: πώς συνεννοείσαι όταν όλα είναι ιδεογράμματα Φαγητό: το hot take, το Kobe beef, και γιατί οι vegetarian να το ξανασκεφτούν Κόστος και τα αεροδρόμια Narita/Haneda Γιατί η Ιαπωνία είναι το πιο διαφορετικό μέρος Post-show: Συναντήσαμε τον Χρήστο! Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Γιατί όλα είναι ανάποδα (00:02:10) Οδηγώντας και περπατώντας από την ανάποδη (00:05:36) Το ταξίδι: Κιότο, Τόκιο, Νάρα — πρώτες εντυπώσεις (00:08:16) Πόσο ασφαλής (και πόσο πλούσια) είναι η Ιαπωνία (00:12:41) Αυτοκίνητα και σταθμοί-πόλεις: ο Σιντζούκου (00:16:52) Shinkansen: 300 km/h και ανά 15 λεπτά (00:20:00) Κιότο vs Τόκιο: σογκούν, αυτοκράτορας και Νόμπελ Φυσικής (00:25:06) Ναοί, Νάρα και Ακιχαμπάρα (00:28:31) Η γλώσσα: συνεννόηση με ιδεογράμματα (00:30:04) Φαγητό: το hot take, το Kobe beef και οι vegetarian (00:40:13) Κόστος και τα αεροδρόμια (Narita/Haneda) (00:44:03) Γιατί η Ιαπωνία είναι τελείως διαφορετική (00:46:51) Outro (00:47:30) Post-show: Συναντήσαμε τον Χρήστο στο Τόκιο

Special! - Πώς Ψάχνουμε για Ζωή στο Σύμπαν (feat. Παναγιώτης Μπρούσος)

Καλεσμένος μας ο Παναγιώτης Μπρούσος, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο NASA Postdoctoral Program (NPP) στη Goddard, με αντικείμενο την αστροβιολογία. Από το διδακτορικό του στον Δημόκριτο για παραγωγή υδρογόνου με φωτοσύνθεση, μέχρι τα ίχνη ζωής που ψάχνουμε στους κρυμμένους ωκεανούς του Εγκέλαδου και της Ευρώπης. Συζητάμε για βιοϋπογραφές, κρυοηφαίστεια, την αποστολή Europa Clipper, και το επόμενο διαστημικό τηλεσκόπιο που θα κοιτάξει εξωπλανήτες στα μάτια. Pre-show: Καφεδάκι και γνωριμία Ποιος είναι ο Παναγιώτης: από το Γεωπονικό στη NASA Διδακτορικό: υδρογόνο από φωτοσύνθεση και κλεπτοπλαστία στην Ανταρκτική Margulis, Lovelock και η γέννηση της εξωβιολογίας Βιοϋπογραφές: τι ψάχνουμε εντός και εκτός ηλιακού συστήματος Κρυοηφαίστεια και κρυμμένοι ωκεανοί σε Εγκέλαδο, Ευρώπη, Τιτάνα Europa Clipper και ο προσομοιωτής κρυοηφαιστείου του Παναγιώτη James Webb, Habitable Worlds Observatory και ο κορονογράφος για εξωπλανήτες Τι θεωρείται “ζωή”; Πανσπερμία ή ζωή de novo; Η γυάλα Miller-Urey στο Goddard Post-show: Ντομάτες, ρεβύθια και η γάτα του Σρέντινγκερ Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Καφεδάκι και γνωριμία (00:01:14) Intro: Ποιος είναι ο Παναγιώτης (00:04:38) Διδακτορικό: Υδρογόνο και κλεπτοπλαστία (00:14:42) Η γέννηση της εξωβιολογίας (00:16:32) Από τον Δημόκριτο στη NASA (00:21:14) Βιοϋπογραφές και παγωμένα φεγγάρια (00:25:00) Europa Clipper: η αποστολή (00:32:59) Ο προσομοιωτής κρυοηφαιστείου (00:42:19) James Webb και Habitable Worlds Observatory (00:49:33) Πόσο πιθανό είναι να βρούμε ζωή; (00:54:30) Πανσπερμία και Miller-Urey στο Goddard (01:00:20) Post-show: Ντομάτες και η γάτα του Σρέντινγκερ (01:02:33) Outro

