Sunday · 2 hr 36 min
VV
Science
Vroege Vogels
NPO Radio 1 / BNNVARA
Radioprogramma over natuur, milieu, klimaat en duurzaamheid.
- 20 episodes
- Updated Sunday
Episodes20
- VVJuly 26 · 2 hr 9 min
Geur van Friesland, vogelapps en portret van Kees Moeliker
Bioloog Kees Moeliker combineert al jaren droge humor met scherpe kennis over de natuur. Nu hij afscheid neemt als directeur van Het Natuurhistorisch te Rotterdam gaan we met hem de diepte in. Friesland is de eerste provincie die de geur van het landschap heeft opgenomen in haar Erfgoed. Maar hoe ruikt Friesland? De lage waterstanden maken duidelijk dat we rekening moeten houden met zowel overstromingen als droogvallende rivieren. Verder in de uitzending: veschillende vogelapps, succesverhaal van de houting, natuurboeken met Alexander Reeuwijk en de natuur rondom Saba. De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Jan van Poppel.
- VVJuly 19 · 2 hr 11 min
Teunisbloemen, haaien en gekraagde roodstaarten
Hoe bewegen haaien en roggen zich door de Noordzee en de Oosterschelde? Om hier antwoord op te krijgen, worden ze door een team van onderzoekers en sportvissers gevangen en gezenderd. Wanneer je ’s ochtends kijkt, zie je de bloemen van de grote teunisbloem langzaam verwelken. Dat klinkt treurig, maar elke avond begint de bloei opnieuw. Goed nieuws over de allereerste doorrekening van de nieuwe stikstofplannen van het kabinet. Verder in de uitzending: gekraagde roodstaarten, tamme kastanjes, korstmossen, bergen in beweging, opvangen van jonge gierzwaluwen en flamingo Bob op Curaçao. De column is van Nikki Dekker. Presentatie: Menno Bentveld
- VVJuly 12 · 2 hr 22 min
Effect van AI, vliegende insecten en Natuurboekenprijs
Achter deze razendsnelle technologische vooruitgang van kunstmatige intelligentie schuilt een schaduwkant: de impact van AI op ons klimaat is enorm. Wageningse onderzoeker Florian Muijres ontdekte iets heel opmerkelijks over vliegende muggen. En we maken bekend welke vijftien boeken op de longlist van de Natuurboekenprijs 2026 staan. Verder in de uitzending: blauwe reigers, tiny poel op een schoolplein, dennenappels, steenuilen, Tuinvlindertelling en de natuur van Bonaire. De column is van Jelle Reumer. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
- VVJuly 10 · 45 min
Zes maanden uit het leven van een blauwe reiger
Het was het mooiste half jaar uit het gezamenlijke leven van ecoloog Atze van der Goot en verslaggever Merlijn Schneiders. Elke maand bezochten ze de blauwe reigerkolonie in het Amsterdamse Bos. Ze zagen hoe de reigerouders nesten bouwden, hoe ze hun kuikens Amerikaanse rivierkreeften voerden en hoe de jongen steeds meer op eigen poten gingen staan. Deze week gaan zij voor de laatste keer naar de kolonie. Daarom hier het hele feuilleton achter elkaar: reis met Merlijn en Atze mee langs een halfjaar blauwe reigers.
