Money for Change

Triodos Bank

Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld.

Ons doel? Progressieve duiding geven aan de actualiteit, zodat wij met nieuwe inzichten verder kunnen denken en bouwen aan een betere wereld.

Play

Open in

20 episodes
fortnightly
Avg 35 min
Dutch

Episodes 20

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

S3 · E5
Wednesday · 37 min
Nieuwe economie: waarom Sophie Bloemen kiest voor zorg en genoeg
Hoe ziet een postgroei economie eruit? Bij Money for Change zijn we vaak kritisch op de manier waarop we de economie hebben ingericht: op ongebreidelde economische groei, op aandeelhouderskapitalisme en winstmaximalisatie. In deze aflevering bespreken we hoe een nieuw economisch model er dan wel uit kan zien. Te gast is Sophie Bloemen, politiek econoom en directeur en oprichter van het Commons Network, een denktank die zich bezighoudt met economische transformatie. Doel van Commons Network is bijdragen een de opbouw van een democratische, zorgzame en ecologische economie. Daarbij staan twee principes centraal: zorgzaamheid en sufficiëntie (genoeg). Dit zou leidend moeten zijn in de vormgeving van onze economie: van zorg tot wonen, mobiliteit, voedsel en technologie. Dit vraagt onder meer publiek-civiele samenwerkingen waarbij de overheid burgercollectieven, zoals woongroepen en energie coöperaties stimuleert en faciliteert. In het nieuws bespreken we de verkiezingsuitslagen in Brazilie en Servie, wat er op het spel staat bij de biodiversiteitsCOP17 in Yerevan en wat er achter de opsteker van de visstand in de Noordzee zit! Wie hoor je: Anna Koolstra Hans Stegeman Sophie Bloemen — politiek econoom en directeur/oprichter van Commons Network Handige links en bronnen uit de aflevering Commons Network Community Wealth Building Triodos Bank / Hans Stegeman Beyond Growth Conference (European Parliament) UN biodiversity update around COP17 Santa Marta Conferentie 00:00 Gebroken systeem en productie 02:48 COP17 en biodiversiteitsdoelen 04:00 Het CALIF Fund loopt leeg 05:58 Santa Marta zonder bindende doelen 09:43 Zorgzame en democratische economie 11:31 Waarde onttrekken aan alles 12:53 Tijdbank als andere ruilvorm 15:18 Publiek-civiele samenwerking 16:45 Meer betalen voor minder 18:33 Community Wealth Building uitgelegd 20:10 Democratie in eigendom 22:17 Mensenrechten zijn te smal 24:36 Beleid reageert op verandering 28:49 Verbeelding en tijdsgebrek 33:46 Digitale platformen herontwerpen 35:47 Lula en jongeren geven hoop
S3 · E4
October 13 · 40 min
Wat moeten we met staatsschuld?
De rentes lopen op. En dat merken we allemaal, ook als je helemaal geen huis wilt kopen. Want als overheden meer rente moeten betalen over hun schulden, blijft er minder geld over voor andere dingen. Frankrijk weet daar alles van: de regering wil bezuinigen om de staatsschuld in toom te houden, terwijl scholieren en docenten juist de straat op gaan voor beter publiek onderwijs. Ondertussen dreigt de Franse rentelast op te lopen tot ruim 72 miljard euro per jaar. Maar hoeveel staatsschuld is eigenlijk te veel? En waarom vinden we het zo vanzelfsprekend dat overheden hun begroting op orde moeten brengen, ook als dat ten koste gaat van publieke voorzieningen? In deze aflevering van Money for Change duiken we in de wereld van de staatsschuld. We leggen uit hoe staatsschuld werkt, wie de rente bepaalt en waarom de Europese begrotingsregels zoveel nadruk leggen op tekorten en schuldpercentages. Ook kijken we naar de politieke keuzes die achter bezuinigingen schuilgaan. Want een overheid die minder leent, kan misschien haar rentelasten beperken, maar wat betekent dat voor onderwijs, zorg en andere publieke voorzieningen? Daarnaast bespreken we het laatste nieuws met de protesten in Spanje, waar tienduizenden mensen demonstreren tegen het woonbeleid en uitzettingen, en in Frankrijk, waar leerlingen en docenten strijden voor beter onderwijs. En we kijken naar de andere kant van het verhaal: wat als we niet bezuinigen, maar juist meer lenen? Of als we een deel van de staatsschuld kwijtschelden? Wie hoor je: Anna Koolstra Ernst Hobma Hans Stegeman Handige links en bronnen uit de aflevering Europese Centrale Bank — Verbatim of the remarks made by Mario Draghi ECB Working Paper — Whatever it takes: what’s the impact of a major nonconventional monetary policy intervention? Goldman Sachs Investor Relations 00:32 Rente raakt publieke uitgaven 01:38 Woonprotesten verschuiven het debat 05:54 Bonussen als afleiding 08:54 Wat is staatsschuld precies? 10:10 Overheid als collectieve schuldenaar 11:21 Van eurocrisis naar lage rente 12:21 De spread maakt lenen duurder 15:02 Schuld als percentage van bbp 18:02 Waarom oplopende rente telt 18:57 Reinhart, Rogoff en het kantelpunt 21:56 Drie manieren om schuld te verlagen 28:31 Japan en de inflatiegift 32:42 Schuld vraagt toekomstig verdienvermogen 37:05 Vaste uitgaven vragen vaste inkomsten
