Skip to content
Artwork for Z nauką po imieniu

Z nauką po imieniu

Radio TOK FM - Adam Mirek

W TOK FM wiemy, że najlepszym remedium na wszechobecną dezinformację jest wiedza. A tę najlepiej czerpać ze sprawdzonych, naukowych źródeł.

Adam Mirek - jeden z czołowych popularyzatorów nauki w Polsce - wie, jak prezentować naukę bez zadęcia, trudnych słów i nudnych wykładów.

W audycji "Z nauką po imieniu" mówi o niezwykłych zjawiskach naukowych w pozornie zwykłej i przyziemnej codzienności. Każdy odcinek jest solidną dawką ciekawostek i wiedzy na jeden konkretny temat widziany z różnych perspektyw. Udowadnia, że nauka jest wszędzie, a z jej odkrywania można czerpać masę radości i frajdy

Play
  • 32 episodes
  • weekly
  • Avg 11 min
  • Polish
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
  • November 11 · 12 min

    Naukowy Nobel - nie dla Polaków!

    Polska nauka nie ma się czym chwalić? W końcu nie mamy zbyt wielu noblistów w dziedzinach innych niż humanistyczne… A co jeśli to kwestia czyjegoś wyboru lub polityki? A może po prostu pech? Wśród Polaków, którzy otarli się o Nobla są osoby, które miały ogromny wpływ nie tylko na losy nauki ale i całego świata. Jeden wyeliminował śmiercionośną chorobę, drugi odkrył coś, co jest podstawą naszego zdrowia, trzeci stworzył mechanizm bez którego nie byłoby najnowszych technologii. O kogo chodzi?Posłuchaj!

  • November 4 · 11 min

    "Hormon szczęścia" - jak mu pomóc?

    Przepis na szczęście? Detoks od dopaminy. Internet huczy od takich porad. Szczególnie odkąd bliżej przyglądamy się zagadnieniu ADHD. Czy rzeczywiście jesteśmy w stanie przejąć kontrolę nad wytwarzaniem dopaminy? Czym ona właściwie jest i jakie ma cechy? Czy należy zupełnie pozbyć się jej z mózgu? To pytania, które Adam Mirek stawia w najnowszym odcinku "Z nauką po imieniu". Zapraszamy do słuchania!

  • October 28 · 13 min

    Jak świat zaczął się kurczyć? Czy to koniec historii transportu?

    Ile trwała wycieczka do Turcji w średniowieczu? Czy starczyłoby Ci urlopu? Jak ludzie podróżowali przed odkryciem koła? W końcu powstało ono dopiero 6 tys. lat temu. Kiedy zaczęliśmy używać zaprzęgów? Jaki czynnik sprawił, że transport poszedł do przodu na serio? W tym odcinku Z nauką po imieniu Adam Mirek opowiada o tym, jak zmieniał się transport, co go kształtowało i czy jesteśmy blisko ostatecznego końca rozwoju tej dziedziny. Zapraszamy do słuchania!

  • October 21 · 12 min

    Co tak naprawdę robi z nami kawa?

    Poranna kawa to dla wielu z nas podstawa, bez której trudno rozpocząć dzień. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek bierze pod lupę zawartość małej czarnej i rozprawia się z najpopularniejszymi mitami na jej temat. Z podcastu dowiesz się, czy kofeina faktycznie daje nam zastrzyk nowej energii, czy może po prostu sprytnie oszukuje nasz układ nerwowy. Wyjaśnimy, w jaki sposób mózg sygnalizuje zmęczenie oraz dlaczego jedni mogą wypić podwójne espresso tuż przed drzemką, a inni po jednej filiżance nie potrafią zmrużyć oka do późnej nocy. Posłuchaj audycji i sprawdź, co tak naprawdę dzieje się w Twoim ciele po wypiciu ulubionego napoju!

  • October 14 · 11 min

    Sekunda do wymiany. Nadchodzi nowa definicja czasu

    Czas ucieka nam każdego dnia, ale rzadko zatrzymujemy się, by zapytać, z czego właściwie się składa. W tym odcinku audycji "Z nauką po imieniu" Adam Mirek bierze na warsztat... jedną sekundę, udowadniając, że za tym z pozoru banalnym mrugnięciem oka kryje się niewyobrażalnie precyzyjny taniec ponad dziewięciu miliardów drgań atomu cezu. To podróż przez ewolucję ludzkich systemów pomiarowych, pokazująca, jak nasza cywilizacja uzależniła się od fizyki. Obnażamy to, w jaki sposób mikroskopijne zjawiska organizują ludzką rutynę. Posłuchaj opowieści o mechanizmach, które nieustannie narzucają rytm całemu światu.