- VVJuly 5 · 2 hr 18 min
Wespennesten, grijze zeehonden en natuur in de Cariben
Wie in de tuin of onder het dak een wespennest vindt, zal misschien geneigd zijn een ongediertebestrijder bellen. Maar volgens de Wespenstichting is dat vaak helemaal niet nodig. Zeehondenonderzoeker Jessica Schop verwacht dat de groei van de populatie grijze zeehonden zal toenemen en zich nog verder naar het oosten zal uitbreiden. Op de zes Caribische eilanden van het Koninkrijk der Nederlanden gaat een indrukwekkende natuur schuil. Deze verborgen wereld wordt onthuld in de nieuwe BNNVARA-documentaireserie 'Natuur in de Cariben'. En verder: zoogdierbescherming, Kennemerduinen, zomerhommels, Geert de Snoo, de tapir,. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld
- VVJune 28 · 2 hr 24 min
Vroege Vogels: Flamingo's, onweer en bonte vliegenvangers - 28 jun 2026, 07:00 - 10:00
Net over de grens in het Duitse Zwillbrocker Venn leeft een flamingokolonie van zo'n 80 vogels groot. Natuurfotograaf Erik Ottema volgt de kolonie al een jaar of tien en is er bijna dagelijks te vinden. In 2022 besloot Militair Jesse zich in Oekraïne in te zetten voor de vrede en vrijheid. In mei 2024 kwam hij daar om. Zijn laatste wens was om met zijn nalatenschap een stuk landbouwgrond te kopen en dat weer te laten verwilderen tot natuur. Veel jonge trekvogels leren de route van hun ouders, maar hoe zit dat bij kleine zangvogels? Nieuw onderzoek naar de bonte vliegenvanger laat zien dat zowel genen als de omgeving waarin een vogel opgroeit bepalen waar hij uiteindelijk overwintert. En verder: sociale voedseltuin, eat more trees, klimaatbuffer, drijvende tuinen en landbouwplannen van Van Essen. De column is van Bibi Dumon Tak. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
- VVJune 22 · 2 hr 30 min
Vroege Vogels: bruinvissen, zonnewende en marters - 21 jun 2026, 07:00 - 10:00
Waarom is de overleving van gruttokuikens in de Nederlandse weiden zo slecht? Met 160 uitgebroede gruttokuikens gaan onderzoekers dit de komende vijf jaar proberen te achterhalen. Met tienduizenden gewone bruinvissen voor onze kust en nog eens tientallen in de Oosterschelde heb je toch een grote kans een walvis te spotten. Rondom midzomer bestonden veel volksgebruiken en -verhalen gerelateerd aan planten. Sommige hebben het tot in de huidige tijd overleefd, zoals de de Sint Janstros. En verder: Marters in huis, exoten bij het Groene Huis, wasplaten, Actie Kievit, Hans Dorrestijn en verzuring van het Loobos. De column is van Katinka Polderman. Presentatie: Andrea van Pol.
- VVJune 14 · 2 hr 15 min
Bijen bij forten, kwakkenkolonie en Doggersbank
De forten van de Hollandse Waterlinies blijken een ideaal leefgebied te zijn voor bijzondere bijen. Maar liefst een derde van alle Nederlandse bijensoorten zijn hier terug te vinden. In Middelburg leeft de grootste kolonie kwakken van Nederland. Mede doordat ze worden bijgevoerd is het aantal broedparen opgelopen tot zo’n vijfentwintig. Ondanks de stikstofcrisis groeien landbouw en natuur steeds dichter naar elkaar toe. Volgende week dinsdag viert Boerennatuur, de koepel van agrarische collectieven, zijn tienjarig bestaan. En verder: een proefzeildag voor herstel van de Doggersbank, de klimaatimpact van het WK voetbal, moerasandijvie, bodemgeluiden, ijstijdherten en mieren. De column is van Dichtwater. Presentatie: Menno Bentveld
- VVJune 7 · 2 hr 29 min
Vroege Vogels: Koraal, Surinaamse vogelgids en Beleef de Lente - 07 jun 2026, 07:00 - 10:00
De meeste viseitjes zijn piepklein en drijven mee op de oceaanstromen. Toch zijn juist deze kwetsbare viseitjes misschien wel de sleutel tot het herstel van koraalriffen. Normaal is vogelgids Fred Pansa in de jungle van Suriname te vinden. Maar ook voor Nederlandse natuur haalt hij zijn neus niet op. Schrijver en historicus Eva Vriend schreef vorig jaar het essay 'De Waterzoon', over vader Jac. P. en zoon Jo Thijsse. En verder: Beleef de Lente, de grote rietsigaargalvlieg, de dichter van Pampus en waterdiertjes. De column is van Dolf Jansen. Vroege Vogels Radio op NPO Radio 1 wordt zondag gepresenteerd door Menno Bentveld van 7.00 tot 10.00 uur vanuit het Radiohuis in Hilversum.‘Presentatie: Menno Bentveld’.