S3 · E3
September 29 · 36 min
Dit is geen crisis: waarom Hans Stegeman de echte oorzaak bij het systeem legt?
Nederland heeft geen verzameling losse crises, maar een fundamenteler probleem: het economische wereldbeeld waarop onze samenleving is gebouwd. Dat is de centrale stelling van Dit is geen crisis, het nieuwe boek van onze eigen hoofdeconoom Hans Stegeman. In deze aflevering van Money for Change spreken we met Hans over de totstandkoming van zijn eerste ‘grote’ boek. Hoe heeft hij zelf het schrijven van het boek ervaren en wat verwacht hij na de publicatie? En zitten we inmiddels gevangen in een systeem dat niet zonder voortdurende groei kan? We onderzoeken ook hoe systeemverandering wél kan slagen. Wat zorgt ervoor dat een idee uitgroeit tot een maatschappelijk kantelpunt, terwijl andere veranderingen vastlopen? Maar eerst bespreken we ook nog het nieuws: het mysterieuze Nederlandse plan voor de afbouw van fossiele brandstoffen en de Nationale Investeringsinstelling, die met 6,6 miljard euro startkapitaal financieringsgaten moet dichten. Wie hoor je: Anna Koolstra – Advocacy manager Triodos bank Hans Stegean – Hoofdeconoom bij Triodos bank Ernst Hobma – Economisch onderzoeker bij Triodos bank Handige links en bronnen uit de aflevering Dit is geen crisis — Hans Stegeman Nationale Investeringsinstelling Klimaatplan 2025–2035 – Op weg naar een klimaatneutraal Nederland Eindrapport conferentie Transitioning Away from Fossil Fuels 02:50 Mysterieus klimaatplan 04:24 Roadmap zonder echte targets 05:56 Nieuwe nationale investeringsinstelling 07:49 Leverage van privaat kapitaal 10:35 Waarom deze titel? 13:20 Eigendom maakt ruimte dicht 19:37 De 60-procentnorm 23:27 Beleid wordt gedepolitiseerd 27:18 Crises als symptomen 31:56 Alternatieven bestaan al
S3 · E2
September 16 · 34 min
Hoe temmen we Big Tech?
Begin twintigste eeuw waarschuwde de Amerikaanse rechter Louis Brandeis voor de ‘vloek van giganten’: de gevaren voor de democratie wanneer economische macht zich ophoopt bij een kleine groep. Volgens onze gast Reijer Passchier zijn we ruim honderd jaar later geconfronteerd met een nieuwe, veel grotere vorm van privaat gigantisme: Big Tech. Hij schreef er het boek De vloek van Big Tech over. Hoe groot is het gevaar van Big Tech? Waarom lukt het overheden maar niet om hun macht te temmen? En wat betekent de opkomst van AI? Maar vooral: hoe krijgen we de macht weer beter verdeeld? Passchier pleit niet alleen voor nieuwe regels, maar ook voor fundamentele veranderingen in eigendomsrecht en de verdeling van kapitaal. In het nieuws deze aflevering: de plannen van het kabinet voor Prinsjesdag en het gebrek aan klimaatbeleid, de nieuwe PISA-resultaten over de leesvaardigheid van 15-jarigen en de waarschuwing voor AI van Anthropic CEO Dario Amadei. Wie hoor je? Anna Koolstra — Advocacy manager bij Triodos Bank Hans Stegeman — Econoom bij Triodos Bank Ernst Hobma — Econoom bij Triodos Bank Reijer Passchier — Hoogleraar digitalisering en democratische rechtsstaat Handige links en bronnen uit de aflevering Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2026 — PBL — https://www.pbl.nl/kev PISA 2025 Results Volume I: Netherlands — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i-country-notes_2d4ff9ea-en/netherlands_1c998a42-en.html Trends in reading scores over three PISA cycles (2018-2025) — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i_73451bc5-en/full-report/trends-in-reading-scores-over-three-pisa-cycles-2018-2025_3fb6c775.html Voorbereiden op digitale ontwrichting — WRR — https://www.wrr.nl/binaries/wrr/documenten/rapporten/2019/09/09/voorbereiden-op-digitale-ontwrichting/R101-Voorbereiden-op-digitale-ontwrichting.pdf Microsoft Azure — https://azure.microsoft.com/nl-nl/products/category Amazon Web Services — https://www.aboutamazon.com/what-we-do/amazon-web-services 00:00 Cloud draait op twee spelers 02:32 AI-paniek als strategische afleiding 05:07 Macht achter de AI-hype 13:51 Staten naast de staat 15:11 Constitutioneel issue van Big Tech 18:43 Microsoft als overheidsrisico 21:39 Digitale soevereiniteit in Europa 24:27 Steward ownership in Denemarken 31:20 Basiskapitaal als verdelingsmodel 32:48 Limiet aan maximale bedrijfsgrootte