• Transcript

NEWS! - 21 Μαΐου 2026 (Voyager, SpaceX vs. Blue Origin, και η Nancy Roman)

Επεισόδιο γεμάτο — και ξεκινάει με μία αυτοκριτική του Γιώργου για όσα είπε στο 12x05 για το StarTalk, καθώς και ένα μικρό manifesto για το πώς το AI άλλαξε τη σχέση μας με την επιστημονική γνώση. Από νέους πύραυλους πλάσματος για τον Άρη και τη βαρυτική σταθερά G που ακόμα δεν συμφωνεί, μέχρι κβαντικούς υπολογιστές που μαθαίνουν το χάος, ένα τηλεσκόπιο 100 φορές πιο γρήγορο από το Hubble που εκτοξεύεται τον Σεπτέμβρη, και πλαστικά που γίνονται καύσιμο με ηλιακό φως. Pre-show: Memes της προηγούμενης πανδημίας Intro: Απολογία για το StarTalk & το AI αλλάζει τη σχέση μας με την επιστημονική γνώση NASA Shuts Off Instrument on Voyager 1 to Keep Spacecraft Operating NASA just tested a powerful new thruster that could send humans to Mars | ScienceDaily Gravitational Constant’s Value Still Up in the Air NASA’s Artemis III will pit SpaceX against Blue Origin | Scientific American Quantum AI just got shockingly good at predicting chaos | ScienceDaily AI just discovered new physics in the fourth state of matter | ScienceDaily Galaxy Survey Completes Its Map of the Cosmos New particle mass measurement deepens quantum mystery | Scientific American The Nancy Grace Roman Space Telescope Is Ready to Fly Scientists turn plastic waste into clean hydrogen fuel using sunlight | ScienceDaily Post-show: Ολική Έκλειψη Ηλίου 2026 Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm

• Transcript

12x05 - Hawking (Ο Τελευταίος Celebrity Επιστήμονας)

Φτάσαμε στα μισά της λίστας με τους διάσημους επιστήμονες και σταθμεύουμε στον μοναδικό που ζήσαμε με τα ίδια μας τα μάτια — τον Στίβεν Χόκινγκ. Συζητάμε γιατί τον αποκαλούμε «τον τελευταίο celebrity επιστήμονα», πώς η ALS τον έβγαλε από την ακαδημία και τον πέταξε στο POP culture, και τι ακριβώς είναι η ακτινοβολία Hawking — η πρώτη φορά που η κβαντομηχανική συνάντησε τη γενική σχετικότητα. Από τις μαύρες τρύπες που εξατμίζονται και το άλυτο παράδοξο της πληροφορίας, μέχρι το βιβλίο με τη μία και μοναδική εξίσωση και το πάρτι που οργάνωσε για ταξιδιώτες του χρόνου. Pre-show: USB ακουστικά με active noise cancellation για 30$ (επιτέλους!) — γιατί τα Bluetooth δεν κάνουν για αεροπλάνο Ο μόνος της λίστας μας που ήταν ζωντανός στη δική μας εποχή (1942-2018) — και η ομιλία του στο Caltech που είχε δει ο Θέμος live Celebrity επιστήμονας vs popular science communicator: η διαφορά Hawking, Tyson, Brian Cox — και γιατί το StarTalk δεν μας πείθει PBS Space Time: η σύστασή μας για το καλύτερο κανάλι αστρονομίας στο YouTube ALS, η ρομποτική φωνή ως brand, και πώς η ασθένεια τον έκανε POP — από τους Simpsons μέχρι το Big Bang Theory «A Brief History of Time» (1988): το βιβλίο με τη μία και μοναδική εξίσωση, και πώς κάθε πρόταση είχε μετρηθεί Βιογραφικό: Οξφόρδη, Cambridge, διάγνωση στα 21, η έδρα του Νεύτωνα (Lucasian Chair) — και η ταινία «The Theory of Everything» Singularities με τον Roger Penrose — και το Nobel του 2020 που ίσως είχε μοιραστεί Δεκαετία του '70: όταν δεν ήμασταν σίγουροι αν υπάρχουν καν οι μαύρες τρύπες — το στοίχημα με τον Kip Thorne Ακτινοβολία Hawking (1974): πώς το κενό δεν είναι κενό, και γιατί οι μαύρες τρύπες εξατμίζονται Το Information Paradox — και γιατί 50 χρόνια μετά παραμένει άλυτο Fun fact: το πάρτι για ταξιδιώτες του χρόνου που οι προσκλήσεις στάλθηκαν αφού τελείωσε «Τι ήταν πριν το Big Bang;» — η απάντηση του Hawking με τον Βόρειο Πόλο Post-show: Επίσκεψη στο Royal Institution του Λονδίνου — το εργαστήριο του Faraday, ο πρώτος ηλεκτρικός κινητήρας, και γιατί ο ουρανός είναι μπλε Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: USB ακουστικά με ANC για 30$ (00:06:12) Εισαγωγή: Ο Τελευταίος Celebrity Επιστήμονας (00:08:38) Celebrity vs Popular Science (00:12:03) ALS, POP Culture, και A Brief History of Time (00:20:06) Βιογραφικά (00:27:02) Ακτινοβολία Hawking (00:33:08) Το Παράδοξο της Πληροφορίας (00:38:06) Fun Facts: Ταξιδιώτες του Χρόνου & Βόρειος Πόλος (00:40:50) Post-show: Royal Institution Λονδίνου

