ScienceSocial SciencesSociety & CulturePlaces & Travel

Yer Yüzleri'nde

Apaçık Radyo

Kentin çeperi ve çeperindekiler / Hazırlayan ve sunanlar: Murat Güvenç, Aysim Türkmen ve Funda Dönmez Ferhanoğlu

Play

Open in

21 episodes
weekly
Avg 47 min
Turkish

Episodes 21

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

#143
Wednesday · 53 min
Levantenlerin İstanbul’u, İstanbul’un Levantenleri
İstanbul’un çok kültürlü geçmişinin önemli bir parçası olan topluluklardan birini, Levantenleri konuşuyoruz. Yakın zamanda Beyoğlu Belediyesi İstiklal Sanat Galerisi’nde açılan “Levantenlerin İstanbul’u, İstanbul’un Levantenleri” sergisi, Levantenlerin kentteki yaşamını aile hikâyeleri, fotoğraflar, arşiv belgeleri ve sanat eserleri üzerinden ele alıyor. Biz de serginin küratörü, sanat tarihçisi Prof. Dr. Seza Sinanlar Uslu ile Levantenlerin İstanbul’da nasıl bir yaşam kurduklarını, kentin ticari, toplumsal ve kültürel hayatında nasıl bir yer tuttuklarını, farklı topluluklarla ilişkilerini ve zaman içinde değişen İstanbul’la birlikte onların yaşamlarının nasıl dönüştüğünü ele alıyoruz.
#142
October 28 · 53 min
Fransa’da Ayaklanmalar, Ayaklanmalara Müdahale Biçimleri ve Yeni Siyasi Tahayyüller
Konuğumuz Paris 8 Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdüren sosyolog Engin Sustam ile Fransa’da son dönemde yaşanan protestoları, protestolara polis müdahalelerini, aşırı sağı ve yeni sol hareketlerin imkânlarını konuşuyoruz. Yalnızca Fransa’da değil, Avrupa’da ve dünyanın farklı coğrafyalarında gençlerin öncülüğünde başlayan protestoların giderek daha geniş toplumsal kesimleri harekete geçirdiğini görüyoruz. Diğer yandan New York’ta DSA’nın hareketinden Mamdani’nin belediye başkanı seçilmesi, Berlin’de Elif Eralp’in öncülüğünde Die Linke’nin seçimleri kazanması ve Paris’in Saint-Denis banliyösünde Bally Bagayoko’nun belediye başkanı seçilmesi, büyük kentlerde yeni bir sol siyasetin güç kazandığına işaret ediyor. Sokaklarda yükselen toplumsal itirazlarla seçimlerde ortaya çıkan sol siyasi örgütlenmeler yeni gelecek tahayyülleri yaratabilir mi?
#141
October 21 · 52 min
Yeni Sol Siyasetin Yükselişi ve Karşılaştığı Direnç
Konuğumuz Berlin’de yaşayan sosyal coğrafyacı Doç. Dr. Sezai Ozan Zeybek ile Berlin’de Die Linke’nin seçim zaferinin ardından yaşanan siyasi krizi, bu krizin Almanya siyasetindeki arka planını ve de krizin ekonomi politiğini konuşuyoruz. Berlin’de Elif Eralp’in öncülüğündeki Die Linke, yani Sol Parti, konut krizi, yükselen kiralar ve hayat pahalılığına karşı geliştirdiği politikalarla eyalet seçimlerinden birinci parti olarak çıktı. Ancak bu seçim başarısının ardından Die Linke, yalnızca aşırı sağcı AfD’nin değil, merkez sağ ve merkez sol partilerin de sert eleştirileriyle karşılaştı. Partiye yönelik İsrail-Filistin meselesi etrafındaki tartışmalar, hükümet kurma sürecinde siyasi bir krize dönüştü. Berlin’de Die