Skip to content
Sign in
Artwork for AmerykaPL
News

AmerykaPL

AmerykaPL

AmerykaPL to największe medium w Stanach Zjednoczonych dla Polaków w USA i na całym świecie. Magazyny, felietony, newsy, polityka, kultura, rozrywka. Wszystko to i wiele więcej na amerykapl.com!

Play
Open in
  • 86 episodes
  • Avg 11 min
  • Polish

Episodes 86

NewestOldestLongest
All20Unplayed20In progress0Played0
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
  • August 21 · 8 min

    Felieton 2.0 - Pięć kilo ziemniaków i koniec świata

    „Marsjanin” pokazał, że ziemniak może uratować astronautę. Historia Irlandii przypomina, że społeczeństwo uzależnione od jednego plonu może zginąć razem z nim. Pomiędzy tymi opowieściami mieści się cała prawda o jedzeniu. Kiedy zakupy staną się zbyt drogie, przechodzimy na tłuczone ziemniaki z maślanką i multiwitaminą — zażartował ktoś w internetowej dyskusji. Ktoś inny dorzucił kapustę i zauważył, że właśnie wynaleźliśmy colcannon, irlandzkie danie starsze od większości współczesnych porad dietetycznych. Następni zaproponowali fasolę, owsiankę, sezonowe warzywa, mniszek lekarski i sumak. W ciągu kilku komentarzy plan przetrwania na jednym produkcie zmienił się w normalną kuchnię. I bardzo dobrze, bo właśnie na tym polega różnica między składnikiem a dietą.

  • August 20 · 6 min

    Felieton 2.0 - Koliber, czyli piękno w stanie oblężenia

    W Brazylii nazywa się go „całującym kwiaty”. Dla dawnych Mexików był ptakiem wojowników. Koliber mieści w kilku gramach czułość, wściekłość i metabolizm pracujący na granicy biologicznych możliwości. Pierwsze spotkanie z kolibrem łatwo pomylić z atakiem wyjątkowo dużego owada. Coś przelatuje obok ucha, buczy, zatrzymuje się w powietrzu, po czym bez rozbiegu rusza do tyłu. Dopiero błysk metalicznych piór zdradza, że nie był to szerszeń ani miniaturowy dron, lecz ptak. Dla mieszkańca Europy jest to widok niemal egzotycznie nierealny. I nic dziwnego: kolibry są naturalnie związane wyłącznie z Amerykami. Nie występują rodzime w Europie, Afryce, Azji ani Australii. Cała rodzina, licząca według BirdLife około 368 gatunków, rozwinęła się w Nowym Świecie — od Alaski po południowe krańce Ameryki Południowej, z największym bogactwem gatunków w tropikach.

  • August 20 · 18 min

    Rozmówki polsko-polskie - Czarnogóra

    Anna Krauze Radovic mieszka w Czarnogórze, gdzie poznała swojego męża i razem wychowują dwoje dzieci. Codzienność przypomina czasem Polskę sprzed 30 lat.

  • August 19 · 6 min

    Felieton 2.0 - Czekolada ma kuzyna w Amazonii

    Cupulate powstaje niemal tak jak czekolada, lecz z nasion cupuaçu. Nie jest jej wierną kopią — i właśnie dlatego może być początkiem czegoś ciekawszego niż kolejny zamiennik. Czekolada ma tak silną pozycję w naszej kulturze, że wszystko, co jest brązowe, kremowe i słodkie, musi się z nią natychmiast zmierzyć.

  • August 18 · 12 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 75. Albert Gallatin

    Albert Gallatin był najdłużej urzędującym sekretarzem skarbu USA (1801–1814). Uporządkował finanse młodej republiki, zorganizował finansowanie zakupu Luizjany, pomógł zakończyć wojnę 1812 roku, a później współtworzył Uniwersytet Nowojorski.

  • August 18 · 9 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 74. John Marshall

    John Marshall był czwartym i najdłużej urzędującym prezesem Sądu Najwyższego USA (1801–1835). Ukształtował amerykańskie prawo konstytucyjne, a dzięki jego orzeczeniom Sąd Najwyższy stał się potężną, równorzędną gałęzią władzy federalnej.

  • August 18 · 11 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 73. Eli Whitney

    Nie każdy wynalazek prowadzi świat dokładnie w tym kierunku, którego oczekiwał jego twórca. Maszyna może rozwiązać jeden problem, a jednocześnie stworzyć kilka nowych. Może zwiększyć wydajność, przynieść ogromne bogactwo i przyspieszyć rozwój całego kraju, ale jej społeczne konsekwencje mogą okazać się tragiczne. Tak właśnie wygląda historia Eli Whitneya.