• Transcript

12x04 - Γαλιλαίος (Ο Εκθρονισμός του Αριστοτέλη)

Συνεχίζουμε τη λίστα των διάσημων επιστημόνων με τον άνθρωπο που η Wikipedia αποκαλεί πατέρα της παρατηρησιακής αστρονομίας, της σύγχρονης φυσικής, της επιστημονικής μεθόδου και της μοντέρνας επιστήμης — όλα μαζί. Σε ένα μόνο annus mirabilis (1609-1610) έφτιαξε το πρώτο σοβαρό τηλεσκόπιο, ανακάλυψε τους κρατήρες της Σελήνης, τα φεγγάρια του Δία, τις φάσεις της Αφροδίτης και τις ηλιακές κηλίδες — και έριξε έναν Αριστοτέλη που κρατούσε σχεδόν 2000 χρόνια. Από τη δίκη της Ιεράς Εξέτασης και το «και όμως κινείται» που μάλλον ποτέ δεν είπε, μέχρι τα νοητικά πειράματα με πλοία που έβαλαν τα θεμέλια για τη σχετικότητα του Αϊνστάιν. Pre-show: Ταλαιπωρία στο check-in με codeshare εισιτήρια (Booking, Avianca, και 2 ώρες παζάρι στο αεροδρόμιο) Πατέρας πολλών πραγμάτων: τι λέει η Wikipedia για τον Γαλιλαίο και γιατί δεν παραφράζει Βιογραφικό: γεννήθηκε στην Πίζα το 1564 (τη χρονιά που πέθανε ο Μιχαήλ Άγγελος), drop out από την ιατρική στα 18, καθηγητής μαθηματικών στα 25 χωρίς πτυχίο Το annus mirabilis 1609-1610: τηλεσκόπιο, κρατήρες στη Σελήνη, τα 4 φεγγάρια του Δία, οι φάσεις της Αφροδίτης, ηλιακές κηλίδες και ο γαλαξίας ως αστέρια Πώς ένα ελληνικό όνομα κόλλησε σε ένα ιταλικό μηχάνημα: η ιστορία πίσω από τη λέξη «τηλεσκόπιο» Η ρήξη με την Καθολική Εκκλησία και η δίκη του 1633 — γιατί καταδικάστηκε ως «ύποπτος αίρεσης» και όχι αιρετικός Το «και όμως κινείται» που μάλλον ποτέ δεν ειπώθηκε — και ο πίνακας του Murillo που το γέννησε 100 χρόνια μετά Side connections: το εκκρεμές στον καθεδρικό της Πίζας, ο Τορικέλι που τον επισκέφτηκε λίγο πριν πεθάνει, και ο Νεύτωνας που γεννήθηκε τη χρονιά που πέθανε Οι μεγάλες ιδέες: «το σύμπαν είναι γραμμένο στη γλώσσα των μαθηματικών», η πτώση των σωμάτων ανεξαρτήτως μάζας, και η αρχή της σχετικότητας με το πλοίο που πέρασε στον Αϊνστάιν Post-show: Ταξίδι στο Ρίο — Μαρακανά, φαβέλα Rocinha, και κούρεμα στη Βραζιλία επειδή στις ΗΠΑ κοστίζει 60$ Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Ταλαιπωρία στο Check-in (00:08:34) Εισαγωγή στον Γαλιλαίο (00:14:53) Βιογραφικά (00:20:50) Το Τηλεσκόπιο και το Annus Mirabilis (00:29:46) Σύγκρουση με την Εκκλησία και η Δίκη (00:39:29) Side Stories: Εκκρεμές, Τορικέλι, Νεύτωνας (00:43:31) Οι Μεγάλες Ιδέες (00:50:59) Post-show: Βραζιλία