Linke’nin, New York’ta Zohran Mamdani’nin, Paris’in Saint-Denis banliyösünde Bally Bagayoko’nun seçim başarıları, yeni bir sol siyasi dilin kurulabildiğini gösteriyor. Merkez sağ ve merkez sol siyasetin giderek sıkıştığı, aşırı sağın yarattığı korkuların ve tehditlerin siyasi gündemi belirlediği bir dönemde, yeni sol hareketler siyasi dengeleri değiştirebilecek yeni bir toplumsal güç yaratıyor. Bu toplumsal gücün siyasi iktidara ulaşmasının önündeki direnç nereden geliyor?
#140
October 14 · 39 min
Sakız’dan Boğaziçi’ne: Mimar Vasil Vingas’ın Hayatı ve Mimarlığı
Mimar Vasil Vingas’ı konuklarımız Vasil Vingas: Hayatı ve Mimarlığı kitabının araştırmacıları Nur Erdemci ve Orkun Dayıoğlu ile konuşuyoruz. YOK Yayınları’ndan çıkan Vasil Vingas: Hayatı ve Mimarlığı vesilesiyle, Sakız’dan İstanbul’a uzanan bir yaşamın izinde, Vingas’ın mimarlık pratiğini ve özellikle Yeniköy’den başlayarak Boğaziçi’nin ve İstanbul’un mekânsal tarihindeki yerini ele alıyor; Rum bir mimarın mesleki üretimi üzerinden, geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemlerinin mimarlık dünyasına, bu dünyayı şekillendiren farklı aktörlere ve Vingas’ın İstanbul’un mimarlık tarihindeki yerine yakından bakıyoruz.
#139
October 7 · 53 min
New York’tan Berlin’e: Büyük kentlerde yeni solun yükselişi
Berlin eyalet seçimlerinde Die Linke’nin yani Sol Parti’nin, Elif Eralp’in öncülüğünde birinci parti çıkması yalnızca Almanya’da değil, uluslararası sol çevrelerde de heyecan yarattı. 2025’te Yer Yüzleri’nde'de birkaç program boyunca New York’ta belediye başkanı seçilen Zohran Mamdani’yi ve Amerikan Demokrat Sosyalistleri’ni konuşmuştuk. Bu hafta konuğumuz hem New York’ta Zohran Mamdani’nin, hem de Berlin’de Elif Eralp’in seçim kampanyalarında çalışan Türkiyeli akademisyen Özge Yaka. Bu kampanyalar nasıl örgütleniyor, kimlere sesleniyor? Konut, hayat pahalılığı, göçmenlik ve sosyal haklar gibi gündelik meseleler etrafında nasıl yeni bir politik dil kuruluyor? Büyük kentlerde yükselen bu yeni sol siyaset bize ne söylüyor?
#138
September 30 · 51 min
İstanbul’un Değişen Sanat Haritası
İstanbul’un son 20 yılda değişen sanat mekânlarını ve bu mekânların mahallelerle kurduğu ilişkiyi konuşuyoruz. 2000’lerin sonlarından itibaren Beyoğlu ve çevresinde ortaya çıkan küçük ve bağımsız sahneler nasıl çoğaldı, bugün neden önemli bir bölümü artık yok? Bir sanat mekânı bulunduğu mahalleyi nasıl dönüştürüyor; sanatçılar, çoğu zaman güvencesiz koşullarda üretirken, kentsel dönüşümün hangi noktasında bu dönüşümün aktörlerine dönüşebiliyor? Tiyatro, kent ve politik performansın kesişiminde çalışan oyun yazarı, dramaturg ve tiyatro araştırmacısı Deniz Başar ile İstanbul’un kültür-sanat haritasına biraz da mekânların ve mahallelerin içinden bakıyoruz.
#137
September 23 · 42 min
Katman Katman Kurşunlu Han: Azize Tekla’dan Hadde’ye