  • October 7 · 11 min

    Masz w sobie kawałek gwiazdy. Skąd się wzięły pierwiastki?

    Często słyszymy, że wszyscy jesteśmy zrobieni z gwiezdnego pyłu, ale rzadko zastanawiamy się nad fizycznym sensem tego pojęcia. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w podróż do początków wszechświata, udowadniając, że atomy tworzące ludzkie ciało mają prawdziwie kosmiczne pochodzenie. Z podcastu dowiesz się, dlaczego bezpośrednio po Wielkim Wybuchu uformowały się wyłącznie atomy wodoru i helu oraz z jakiego powodu lżejsze pierwiastki musiały połączyć się w sercach pierwszych gwiazd. Odkryjesz również, jak gigantyczne eksplozje supernowych doprowadziły do powstania żelaza, węgla czy wapnia, które dziś budują nasze kości i krążą w krwiobiegu. Włącz audycję i sprawdź, dlaczego w obliczu praw natury jesteśmy tylko tymczasowymi właścicielami atomów naszego ciała!

  • September 30 · 11 min

    Skąd się biorą dziury w serze – i inne kuchenne tajemnice

    Kuchnia kojarzy się głównie z gotowaniem, ale rzadko zastanawiamy się nad tym, jak bardzo przypomina profesjonalne laboratorium chemiczne. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w podróż po świecie kulinarnych procesów, udowadniając, że najlepsze smaki zawdzięczamy pracy niewidocznych gołym okiem mikroorganizmów. Z podcastu dowiesz się, w jaki sposób bakterie propionowe tworzą charakterystyczne dziury w serze oraz dlaczego dodatek soli pozwala konserwować owoce bez użycia grama cukru. Odkryjesz również, jak nowoczesna technologia usuwa procenty z piwa bezalkoholowego i z jakiego powodu naturalny miód krystalizuje w słoiku, a wrzątek niszczy jego cenne właściwości. Włącz odcinek i sprawdź, jak prawa chemii oraz biologii kształtują to, co każdego dnia ląduje na Twoim talerzu!

  • September 23 · 12 min

    Łapy łapy, cztery łapy – rzecz o psach

    Często traktujemy nasze psy jak członków rodziny, ale rzadko zastanawiamy się nad ich pochodzeniem i niezwykłymi umiejętnościami. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w fascynującą podróż po świecie czworonogów, badając ich wspólną historię z ludźmi. Z podcastu dowiesz się, w jaki sposób wilki zbliżyły się do ludzkich osad i jak selekcja hodowlana ukształtowała różnorodność psich ras. Odkrywamy również, dlaczego psy potrafią odczytywać ludzkie gesty, a ich relacja z człowiekiem wykracza poza zwykłe partnerstwo. Włącz odcinek i zrozum, co tak naprawdę kryje się za przyjaźnią psa z człowiekiem!

  • September 16 · 12 min

    Podróż za jeden fraktal – trzy matematyczne paradoksy

    Podróżowanie to doskonała okazja do odkrywania świata, ale czasami wystarczy samo zajęcie miejsca w pociągu, by niespodziewanie zderzyć się z granicami ludzkiej logiki. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w intelektualną wyprawę po matematycznych paradoksach, udowadniając, że abstrakcyjne zagadki potrafią skutecznie wywrócić nasze poczucie rzeczywistości. Z podcastu dowiesz się, dlaczego według starożytnego filozofa Zenona z Elei poruszający się obiekt tak naprawdę nigdy nie powinien dotrzeć do swojego celu. Odkryjesz zjawisko błędu pomiarowego linii brzegowej, zrozumiesz ukryty wymiar fraktali i poznasz absurdalne zasady nieskończonego Hotelu Hilberta. Włącz odcinek i sprawdź, jak teoretyczne łamigłówki pomagają zrozumieć zawiłości otaczającego nas świata!