  • August 18 · 6 min

    Felieton 2.0 - Łąka pod napięciem, pszczoła nie tylko widzi i wącha kwiat

    Pszczoła nie tylko widzi i wącha kwiat. Potrafi również wyczuć jego pole elektryczne. Łąka okazuje się siecią informacyjną, która działała miliony lat przed wynalezieniem Wi-Fi. Elektryczność statyczna ma fatalny dział marketingu. Kojarzy się głównie z balonem przyklejonym do ściany, włosami stojącymi dęba albo małą iskrą, która zimą przeskakuje między palcem a klamką. Szkolna ciekawostka. Fizyczny dowcip bez większego znaczenia. Tymczasem na łące elektryczność statyczna obsługuje jeden z najważniejszych systemów logistycznych planety.

  • August 18 · 12 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 72. Noah Webster

    Kiedy Amerykanie chcą sprawdzić znaczenie jakiegoś słowa, często mówią po prostu: „sprawdź w Websterze”. Nazwisko człowieka stało się synonimem słownika. Noah Webster nie był jednak wyłącznie autorem wielkiej księgi zawierającej dziesiątki tysięcy haseł. Był nauczycielem, publicystą, reformatorem edukacji, działaczem politycznym, wydawcą gazety, obrońcą praw autorskich, przeciwnikiem niewolnictwa, a nawet jednym z pionierów amerykańskiej epidemiologii. Przede wszystkim był jednak człowiekiem, który uznał, że polityczna niepodległość Stanów Zjednoczonych nie wystarczy.

  • August 18 · 9 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 71. Elbridge Gerry

    Kiedy nazwisko polityka staje się częścią języka, zazwyczaj oznacza to, że pozostawił po sobie naprawdę wielkie dziedzictwo. W przypadku Elbridge’a Gerry’ego jest jednak pewien problem. Większość Amerykanów nie pamięta dziś samego człowieka. Zna za to pojęcie pochodzące od jego nazwiska: gerrymandering, czyli manipulowanie granicami okręgów wyborczych w taki sposób, aby zapewnić przewagę konkretnej partii politycznej. To wyjątkowo ironiczny los.

  • August 18 · 9 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 70 . James Otis Jr.

    Kiedy mówimy o ojcach amerykańskiej niepodległości, najczęściej wymieniamy George’a Washingtona, Thomasa Jeffersona, Benjamina Franklina, Johna Adamsa albo Samuela Adamsa. Niewielu pamięta jednak człowieka, o którym John Adams powiedział, że był „płomieniem ognia”. Człowieka, którego wystąpienie miało być momentem, w którym narodziła się idea amerykańskiej niepodległości. Nie podpisał Deklaracji Niepodległości. Nie został prezydentem. Nie dowodził armią. Kiedy w 1775 roku rozpoczynała się wojna z Wielką Brytanią, jego polityczna kariera była już właściwie zakończona. A jednak bez Jamesa Otisa Juniora historia Stanów Zjednoczonych mogła potoczyć się zupełnie inaczej.

  • August 18 · 11 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 69. Benjamin Rush

    Kiedy wymieniamy ojców założycieli Stanów Zjednoczonych, niemal automatycznie pojawiają się nazwiska George’a Washingtona, Thomasa Jeffersona, Benjamina Franklina, Johna Adamsa czy Jamesa Madisona. Znacznie rzadziej wspomina się człowieka, który podpisał Deklarację Niepodległości, leczył żołnierzy Armii Kontynentalnej, zakładał szkoły i organizacje społeczne, walczył z niewolnictwem, reformował więziennictwo, a jednocześnie stosował terapie, które dzisiaj mogłyby zostać uznane za wyjątkowo niebezpieczne. Tym człowiekiem był doktor Benjamin Rush.

  • August 18 · 6 min

    Felieton 2.0 - Katastrofa nie przychodzi sama, powodzie i Europa roku 1342

    Przez stulecia sądziliśmy, że w 1342 roku Europę nawiedziła jedna gigantyczna powódź. Dziś wiemy, że było ich szesnaście. I właśnie ta liczba powinna niepokoić nas bardziej niż wysokość średniowiecznej fali. Po pierwszej katastrofie pojawiają się kamery, ministrowie i zapewnienia, że sytuacja jest pod kontrolą. Po drugiej zaczyna brakować worków z piaskiem. Po trzeciej kończą się pieniądze, cierpliwość i ludzie zdolni pracować bez snu. Przy czwartej nikt już nie potrafi powiedzieć, czy mamy do czynienia z kolejnym kryzysem, czy wciąż z tym samym. Europa doświadczyła takiej rzeczywistości prawie siedemset lat temu.

Showing 61–80 of 86 episodes