12x03 - Feynman (Ο Πρώτος Ροκ Σταρ της Φυσικής)

Τρίτος στη λίστα των πιο αναγνωρίσιμων επιστημόνων, ο Ρίτσαρντ Φάινμαν — και ο πρώτος στη λίστα μας από τον 20ό αιώνα. Ένας φυσικός επιπέδου Νόμπελ που κατάφερε κάτι μοναδικό: να σπάσει το ελιτίστικο τείχος ανάμεσα στην επιστήμη και τον απλό κόσμο. Από τα διαγράμματα Feynman και την κβαντική ηλεκτροδυναμική μέχρι τη σάμπα στο Ρίο, τα μπόνγκος, το παγωμένο ποτήρι νερό στο Challenger και την πρώιμη ιδέα της νανοτεχνολογίας και των κβαντικών υπολογιστών. Πετάμε από το Queens στο Los Alamos, από το Pocono στο Caltech — και καταλαβαίνουμε γιατί, σχεδόν 40 χρόνια μετά τον θάνατό του, εξακολουθεί να θεωρείται ίσως ο καλύτερος δάσκαλος φυσικής που υπήρξε ποτέ. Pre-show: Το προηγούμενο επεισόδιο φτιάχτηκε εξ ολοκλήρου από AI — πρώτη φορά που αφήσαμε το Claude να τρέξει όλη την post-production αυτόνομα Κύρος και επιστήμη σήμερα: γιατί δεν υπάρχει πια ο "Αϊνστάιν της εποχής μας", social media, pop culture και ελληνική αρχαιολαγνεία Το παιδί από το Queens: ο πατέρας που του έμαθε να μη δέχεται βαρετές απαντήσεις, MIT προπτυχιακό, Princeton διδακτορικό με επιβλέποντα τον John Wheeler (αυτός που θα ονομάσει τις "μαύρες τρύπες") Manhattan Project στα 23: ο Oppenheimer τον θέλει, ο Hans Bethe τον προσέχει, η Arline στο σανατόριο και ο Φάινμαν να βλέπει την Trinity με γυμνά μάτια πίσω από ένα παρμπρίζ QED και Νόμπελ 1965: Pocono Conferences μπροστά σε Pauli, Einstein και von Neumann, τα διαγράμματα Feynman και η θεωρία που κάνει τις πιο ακριβείς προβλέψεις στη φυσική Ο δάσκαλος που έσπασε το τείχος: οι Feynman Lectures on Physics, "Surely You're Joking, Mr. Feynman!" και "What Do You Care What Other People Think?" "There's Plenty of Room at the Bottom" (1959): η απαρχή της νανοτεχνολογίας — και αργότερα, η ιδέα των κβαντικών υπολογιστών Challenger 1986: τα παγωμένα O-rings, το ποτήρι νερό στη live τηλεόραση και το demo που δεν θα γινόταν ποτέ σήμερα Ρίο, σάμπα, μπόνγκος και strip clubs: ένας χρόνος στη Βραζιλία και ο master του personal branding Μια ανέκδοτη ιστορία από καθηγητή του Θέμου στο Caltech: τρεις ερωτήσεις σε έναν διάδρομο, ένα κουρείο και η μνήμη του Φάινμαν ένα χρόνο μετά Οι διαλέξεις του Φάινμαν για την κβαντική ηλεκτροδυναμική (Auckland, 1979) — ελεύθερα online: The Douglas Robb Memorial Lectures | Vega Science Trust Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Post-production με AI (00:04:58) Εισαγωγή στον Φάινμαν (00:09:32) Κύρος και Επιστήμη Σήμερα (00:17:14) Βιογραφικά: Queens, MIT, Princeton (00:20:35) Manhattan Project (00:27:01) QED, Pocono και το Νόμπελ (00:32:47) Ο Εκλαϊκευτής της Επιστήμης (00:38:11) Νανοτεχνολογία και Κβαντικοί Υπολογιστές (00:39:25) Challenger 1986 (00:43:23) Προσωπικότητα και Ρίο (00:47:45) Μια Ιστορία από το Caltech (00:50:40) Κλείσιμο: Βιβλία και Auckland 1979