Karaköy, Perşembe Pazarı’nda beş asırdır yaşayan Kurşunlu Han’a gidiyoruz ve hanın içindeki ArtHan Gallery’de 25 Eylül 2026 Cuma günü açılacak “AZİZE THEKLA * HADDE” başlıklı disiplinlerarası karma sergiyi, küratörü Özcan Geçer ile konuşuyoruz. Kurşunlu Han, yüzyıllardır ticaretin, üretimin ve zanaatın sürdüğü bir çalışma mekânı. Bugün hâlâ farklı üretim biçimleriyle yaşayan hanın bulunduğu alanda, Hıristiyanlık tarihinin en önemli kadın figürlerinden Azize Thekla’ya adanmış erken dönem bir kilisenin bulunduğu kabul ediliyor. “AZİZE THEKLA * HADDE” sergisi, bir yanda bu kadim kadın figürünün hafızasını, diğer yanda Perşembe Pazarı’nın metal, zanaat ve üretim kültürünü yan yana getiriyor. Sanat, Kurşunlu Han’da nasıl yeni bir katman açıyor?
#136
September 16 · 43 min
İstanbul’un Planlama Hikâyesi: İlhan Tekeli’yi 40 Yıl Sonra Yeniden Okumak
İlhan Tekeli’nin İstanbul’un Planlanmasının ve Gelişmesinin Öyküsü kitabını ele alıyor; İstanbul’un modernleşme, planlama ve imar operasyonlarıyla geçirdiği dönüşümü ve yaklaşık 40 yıl önce kaleme alınan bu çalışmanın bugün neden hâlâ önemli olduğunu konuşuyoruz.
#135
September 9 · 50 min
Almanya’da Göçmen Temsilleri
Aşırı sağcı AfD’nin Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerini birinci parti olarak tamamladığı bu kritik haftada, Berlin’den konuğumuz sosyal coğrafyacı Doç. Dr. Sezai Ozan Zeybek ile göçmen temsilleri üzerinden Almanya’ya bakıyoruz. Yaklaşık 10 yıldır Berlin’de yaşayan ve kendisini Türkiye’den Almanya’ya giden “new wave” göçmenlerden biri olarak konumlandıran Zeybek, içeriden ama aynı zamanda dışarıdan bakan bir göçmen olarak Almanya’yı nasıl gördüğünü dile getiriyor.
#134
September 2 · 40 min
COP31’e Doğru İklim Dirençli Kentler
İklim krizinin en görünür sahnesi artık kentler: aşırı sıcaklar, seller, kuraklık ve yangınlar şehirlerin nasıl planlanıp yönetildiğini yeniden sorgulatıyor. Ama bu yükü herkes aynı şekilde taşımıyor. Yaşadığımız mahalle ve erişebildiğimiz kaynaklar, krize karşı ne kadar kırılgan olacağımızı belirliyor. Bu yüzden "iklim dirençli kentler" küresel iklim gündeminin önemli başlıklarından biri haline geldi. Biz de bu konuyu konuğumuz Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği genel sekreter yardımcısı Doç. Dr. Dalya Hazar ile 9-20 Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenecek COP31 ekseninde ele alıyoruz.
#133
August 26 · 42 min
Depremi Hatırlamak: Geçmişten geleceğe toplumsal hafıza
17 Ağustos 1999 Marmara depreminin üzerinden 27 sene geçti. Biz de Türkiye’de depremleri nasıl hatırladığımızı ve bu hafızayı gelecek kuşaklara aktarmanın önemini konuşuyoruz. Konuğumuz, McGill Üniversitesi Peter Guo-hua Fu Mimarlık Okulu öğretim üyesi İpek Türeli. Mekânsal Adaletin Mimarileri (Architectures of Spatial Justice) Programı’nda Türkiye Deprem Hafızası Projesi’ni birçok farklı disiplinden gelen bir ekiple yürüten Türeli ile projenin nasıl ortaya çıktığını, hangi yöntemlerle ilerlediğini ve yaşayan bir arşive dönüşmesi için neler yaptıklarını konuşuyoruz. Afetlerin ardından sözlü tarih ve arşiv çalışmalarıyla oluşturulan toplumsal hafıza, yaşanan travmalarla baş etmemize, geçmişin deneyimlerini geleceğe aktarmamıza ve afetlere daha hazırlıklı olmamıza nasıl yardımcı olabilir?