S3 · E1
September 2 · 34 min
Een "oververhitte" economie
Met het rapport Hot Summer Economics haalden hoofdeconoom Hans Stegeman en economisch onderzoekers Ernst Hobma en Joeri de Wilde het nieuws. Ze berekenden dat de hitte en droogte van afgelopen zomer de Europese Unie maar liefst €180 miljard aan economische schade gaan kosten. Dat bedrag staat gelijk aan de volledige verwachte economische groei van heel Europa en betekent ook voor Nederland economische stagnatie. Hoe komt het dat de kosten zo hoog oplopen? Waarom kozen de onderzoekers voor een groeiframe, waar ze normaal altijd kritiek op hebben? En wat zegt de enorme media-aandacht over hoe we naar klimaatverandering kijken? Deze en meer kritische vragen bespreken de onderzoekers en Anna Koolstra in een aflevering over hitte, droogte, groei en de rol van banken in dit geheel. In het nieuws deze aflevering: het plan van de Europese Commissie voor een gigantisch publiek-privaat partnerschap voor AI. Publieke kosten: 10 miljard (22 euro per EU-burger) voor de bouw van zeven nieuwe grote datacentra in Europa. En de aankondiging van nieuwe bankenregels. Zoals altijd met de onderliggende vraag: hoe bouwen we een duurzame rechtvaardige economie die bestand is tegen de toekomst? Links: Rapport Hitte Economie:https://www.triodos.nl/persberichten/2026/260808-extreme-hitte-in-europa-kan-economische-groei-in-2026-tenietdoen Boek "Dit is geen crisis": https://libris.nl/a/hans-stegeman/dit-is-geen-crisis/501677947#paperback-9789044553734 Boekpresentatie "Dit is geen crisis":https://arminius.nl/programma/de-oplossing-voor-crisissen-hans-stegeman/
S2 · E31
July 15 · 39 min
Hoe verduurzamen we de economie als financiële markten tekortschieten?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Financiële instellingen als banken en pensioenfondsen bepalen wie wel of niet financiering ontvangt en onder welke voorwaarden. Daarmee vormt het financieel systeem onze economie en kan het een grote rol spelen in de transitie naar een eerlijkere en duurzamere wereld. Maar in 𝘧𝘪𝘯𝘢𝘯𝘤𝘦 is winstmaximalisatie de voornaamste prikkel. En wat winst oplevert is niet automatisch duurzaam. Denk aan investeren in nieuwe olie- en gasvelden. We moeten dus nadenken over manieren waarop we geldstromen kunnen leiden naar de sectoren die belangrijk zijn voor onze nieuwe economie. In de laatste aflevering van dit seizoen geven Anna, Ernst en Hans een pleidooi voor kapitaalsturing. We bespreken de verschillende instrumenten waarmee centrale banken en overheden kapitaalstromen kunnen beïnvloeden. Daarnaast kijken we naar historische voorbeelden uit Frankrijk en Japan waar gerichte kapitaalsturing succesvol heeft bijgedragen aan economische ontwikkeling. Verder bespreken in het nieuws de nieuwe productiviteitsraad die door het kabinet is geïnstalleerd, het uitstel van de uitfasering van emissierechten binnen het Europese ETS en de goedkeuring van de digitale euro in het Europees Parlement.= Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! Financiele systeemvisie van Triodos Bank over o.a. kapitaalsturing - https://www.triodos.nl/persberichten/2025/251209-triodos-pleit-voor-fundamentele-herziening-van-het-financiele-systeem
S2 · E30
July 1 · 38 min
Hoe geven we rechten aan de natuur? (met Jessica den Outer)