  • September 11 · 13 min

    Co dzieje się z mózgiem podczas snu? Adam Mirek o REM, pamięci i bezsenności

    Sen to zdecydowanie coś więcej niż tylko bezczynność. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w fascynującą podróż po śpiącym organizmie. Z podcastu dowiesz się, jak układ glimfatyczny oczyszcza mózg ze szkodliwych produktów przemiany materii oraz dlaczego faza REM to kluczowy czas dla porządkowania wspomnień. Prowadzący wyjaśnia również zjawisko mikro-snów i skutki przewlekłej bezsenności, która w dzisiejszych czasach dotyka aż jedną trzecią dorosłych. Włącz odcinek i sprawdź, czy można zrekompensować długotrwały brak snu!

  • September 2 · 12 min

    Skąd się wzięły liczby? Historia, która zmieniła świat

    Liczby są nam niezbędne do funkcjonowania, jednak rzadko zastanawiamy się nad ich prawdziwym pochodzeniem. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w solową podróż po historii matematyki, rozkładając na czynniki pierwsze ewolucję systemów liczbowych. Z podcastu dowiesz się, jak starożytni Sumerowie ukształtowali nasz podział czasu oraz dlaczego Rzymianie posługiwali się mało wydajnymi znakami literowymi. Odkryjesz przełomowe znaczenie zera wyodrębnionego przez Majów i Hindusów, a także poznasz azjatyckie korzenie cyfr arabskich. Włącz podcast i zrozum, w jaki sposób dawne metody liczenia doprowadziły ludzkość do stworzenia binarnego świata komputerów.

  • August 26 · 12 min

    Alergia. Kiedy wrogiem staje się kanapka z masłem orzechowym

    Kichanie i reakcje na pokarmy to wynik... pomyłki układu odpornościowego. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek tłumaczy mechanizmy powstawania alergii. Z podcastu dowiesz się, jak kontakt z alergenem uruchamia produkcję przeciwciał IgE i wyrzut histaminy do krwiobiegu. Poznasz zjawisko reakcji krzyżowych, przez które organizm myli białka brzozy z jabłkami. W audycji weryfikujemy też działanie leków przeciwhistaminowych oraz celowość wieloletniego odczulania. Włącz odcinek i zrozum procesy wpływające na Twoje ciało!

  • August 19 · 11 min

    Bałtyk był kiedyś jeziorem. Co jeszcze skrywa najmłodsze morze świata?

    Często narzekamy na zimną wodę i płytkie dno, zapominając, jak fascynujące jest Morze Bałtyckie. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek analizuje unikalny ekosystem i skomplikowaną przeszłość bałtyckich wód. Z podcastu dowiesz się, że ten niezwykły zbiornik powstał zaledwie kilka tysięcy lat temu i pierwotnie stanowił olbrzymie jezioro lodowe. Prowadzący objaśnia, dlaczego Bałtyk charakteryzuje się tak małą głębokością i z jakiego powodu jego zasolenie przypomina raczej wodę w basenie niż ocean. Włącz nagranie i sprawdź, jak zjawiska geologiczne ukształtowały najmłodsze morze na naszej planecie!

  • August 12 · 12 min

    Co naprawdę czyha na nas w lesie? Kleszcze, bąblowiec i chemiczna broń roślin

    Spacer po lesie kojarzy się z błogim relaksem i świeżym powietrzem, ale w rzeczywistości to podróż przez pole nieustannej biologicznej bitwy. W tym wydaniu audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabierze nas w fascynującą wyprawę po świecie leśnych organizmów, udowadniając, że natura to wysoce wyspecjalizowany mechanizm przetrwania. Z odcinka dowiesz się, jak niepozorne kleszcze wykształciły bezbłędny system lokalizowania swoich żywicieli i poznasz niepokojące metody polowania stosowane przez miniaturowe bąblowce. Zrozumiesz, dlaczego leśne rośliny nie są wcale tak bezbronne, a pozornie cichy i spokojny las to środowisko pełne ukrytych przed ludzkim wzrokiem sygnałów chemicznych. Włącz odcinek i sprawdź, jakie jeszcze sekrety kryje przed Tobą letnia leśna wędrówka!

  • August 5 · 10 min

    Nos jako narzędzie ewolucji. Jak zapachy sterują emocjami?