#132
August 19 · 50 min
Arşivin Hafızası: Ömer Abed Han
20. yüzyıl başlarında İstanbul’un önemli ticaret hanlarından biri olan Ömer Abed Hanı’nın arşivinden yola çıkarak bir iş hanının bize dönemin ticari ilişkileri, toplumsal ağları ve mekânın kullanım biçimleri hakkında neler anlatabileceğini konuşuyor; Salt Araştırma’nın dijital koleksiyonunda yer alan arşivin yanı sıra, hanın banisi ve II. Abdülhamid’in Mabeyn Kâtibi İzzet Holo Paşa’nın yıllar sonra ortaya çıkan günlüklerinden hareketle, farklı arşiv malzemelerinin birbirini nasıl tamamlayabileceğini de ele alıyoruz. Konuğumuz sanat tarihçisi ve arşiv uzmanı Nurtaç Buluç. Kendisi aynı zamanda Mustafa Ergül’le birlikte, kentin seramik ve mozaik panolarını, rölyeflerini belgeleyerek bir kent hafızası arşivi oluşturan Şehrin Panoları projesini yürütüyor.
#131
August 12 · 44 min
Eurovision yani “Avrupa vizyonu” ne?
Bu hafta Yer Yüzleri’nde dünyanın en büyük canlı müzik etkinliklerinden Eurovision’a, şarkılar ve puanlar üzerinden değil sahnede kurduğu Avrupa imgesi üzerinden bakıyoruz. Konuğumuz Dr. Can Merdan Doğan, “Ulusal Bayraklar ile Gökkuşağı Bayrağı Arasında: 2000’li Yıllarda Eurovision Şarkı Yarışması’nda LGBT+ Temsillerinin Sahnelenmesi” başlıklı doktora tezinden yola çıkarak Eurovision sahnesindeki LGBT+ temsiller üzerinden Avrupa’yı ve Avrupalılık fikrini tartışıyor. Eurovision yani “Avrupa vizyonu” ne? Camp estetiğin, abartının ve teatralliğin hüküm sürdüğü Eurovizyon sahnesinde nasıl bir Avrupalılık ve LGBT temsili kuruluyor? Eurovision, ulusal kimliklerin ötesinde bir kuir imkanı barındırıyor mu?
#130
August 5 · 45 min
Şehir Çalışmalarına Ağlar Üzerinden Yaklaşmak
Kente ağlar ve ilişkiler üzerinden bakıyor; su ve ulaşım altyapılarından ticaret yollarına, dijital bağlantılardan gündelik karşılaşmalara kadar kentin nasıl birbirine bağlı sayısız ilişki sayesinde işlediğini konuşuyoruz. Modern şehircilikten günümüz sosyal bilimlerine uzanan bu yolculukta, kentin neden yalnızca mekânlardan değil, akışlardan ve bağlantılardan oluşan canlı bir sistem olduğunu birlikte keşfediyoruz.
#129
July 29 · 45 min
Pearl'ün Öfkesi
Konuğumuz Bilgi Üniversitesi öğretim görevlisi Ebru Thwaites Diken ile Ti West'in Pearl filmini konuşuyor; ışıltılı büyük kent hayallerine rağmen Texas'taki çiftlik evinde sıkışıp kalan Pearl'ün hikâyesi üzerinden, korku sinemasında kadın, mekân ve öfke arasındaki ilişkiyi tartışıyoruz. Canavarlaşmış bir kız evlada dönüşen Pearl'ün öfkesi, feminist bir politik kurtuluş biçimine evrilebilir mi? Bu sorudan yola çıkan Thwaites Diken, korku janrında mekânın, kadın öznelliğini ve şiddeti biçimlendiren bir unsur olarak nasıl işlediğini ele alıyor.
