Skip to content
Sign in
Artwork for AmerykaPL
News

AmerykaPL

AmerykaPL

AmerykaPL to największe medium w Stanach Zjednoczonych dla Polaków w USA i na całym świecie. Magazyny, felietony, newsy, polityka, kultura, rozrywka. Wszystko to i wiele więcej na amerykapl.com!

Play
Open in
  • 226 episodes
  • Avg 11 min
  • Polish

Episodes 226

NewestOldestLongest
All20Unplayed20In progress0Played0
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
  • September 29 · 6 min

    Felieton 2.0 - Człowiek, który nauczył świat obsługiwać myszkę

    Jeżeli korzystaliście z komputera w latach 90. albo na początku lat dwutysięcznych, jest duża szansa, że pamiętacie ten widok. Zielony stół. Talia kart. Siedem rzędów. Asy odkładane gdzieś na górę. I ten niezwykle satysfakcjonujący moment, kiedy po wygranej wszystkie karty zaczynały odbijać się po ekranie. Pasjans. Jedna z najprostszych gier, jakie kiedykolwiek znalazły się na komputerach. Gra, która pochłonęła zapewne miliony godzin pracy w biurach na całym świecie. Tyle że Pasjans w Windowsie miał pewne drugie zadanie.

  • September 28 · 5 min

    Felieton 2.0 - 5 miliardów ptaków i ani jednego

    Wyobraźcie sobie, że wychodzicie rano z domu i nagle robi się ciemniej. Nie dlatego, że nadciąga burza. Nad głową leci stado ptaków tak wielkie, że zasłania słońce. Nie przez kilka sekund. Nie przez minutę. Przelot trwa godzinami. Dzisiaj brzmi to jak przesadzona opowieść z XIX wieku. A jednak właśnie tak opisywano gołębia wędrownego - po angielsku passenger pigeon, czyli Ectopistes migratorius. Ptak ten był kiedyś prawdopodobnie najliczniejszym ptakiem Ameryki Północnej. Smithsonian szacuje, że w czasach przybycia Europejczyków mogło żyć od trzech do pięciu miliardów tych gołębi. Problem pojawił się wtedy, kiedy drapieżnikiem został człowiek dysponujący technologią przemysłową.

  • September 27 · 11 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 88. William Seward

    William H. Seward był jednym z najważniejszych amerykańskich polityków i dyplomatów połowy XIX wieku. Jako senator z Nowego Jorku należał do czołowych przeciwników rozszerzania niewolnictwa, a w 1861 roku został sekretarzem stanu Abrahama Lincolna. Podczas wojny secesyjnej pomagał zapobiec uznaniu Konfederacji przez europejskie mocarstwa, a po wojnie zasłynął przede wszystkim wynegocjowaniem zakupu Alaski od Rosji w 1867 roku za 7,2 mln dolarów. W 1865 roku został też ciężko ranny w zamachu będącym częścią spisku, w którym zamordowano Lincolna.

  • September 27 · 11 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 87. John Brown

    John Brown był radykalnym amerykańskim abolicjonistą, który uważał, że niewolnictwa nie da się zakończyć wyłącznie poprzez debatę polityczną. W 1859 roku poprowadził zbrojny rajd na federalny arsenał w Harpers Ferry w Wirginii, licząc na wywołanie powstania zniewolonych ludzi. Akcja zakończyła się klęską, Brown został schwytany, skazany za zdradę stanu Wirginia, morderstwo i podżeganie do buntu niewolników, a następnie stracony. Jego śmierć uczyniła go dla wielu abolicjonistów symbolem walki z niewolnictwem, a dla jego przeciwników przykładem niebezpiecznego ekstremizmu przed wojną secesyjną.

  • September 27 · 10 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 86. Frederick Douglass

    Frederick Douglass był jednym z najważniejszych amerykańskich abolicjonistów XIX wieku. Urodził się w niewoli, z której uciekł w 1838 roku, a następnie stał się znanym mówcą, pisarzem i działaczem na rzecz zniesienia niewolnictwa oraz równych praw obywatelskich. Swoimi przemówieniami, książkami i gazetą The North Star wywierał ogromny wpływ na debatę publiczną w USA. Po wojnie secesyjnej nadal walczył o prawa czarnoskórych Amerykanów i kobiet oraz pełnił kilka ważnych funkcji publicznych.

  • September 27 · 9 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 85. Dred Scott

    Dred Scott był zniewolonym Afroamerykaninem, który w połowie XIX wieku pozwał o swoją wolność, argumentując, że przez lata mieszkał na terytoriach, gdzie niewolnictwo było zakazane. Jego sprawa trafiła do Sądu Najwyższego USA, który w 1857 roku orzekł przeciwko niemu i stwierdził, że osoby pochodzenia afrykańskiego nie mogą być obywatelami federalnymi. Decyzja w sprawie Dred Scott v. Sandford stała się jednym z najbardziej kontrowersyjnych wyroków w historii USA i jeszcze bardziej zaostrzyła konflikt między Północą a Południem przed wojną secesyjną.