• Transcript

12x02 - Πυθαγόρας (Ο Μύθος πίσω από το Θεώρημα)

Δεύτερος στη λίστα των πιο αναγνωρίσιμων επιστημόνων, ο Πυθαγόρας — που τον ξέρουμε όλοι από το θεώρημα, αλλά μάλλον δεν το ανακάλυψε ο ίδιος. Από τους αρμονικούς λόγους στη μουσική και το Πυθαγόρειο Κόμμα μέχρι τη μετεμψύχωση, την απαγόρευση των φασολιών και μια αδελφότητα με αριστοκρατικό χαρακτήρα και πολιτική δύναμη. Η ιστορία ενός ανθρώπου που ήταν 90% φιλόσοφος, 10% μαθηματικός — και που το τέλος του ήρθε με φωτιά, εξέγερση και (ίσως) ένα χωράφι φασολιές. Pre-show: Η επιστήμη της μαγειρικής — live διάλεξη στο Royal Institution με καθηγητή Harvard και YouTuber Γιατί ο Πυθαγόρας ήταν απογοήτευση: γνωστός από το θεώρημα, αλλά 90% φιλοσοφία και μόνο 10% μαθηματικά Το Πυθαγόρειο θεώρημα δεν είναι του Πυθαγόρα — Βαβυλώνιοι και Αιγύπτιοι το γνώριζαν ήδη Μουσική και αρμονία: οι λόγοι 2:1, 3:2 και 4:3 στις χορδές, η αρμονία των σφαιρών και το Πυθαγόρειο Κόμμα που λύθηκε μόλις τον 18ο αιώνα Η Πυθαγόρεια αδελφότητα: ακουσματικοί vs μαθηματικοί, 3 χρόνια σιωπής, κοινή περιουσία και μυστική γνώση Ο θάνατος του Πυθαγόρα: τρία σενάρια και ένας μύθος με χωράφι φασολιές Post-show: Silicon Valley (η σειρά), startup culture, Tesla πριν τον Elon και AI που γράφει κώδικα Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Η Επιστήμη της Μαγειρικής (00:03:57) Εισαγωγή στον Πυθαγόρα (00:07:05) Βιογραφικά (00:11:53) Το Πυθαγόρειο Θεώρημα (00:17:26) Μουσική και Αρμονία (00:25:52) Η Αδελφότητα (00:38:00) Οι Κανόνες (00:44:21) Πολιτική Δύναμη και Πτώση (00:53:04) Post-show: Silicon Valley