#128
July 22 · 49 min
Derin Yoksulluk Koşullarında Barınma ve Yaşam
Konuğumuz Açık Alan Derneği girişimi olan Derin Yoksulluk Ağı'nın Araştırma ve Savunu Koordinatörü Önder Uçar ile geçtiğimiz hafta yayımlanan "Derin Yoksulluk Koşullarında Barınma ve Yaşam Araştırması" raporundan hareketle barınma hakkını, derin yoksulluğu ve hak temelli sosyal politikaları ele alıyoruz.
#127
July 15 · 48 min
Kentlere KayKay Üzerinden Bakmak
Konuğumuz mimar, sanatçı ve aynı zamanda kaykaycı Sinan Logie ile kaykay altkültürünün tarihini, kaykaycıların kentle kurduğu bedensel ilişkiyi ve kentteki sınırların hareket aracılığıyla nasıl yeniden yorumlandığını konuşuyoruz. Kaykay altkültürünün gelişimi yalnızca bir sporun tarihi değil; aynı zamanda kent mekânını yeniden kullanmanın, gençlik kültürünün, müziğin, modanın ve sanatın iç içe geçtiği bir karşı-kültürün hikâyesi. Kent tasarımcılarının oturmak, yürümek ya da yalnızca geçip gitmek için tasarladığı merdivenler, korkuluklar, banklar ve meydanlar, kaykaycıların performanslarıyla bir sahneye dönüşüyor. Kaykaycıların gözünden kent, artık yalnızca içinde yaşanan bir mekân değil; okunacak, dönüştürülecek ve yeniden icat edilecek bir oyun alanı oluveriyor.
#126
July 9 · 48 min
Kente Sokaktan Bakmak
Modernist şehircilik anlayışının uzun süre geri planda bıraktığı sokak, bugün yeniden kent çalışmalarının en ilgi çekici kavramlarından biri hâline gelmiş durumda. Çünkü sokak, yalnızca insanların gelip geçtiği fiziksel bir mekân değil; gündelik yaşamın, kamusal etkileşimin ve toplumsal ilişkilerin şekillendiği dinamik bir alan. Bu nedenle son yıllarda özellikle mikro kent tarihçiliği, yerel bellek çalışmaları ve ilişkisel kent yaklaşımları içinde giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu programda da sokağı, kentin fiziksel dokusunun ötesine geçen; kentin toplumsal, kültürel ve tarihsel katmanlarını anlamaya imkân veren çok yönlü bir araştırma alanı olarak birlikte ele alacağız.
#125
July 1 · 47 min
YUNT Sultanbeyli’ye çağırıyor!
Sergiler, etkinlikler, eğitim programı ve podcastlerle YUNT, İstanbul sanat camiasına yeni bir heyecan getirdi. Sultanbeyli’de 2023’te kurulan bu sanat ve etkileşim alanını kurucu direktörü Muratcan Sabuncu ile konuşuyoruz.
#124
June 24 · 50 min
Kentte İyilik Hali: İstanbul’un Tıbbi Topoğrafyası ve Şifa Mekanları
İstanbul’un tıbbi topoğrafyasını ve şehrin farklı dönemlerde şekillenen şifa mekânlarını ele alıyor; kent, sağlık ve iyilik hâli arasındaki ilişkiye tarihsel bir perspektiften bakıyoruz. Konuğumuz Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı’ndan Prof. Dr. Fatih Artvinli ile İstanbul’un hastanelerinden karantina alanlarına, kamusal sağlık anlayışından gündelik yaşam pratiklerine uzanan geniş bir çerçevede kentin sağlık hafızasını konuşuyoruz.

Showing 1–20 of 21 episodes