  • September 27 · 8 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 84. William Lloyd Garrison

    William Lloyd Garrison był jednym z najważniejszych amerykańskich abolicjonistów XIX wieku. W 1831 roku założył gazetę „The Liberator”, w której domagał się natychmiastowego zniesienia niewolnictwa i równości prawnej. Był też współtwórcą ruchu antyniewolniczego i przez ponad trzy dekady należał do jego najbardziej radykalnych i rozpoznawalnych głosów. Po zniesieniu niewolnictwa nadal angażował się w walkę o prawa czarnoskórych Amerykanów i kobiet.

  • September 27 · 15 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 83. Winfield Scott

    Winfield Scott był jednym z najważniejszych amerykańskich dowódców XIX wieku. Służył od wojny 1812 roku aż do początku wojny secesyjnej, a w 1841 roku został głównodowodzącym armii USA. Największą sławę zdobył podczas wojny amerykańsko-meksykańskiej, prowadząc zwycięską kampanię od Veracruz aż do zajęcia Mexico City. Na początku wojny secesyjnej opracował też strategiczną koncepcję później znaną jako „Plan Anakondy”. W 1852 roku był kandydatem Partii Wigów na prezydenta USA, lecz przegrał z Franklinem Pierce’em.

  • September 27 · 13 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 82. Davy Crockett

    Davy Crockett był amerykańskim żołnierzem, pogranicznikiem i politykiem, który stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci epoki ekspansji na Zachód. Reprezentował Tennessee w Izbie Reprezentantów i zyskał sławę jako obrońca zwykłych osadników oraz przeciwnik części polityki prezydenta Andrew Jacksona. Po odejściu z Kongresu wyjechał do Teksasu, gdzie dołączył do obrońców Alamo. Zginął podczas bitwy o Alamo w 1836 roku, a z czasem urósł do rangi amerykańskiej legendy pogranicza.

  • September 27 · 11 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 81. John C. Calhoun

    John C. Calhoun był jednym z najważniejszych polityków Południa przed wojną secesyjną. Pełnił funkcję wiceprezydenta USA, sekretarza wojny, sekretarza stanu oraz senatora z Karoliny Południowej. Był głównym rzecznikiem praw stanów i doktryny nullifikacji, według której stan mógł uznać prawo federalne za nieważne na swoim terytorium. Jednocześnie należał do najbardziej zdecydowanych obrońców niewolnictwa i jego rozszerzania na nowe terytoria. Wraz z Henrym Clayem i Danielem Websterem tworzył słynną „Wielką Trójkę” senatorów swojej epoki.

  • September 27 · 11 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 80. Daniel Webster

    Daniel Webster był jednym z najwybitniejszych amerykańskich mówców i polityków pierwszej połowy XIX wieku. Reprezentował Massachusetts w Kongresie, pełnił funkcję sekretarza stanu i zasłynął jako zdecydowany obrońca Unii oraz silnego rządu federalnego. Wraz z Henrym Clayem i Johnem C. Calhounem należał do słynnej „Wielkiej Trójki” senatorów swojej epoki. Odegrał ważną rolę w sporach o prawa stanów, niewolnictwo i Kompromis 1850 roku.

  • September 27 · 10 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 79. Henry Clay

    Henry Clay był jednym z najważniejszych amerykańskich polityków pierwszej połowy XIX wieku. Przez dekady zasiadał w Kongresie, pełnił funkcję przewodniczącego Izby Reprezentantów i sekretarza stanu, a zasłynął przede wszystkim jako „Wielki Kompromisarz” - polityk próbujący łagodzić konflikty między Północą a Południem. Odegrał kluczową rolę w kompromisach z 1820 i 1850 roku oraz promował tzw. American System, oparty na ochronie przemysłu, rozwoju infrastruktury i silniejszej gospodarce narodowej. Kilkakrotnie kandydował na prezydenta, ale nigdy nie wygrał wyborów.

  • September 27 · 8 min

    Wszyscy Ludzie Prezydenta - 78. Stephen Decatur

    Stephen Decatur był jednym z najsłynniejszych oficerów amerykańskiej marynarki wojennej początku XIX wieku. Zdobył sławę podczas wojen berberyjskich, szczególnie po śmiałym rajdzie na Trypolis w 1804 roku, gdy jego ludzie spalili przejętą przez piratów fregatę USS „Philadelphia”. Później walczył także w wojnie 1812 roku przeciwko Wielkiej Brytanii i stał się symbolem odwagi, honoru oraz rosnącej potęgi US Navy. Zginął w 1820 roku w pojedynku pod Waszyngtonem, mając zaledwie 41 lat.

Showing 101–120 of 226 episodes