• Transcript

12x01 - Αρχιμήδης

Ξεκινάμε τη 12η σεζόν με μια νέα σειρά: διάσημοι επιστήμονες, ταξινομημένοι από τον λιγότερο στον πιο αναγνωρίσιμο στο ευρύ κοινό. Πρώτος στη λίστα ο Αρχιμήδης — από το «Εύρηκα» και τις πολεμικές μηχανές μέχρι τον Ψαμμίτη, τη σφαίρα-κύλινδρο και μια μέθοδο υπολογισμού που προέβλεψε τον λογισμό κατά 1.700 χρόνια. Κλείνουμε με την απίστευτη ιστορία του Παλίμψηστου του Αρχιμήδη — ένα χειρόγραφο που ταξίδεψε από την Αλεξάνδρεια, σβήστηκε από μοναχό, χάθηκε σε πολέμους, πουλήθηκε σε δημοπρασία και τελικά αποκαλύφθηκε με ακτίνες Χ σε σύγχροτρο. Pre-show: Πάσχα στη διασπορά — Αγγλία, Αμερική και ελληνικές παραδόσεις Νέα σεζόν: διάσημοι επιστήμονες από τον λιγότερο στον πιο αναγνωρίσιμο — πώς φτιάξαμε τη λίστα (δημοσκοπήσεις, ChatGPT, και ερωτήσεις σε τυχαίους) Γιατί ο Αρχιμήδης ξεχωρίζει από τους υπόλοιπους αρχαίους Έλληνες: περισσότερο επιστήμονας, λιγότερο φιλόσοφος Ο Ψαμμίτης: πώς μέτρησε το μέγεθος του ηλίου με έναν χάρακα κι έναν κύλινδρο, και υπολόγισε το σύμπαν στα ~2 έτη φωτός «Εύρηκα!»: η αρχή της άνωσης, ο χρυσοχόος και το στεφάνι του βασιλιά Ιέρωνα Η κοχλία του Αρχιμήδη, η σχέση σφαίρας-κυλίνδρου και ο μοχλός ως μαθηματικό εργαλείο Η Μέθοδος των Μηχανικών Θεωρημάτων: πώς χρησιμοποίησε τον μοχλό για να υπολογίσει εμβαδά και όγκους — proto-calculus 1.700 χρόνια πριν τον Νεύτωνα Πολεμικές μηχανές στην πολιορκία των Συρακουσών: καταπέλτες, το «Νύχι του Αρχιμήδη» και οι καθρέφτες-ακτίνα θανάτου (spoiler: οι Mythbusters τους απέρριψαν) Το Παλίμψηστο του Αρχιμήδη: η επική περιπέτεια ενός χειρογράφου — από τον Ερατοσθένη, σε μοναστήρι, σε δημοπρασία Christie's, μέχρι το σύγχροτρο του Stanford Post-show: Το χρυσό κολιέ του Ερρίκου Η΄ που βρέθηκε με ανιχνευτή μετάλλων Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:01) Πάσχα στη Διασπορά (00:02:50) Η Νέα Σεζόν (00:09:00) Γιατί ο Αρχιμήδης; (00:13:48) Βιογραφικά του Αρχιμήδη (00:17:15) Ο Ψαμμίτης και το Σύμπαν (00:24:11) Εύρηκα! Η Αρχή Αρχιμήδη (00:27:50) Κοχλίας, Σφαίρα και Μοχλός (00:32:59) Η Μέθοδος των Μοχλών (00:37:51) Πολεμικές Μηχανές (00:47:01) Το Παλίμψηστο του Αρχιμήδη (01:13:37) Κολιέ του Ερρίκου Η΄

• Transcript

NEWS! - 09 Απριλίου 2026 (Άρτεμις, Γαλαξιακή Αρχαιολογία, και Μανιάτες)

Συζητάμε για την εκτόξευση της Άρτεμις 2 και γιατί ένα τόσο ιστορικό γεγονός πέρασε σχεδόν απαρατήρητο. Από διαστημικές αποστολές και γαλαξιακή αρχαιολογία μέχρι βιολογία, γονιδιακές θεραπείες και περίεργες επιστημονικές μελέτες. Άρτεμις 2 Jupiter isn’t as huge as we thought it was | Scientific American Astronomers reconstruct a galaxy’s 12-billion-year history using chemical clues | ScienceDaily Remote Greek culture has been a genetic ‘island’ for 4500 years | Science Scientists sent viruses to space and they evolved in surprising ways | ScienceDaily Super-Agers’ Brains Have a Special Ability, New Study Suggests - The New York Times Children’s Hospital of Philadelphia Marks One-Year Anniversary of World’s First Personalized CRISPR Room-Pressure Superconductor Breaks Temperature Record Scientists discover heavier version of proton with upgraded detector | Particle physics | The Guardian These ants navigate with a newly discovered ‘Moon compass’ | Science | AAAS Post-show: Αντιδράσεις για το Πρωταπριλιάτικο & πότε πέφτει το Πάσχα Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show (00:01:18) Intro (00:01:33) Άρτεμις 2 (00:17:12) Μικρούλης Δίας (00:18:21) Γαλαξιακή αρχαιολογία (00:25:15) DNA Μανιατών (00:27:42) Ιοί στο διάστημα (00:30:50) Supers: ηλικιωμένοι με “νεανικούς” εγκεφάλους (00:36:40) Εξατομικευμένη γονιδιακή θεραπεία σε βρέφος (00:40:18) Υπεραγωγιμότητα: νέο ρεκόρ θερμοκρασίας (00:42:15) Νέο “βαρύ” πρωτόνιο (00:43:59) Μυρμήγκια και φεγγάρι (00:51:22) Outro (00:51:33) Post-show: Αντιδράσεις για το Πρωταπριλιάτικο & πότε πέφτει το Πάσχα