- VVMay 31 · 2 hr 14 min
Vroege Vogels: Live vanaf de camping
Het kampeerseizoen is begonnen en de zomervakantie staat voor de deur. Daarom trekken wij eropuit om een bijzonder biotoop te verkennen: de natuur op de camping. We speuren naar insecten in het wc-hok, tellen nachtvlinders en gaan wild spotten. Ook hoor je welke dieren onder je tent leven en welke soorten met buitenlandse toeristen meereizen. Presentatie: Menno Bentveld, live vanaf de Zeeuwse camping en zorgboerderij Catharina Maria Hof in Kamperland.
- VVMay 24 · 2 hr 6 min
Matkop, eikelmuis en sloten
De matkop is de laatste 30 jaar met 75% achteruit gegaan. Vogelonderzoeker Tim Langerak van adviesbureau Ecoresult doet onderzoek naar deze zeldzame mezensoort. De eikelmuis verdwijnt in een alarmerend tempo uit Europa. Zuid-Limburg geeft de strijd niet op en werkt sinds 2018 hard om het leefgebied te herstellen. Natuurfilmers Arthur de Bruin en Dick Harrewijn legden het onderwaterleven anno nu in bewegend beeld vast. Hun documentaire 'Sloot' laat zien waarom sloten zo belangrijk zijn voor de natuur in Nederland. De column is van Nikki Dekker. Presentatie: Menno Bentveld.
- VVMay 17 · 2 hr 22 min
Kleine karekiet, wilde honing en natuurvolkeren
Veel natuurvolkeren zien de natuur als een complex samenhangend geheel waar je zelf ook onderdeel van bent. In die geest geven Michel Grobbe en Diederik Pomstra de opleiding 'Educational Professional Bushcraft'. Voor de inheemse bevolking in de Filipijnen kan wilde honing wel eens de sleutel zijn tot het verkrijgen van landrechten. Merlijn van Weerd doet al meer dan twintig jaar onderzoek naar het beschermen van de lokale natuur op de archipel. We sluiten het Nationaal Vogelconcert af met de kleine karekiet. De column is van Jocelyn de Kwant. ‘Presentatie: Menno Bentveld’.
- VVMay 10 · 2 hr 12 min
Zanglijster, slijkgarnaaltjes en bultrug Timmy
Door het veranderende klimaat moeten rosse grutto's in een kortere tijd voldoende voedsel vinden om de reis naar het noorden af te maken. Ze hebben sinds kort een nieuwe voedselbron gevonden in ons waddengebied: slijkgarnaaltjes. Voor ons Nationaal Vogelconcert bezoeken we deze keer landgoed Amelisweerd ten oosten van Utrecht. Hier laat de zanglijster zich in de vroege ochtend maar al te goed horen. En verder: bultrug Timmy, kalverenstrand en het vervolg van de blauwe reigers in het Amsterdamse bos. De column is van Patrick Jansen. Presentatie: Menno Bentveld
- VVMay 3 · 2 hr 13 min
Koekoek, paardenbloem en apenonderzoekers
Gedragsbioloog Patrick van Veen is gespecialiseerd in de overeenkomsten tussen sociaal gedrag van apen en mensen. Met hem bespreken we de enorme nalatenschap van apenonderzoekers die onlangs overleden zijn, zoals Desmond Morris en Jane Goodall. Voor ons Nationaal Vogelconcert bezoeken we natuurgebied de Millingerwaard waar de koekoek zich laat horen. En verder: kemphanen, campagne Erfparadijzen, Marijke Boon en kauwtjes. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld.