    Zapachy towarzyszą nam na każdym kroku, ale rzadko zastanawiamy się nad ich chemicznym pochodzeniem i wpływem na nasze emocje. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabierze nas w podróż po świecie ludzkiego węchu, udowadniając, że nos to niezwykle potężne narzędzie ewolucyjne. Z podcastu dowiesz się, jak powstaje charakterystyczna woń letniego deszczu oraz dlaczego zapach skoszonej trawy to w rzeczywistości... wołanie roślin o pomoc. Włącz odcinek i sprawdź, jak lotne związki chemiczne kształtują to, co każdego dnia rejestruje Twój układ nerwowy!

  • July 29 · 12 min

    H₂O na wakacjach. Od basenu do Morza Martwego

    Słońce i woda towarzyszą nam podczas każdego urlopu, ale rzadko zastanawiamy się nad ich ukrytymi właściwościami. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w wakacyjną podróż po świecie biologii i chemii, udowadniając, że letni wypoczynek jest pełen naukowych niespodzianek. Z podcastu dowiesz się między innymi jak filtry SPF chronią nasze DNA przed promieniowaniem UV i z czego wynika charakterystyczny zapach basenu. Włącz odcinek i sprawdź, jak znajomość praw natury może uratować Twoje wakacje!

  • July 22 · 10 min

    Słońce - co naprawdę robi z naszą skórą?

    Słońce towarzyszy nam każdego dnia, ale rzadko zastanawiamy się nad tym, co jego promienie robią z naszą skórą. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w podróż po świecie promieniowania słonecznego, udowadniając, że letnie opalanie to z punktu widzenia komórek prawdziwa walka o przetrwanie. Dowiesz się, w jaki sposób kremy z filtrem SPF działają jak mikroskopijne lustra i z jakiego powodu organizm w obronie własnej produkuje melaninę. Odkryjesz również, że niektóre ryby potrafią błyskawicznie naprawiać uszkodzone przez słońce DNA. Włącz odcinek i sprawdź, jak prawa fizyki kształtują Twój wakacyjny wypoczynek na plaży!

  • July 15 · 12 min

    Fizyka i anatomia piłki nożnej. Naukowiec ogląda Mundial

    Co dzieje się z organizmem piłkarza podczas meczu? I co łączy go z kibicem siedzącym na kanapie? Czy przerwy na nawodnienie (hydration break) mają sens z fizjologicznego punktu widzenia? Czy piłkarzem można się urodzić, czyli o co o talentach piłkarskich mówi genetyka? Czy odbicie piłki głową mogą być groźne? Na te i inne fascynujące pytania związane z piłkarskim Mundialem znajdziecie odpowiedź w najnowszym odcinku "Z nauką po imieniu". Adam Mirek naukowo opowiada o meczach piłkarskich, podaniach i strzałach, a także o kibicowaniu oraz Mistrzostwach Świata w piłce nożnej.

  • July 9 · 12 min

    Dlaczego ciało "traci ważność"? Mechanizmy starzenia i walka z czasem

    Dlaczego z wiekiem tracimy sprawność i czy ten proces można w ogóle zatrzymać? W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek rozkłada mechanizmy starzenia na czynniki pierwsze. Objaśniamy, w jaki sposób telomery, wolne rodniki i komórki senescentne wpływają na degradację organizmu. Przybliżamy również świat natury, analizując fenomen długowieczności u homarów oraz meduz. Włącz nagranie i dowiedz się, co biologia mówi o przepisie na długie życie.

  • July 1 · 10 min

    Zaskakujący świat dźwięków: Od szumu lasu po muzykę kosmosu

    Dźwięki otaczają nas przez całą dobę, ale rzadko zastanawiamy się nad ich mechanizmami i pochodzeniem. W tym odcinku audycji „Z nauką po imieniu” Adam Mirek zabiera słuchaczy w solową podróż po świecie akustyki, udowadniając, że narząd słuchu regularnie ulega fizycznym iluzjom. Z podcastu dowiesz się, dlaczego temperatura wody zmienia brzmienie jej nalewania. Odkryjesz również, że ryby wcale nie są nieme, a badacze potrafią przełożyć sygnały z kosmosu na słyszalne dla człowieka dźwięki. Włącz odcinek i sprawdź, jak prawa fizyki kształtują to, co każdego dnia rejestruje Twój mózg!

Showing 1–20 of 32 episodes