• Transcript

Special! - Αστρολογία Αγάπη Μου

Σε αυτό το επεισόδιο αναλύουμε την επιστήμη της αστρολογίας. Εξηγούμε τι είναι τα ζώδια, οι ωροσκόποι και οι αστρολογικοί χάρτες, παράλληλα με μια ιστορική αναδρομή από τη Βαβυλώνα, την αρχαία Ελλάδα και τη Ρωμαϊκή εποχή μέχρι τα σύγχρονα media. Στη συνέχεια, δίνουμε την επιστημονική βάση στην αστρολογίας, μιλώντας για βαρύτητα, ηλεκτρομαγνητισμό και πλανητικές επιρροές, και παρουσιάζουμε peer-reviewed έρευνες που την υποστηρίζουν. Πώς ξεκίνησε η αστρολογία ως εργαλείο ημερολογίου Η μετάβαση από πρακτική ανάγκη σε πρόβλεψη προσωπικότητας Ο ρόλος των αρχαίων Ελλήνων στη διαμόρφωση της αστρολογίας Γιατί υπάρχουν 12 ζώδια (και τι έγινε με το 13ο) Πώς λειτουργεί ένας αστρολογικός χάρτης (ζώδιο, σελήνη, ωροσκόπος) Η σύνδεση αστρολογίας με ιστορικά γεγονότα Γιατί οι άνθρωποι πιστεύουν στα ζώδια Πώς τα media και τα social ενίσχυσαν την αστρολογία Παραδείγματα επιστημονικών επιχειρημάτων Post-show: όλη η αλήθεια Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Τι ζώδιο είσαι Γιώργο; (00:00:20) Πώς καταναλώνουμε σήμερα αστρολογία (00:03:42) H εξέλιξη της αστρολογίας (00:17:16) ώς δουλεύει ο αστρολογικός χάρτης (00:22:18) Φυσικοί μηχανισμοί: βαρύτητα & ακτινοβολία (00:38:58) Επιστημονικές μελέτες και πειράματα (00:44:57) Outro (00:45:09) Post-show

• Transcript

Special! - Ταξίδι στη Νέα Υόρκη

Ένα πλήρως ταξιδιωτικό επεισόδιο για τη Νέα Υόρκη, με αφορμή την πρόσφατη επίσκεψη του Γιώργου. Από καφέδες, πίτσες και γειτονιές μέχρι ενοίκια-σοκ και την πραγματικότητα του Manhattan dream. Και: τι συμβαίνει με το πρόγραμμα Artemis της NASA; Η πραγματική έννοια του “πόλη που δεν κοιμάται ποτέ” Η διαφορά Νέας Υόρκης vs Ευρωπαϊκών πόλεων Το vibe του Manhattan και η περπατήσιμη κουλτούρα Το σοκ των ενοικίων και το κόστος ζωής Financial District vs East Village vs Washington Square Times Square: υπερεκτιμημένο ή must-see; Μουσεία παγκόσμιας κλάσης και πολιτισμικό overload NYC food icons: pastrami, pizza, bagels Status, καριέρα και κοινωνική πίεση στο Manhattan Post-show: Οι αλλαγές στο πρόγραμμα Artemis και το μέλλον των σεληνιακών αποστολών Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Καφέδες (00:03:49) Intro (00:04:05) Γιώργος & NYC (00:11:50) Θέμος & NYC (00:25:40) Γειτονιές (00:38:05) Φαγητό (00:45:38) Outro (00:45:49) Post-show: Artemis Update