- VVApril 26 · 2 hr 4 min
Eider, dierenmummies en zwaluwen
Op twee locaties zagen vogelringers rare sterfgevallen en neurologische verschijnselen bij zwaluwen. De vogels bleken veel insecticiden op hun veren te hebben. Wie aan mummies denkt, dwaalt af naar het oude Egypte. Maar voor mummiekatten, -otters en zelfs mensen kan je ook gewoon in Nederland blijven. Deel twee van het Nationaal Vogelconcert met een hoofdrol voor het geluid van de eider. En verder: biodiversiteit op het erf, het lied van Agilouz, trek van de winde en De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Jan van Poppel.
- VVApril 19 · 2 hr 23 min
Vroege Vogels: blauwborst, pijlinktvis en Aziatische hoornaar - 19 apr 2026, 07:00 - 10:00
Ons Nationaal Vogelconcert start in de Groene Jonker waar we de blauwborst horen en alle andere zangers in het riet hun best doen. Omdat Aziatische hoornaars schadelijk voor honingbijen zijn, roepen imkers burgers op deze soort te vangen met ‘selectieve’ vallen. Hier bestaan zorgen over! Zonder vangstquotum, wordt de pijlinktvis met honderdduizenden per maand uit de Noordzee gevangen. En verder: Bioversiteit van greppellandschap, Beleef de Lente, vogels van bouwstenen en Amerikaanse rivierkreeft. Presentatie: Menno Bentveld
- VVApril 12 · 2 hr 17 min
Vroege Vogels: Heikikkers, 750 jaar Haagse Bos en het insect van het jaar
Vijf insecten dingen mee naar de felbegeerde titel Insect van het Jaar. Wordt het de vuurzwamveervleugelkever, het boerenwormkruidbladrandluis, de zandoorworm, de grote rietsigaarvlieg of de hertenhuisvlieg? Niet alleen mannelijke vogels zingen. En koolmezen in de stad zingen steeds hogere liedjes. In het boek Vogelgeluiden ontrafeld zet gedragsbioloog Carel ten Cate de nieuwste inzichten over vogelzang en -roep op een rij. Verder een stoomcursus lentehommels, de column van Dichtwater én de eerste nachtegalen op de fenolijn. Presentatie: Menno Bentveld
- VVApril 5 · 2 hr 23 min
Floralore, bijen, zweefvliegen en zoetwatermosselen
Het gaat slecht met bestuivende insecten in Nederland. Daarom is deze week een grootschalig landelijk onderzoek naar bijen en zweefvliegen van start gegaan. Onderzoekers proberen verdwenen zoetwatermosselen weer terug te brengen in de Nederlandse rivieren. Geertje Jansen is floralorist. Zij verzamelt oude volksgebruiken en verhalen over planten, bomen en struiken. En verder: Milieudefensie en energiecrisis, blauwe reigers in Amsterdamse bos, Usutu-virus bij merels en natuur versus landbouw. De column is van Dolf Jansen. Presentatie: Menno Bentveld.
- VVMarch 29 · 2 hr 18 min
Lepelaars, mollen in dijken en laurierkers
Bij lepelaars wordt het trekgedrag niet genetisch, maar cultureel bepaald. Wouter Vansteelant doet onderzoek naar dit bijzondere gedrag. De laurierkers is een geliefde tuinplant, maar kan ook voor problemen in de natuur zorgen. Plantenkenner Baudewijn Odé vertelt over de plant die steeds vaker opduikt in kwetsbare natuurgebieden. Vormen mollen met de gangen die ze graven in dijken een bedreiging voor de veiligheid? Onderzoekers brengen molshopen en mollengangen in Zeeuwse dijken in kaart. En verder: botanische kunst, bontbekplevieren bij Beleef de Lente, een vervolg op de sleedoorn reportage, insectenkasten timmeren op school, 125 jaar NOU en verduurzaming binnen de Formule 1. De column is van Bibi Dumon Tak. Presentatie: Menno Bentveld.