• Transcript

11x08 - 13,8 Δισεκατομμύρια Χρόνια Μετά (Πώς Μετρήσαμε ΤΟ ΣΥΜΠΑΝ)

Θέμα της σεζόν η «Κοσμική Κλίμακα Αποστάσεων»: πώς μαθαίνουμε αποστάσεις από τη Γη μέχρι το Σύμπαν. Η παρουσίαση του Terence Tao. Σε αυτό το επεισόδιο φτάνουμε στο τελευταίο «σκαλί» της κοσμικής κλίμακας: την ηλικία και το μέγεθος του σύμπαντος. Από τις μετρήσεις του Henrietta Leavitt και του Edwin Hubble μέχρι τα δεδομένα του Planck, εξετάζουμε πώς προκύπτει το 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια — και γιατί ίσως να μην είναι τόσο απλό. Τα βασικά νούμερα του σύμπαντος: ηλικία, θερμοκρασία, πυκνότητα, σύσταση Η ανακάλυψη της διαστολής και η σχέση απόστασης–ταχύτητας Η σταθερά του Hubble και το πρόβλημα της διπλής μέτρησης (67 vs 73 km/s/Mpc) Η ανακάλυψη της επιταχυνόμενης διαστολής (Νόμπελ 2011) Τι είναι (και τι δεν είναι) η σκοτεινή ενέργεια Η κοσμική μικροκυματική ακτινοβολία υποβάθρου (CMB) Πώς μετράμε την ηλικία μέσω αστρικής εξέλιξης και ραδιοϊσοτόπων Βαρυτικά κύματα και μελλοντικά παρατηρητήρια όπως το LISA Τι σημαίνει ότι γαλαξίες απομακρύνονται γρηγορότερα από το φως Post-show: Bluetooth Οδοντόβουρτσες Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm (00:00:00) Pre-show: Τα νούμερα του σύμπαντος (00:07:01) Intro (00:07:16) Από τη Γη στους Γαλαξίες (00:17:51) Το Planck και το αποτύπωμα του Big Bang (00:23:10) Πώς μετράμε την ηλικία; (00:32:08) Το μέλλον: Βαρυτικά κύματα (00:37:28) Outro (00:37:39) Post-show: Bluetooth Οδοντόβουρτσες

NEWS! 05 Φεβρουαρίου 2026 (Επιστροφή στη Σελήνη, Αρχαία άστρα, και πράκτορες AI εκτός ελέγχου)

Σε αυτό το επεισόδιο ταξιδεύουμε από τους πειραματικούς browsers και τα workflows των power users, μέχρι την επερχόμενη αποστολή Artemis II γύρω από τη Σελήνη. Μιλάμε για τις νέες ανακαλύψεις από το James Webb, αρχαίους αστρικούς καταλόγους του Ίππαρχου και τα παλαιότερα ίχνη ανθρώπινης τέχνης. Κλείνουμε με ένα ανησυχητικά συναρπαστικό after show για πράκτορες AI που χειρίζονται υπολογιστές, και το Moltbot. Pre-show: Ο Γιώργος άλλαξε browser, πάλι 40 years after Challenger disaster, NASA faces safety fears on Artemis II | Scientific American JWST spots most distant galaxy ever, pushing the limits of the observable universe | Scientific American JWST could finally spot the very first stars in the universe | Scientific American SLAC scientists use X-rays to search for the world’s oldest star map – The Mercury News Alzheimer’s scrambles memories while the brain rests | ScienceDaily 430,000-Year-Old Wooden Tools Unearthed in Greece Are the Oldest Ever Found - GreekReporter.com Oldest cave art ever found discovered in Indonesia | Scientific American Almost Everything About NASA’s ESCAPADE Mission to Mars Is Unusual - The New York Times Post-show: Αχαλίνωτοι πράκτορες ΑΙ, Moltbot, Moltbook Επικοινωνία email: hello@notatop10.fm Instagram: @notatop10 Threads: @notatop10 Bluesky: @notatop10.fm Web: notatop10.fm

• Transcript