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Mensen, bedrijven, en andere rechtspersonen hebben allemaal bepaalde rechten. Maar hoe zit dat met de natuur? In veel wetboeken wordt zij vooral als eigendom van de mens gezien en is dus geen zelfstandig rechtspersoon. Stichting Rechten van de Natuur maakt zich hard voor een omslag in hoe we naar natuur kijken. Zij pleiten voor juridische bescherming om daarmee te erkennen dat rivieren, bossen en ecosystemen ook op zichzelf waarde hebben, los van de waarde die mensen eraan toekennen of eraan ontlenen. Voorbeelden uit de praktijk bestaan al; in Ecuador en Nieuw-Zeeland zijn al rechten aan de natuur toegekend Het toekennen van deze rechten brengt de vraag met zich mee over wie de belangen van de natuur kan vertegenwoordigen. Is dat de overheid, lokale gemeenschappen of alle burgers van een land? En hoe houd je de verschillende belangen van mens en natuur met elkaar in balans op het moment dat die met elkaar botsen? We stellen deze vragen aan Jessica den Outer, oprichter van de Rechten van de Natuur-beweging beweging in Nederland. Zij laat aan de hand van mondiale en lokale voorbeelden zien hoe dit in de praktijk kan werken. Verder bespreken we in het nieuws een rapport van het Nibud over de financiële gezondheid van Nederlanders, een artikel in ESB over groeiende vermogensongelijkheid en een nieuw onderzoek van Wageningen University & Research dat vraagtekens zet bij het narratief dat Nederland de rest van de wereld voedt. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! ------------------------------------------------------------------------------------------------ Website Rechten van de Natuur: https://www.rechtenvandenatuur.org/ Nibud rapport: https://www.nibud.nl/onderzoeksrapporten/rapport-geldzaken-in-de-praktijk-2026/ ESB artikel: https://esb.nu/vermogensbezit-zal-steeds-meer-bepaald-worden-door-erfenis/ Onderzoek voedselsysteem: https://www.nature.com/articles/s43016-026-01369-2
S2 · E29
June 17 · 29 min
Het Global Justice Report: hoe bouwen we aan een eerlijke wereld binnen planetaire grenzen?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Recent verscheen het Global Justice Report waarin verschillende economen, waaronder Thomas Piketty, hun plannen presenteren voor een grondige verbouwing van onze wereldeconomie. Het rapport formuleert een gecombineerd, ambitieus doel: mondiale gelijkheid, zowel tussen als binnen landen, en het realiseren van een economie die binnen de planetaire grenzen blijft. Om dat te bereiken zijn er grofweg drie dingen nodig; het vergroenen van ons energiesysteem, een omslag van efficiency naar sufficiency door een vermindering van onze werkuren en persoonlijke CO2 voetafdruk gecombineerd met een fundamentele verschuiving in de sectoren waarin we werken en het tot stand brengen van een gelijkere verdeling van inkomen en vermogen in de hele wereld. In deze aflevering duiken Anna, Ernst en Hans samen dieper in dit ambitieuze rapport. Zo worden de verschillende instrumenten uit de gereedschapskist besproken die de verbouwing mogelijk moeten maken; zoals een Global Justice Fund (gefinancierd met belastingen op de hoogste inkomens), wereldmunt en een vernieuwd monetair systeem. Daarnaast kijken we ook kritisch naar de verschillende aannames die in het rapport worden gemaakt, welke onderwerpen onbenoemd blijven en welke nieuwe inzichten het met zich meebrengt. In het nieuws bespreken we deze week het nieuws dat het SpaceX van Elon Musk naar de beurs gaat en waar de enorme waardering vandaan komt. Ook komt het Banking on Climate Chaos Report aan bod waar de ontwikkelingen in het financieren van de fossiele industrie worden beschreven. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! Global Justice Report: Global Justice Project Banking on Climate Chaos Report: Banking on Climate Chaos 2026 - Banking on Climate Chaos
S2 · E28
June 2 · 32 min
Het “financieringstekort”: moeten we op zoek naar geld of naar het echte probleem?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Beleidsmakers, onderzoekers en institutionele beleggers: iedereen heeft het overhet tekort aan geld voor natuur, biodiversiteit en klimaat. Dit tekort wordt meestal aangeduid als de funding gap of financing gap. Pjotr Tjallema, duurzaamheidsonderzoeker bij Triodos Bank, maakt bezwaar tegen dit frame. Hij schreef recent een artikel over de gekte rondom financing gaps waarin hij stelt dat extra geld alleen onze problemen nooit gaat oplossen. Samen met Hans Stegeman en Anna Koolstra lopen we in deze aflevering stapsgewijs vier redenen langs. We bespreken onder andere hoe de financieringskloof ertoe dwingt om van natuurherstel een businessmodel te maken terwijl er ook andere manieren zijn om de natuur te herstellen. Waarom we met deze oplossing dweilen met de kraan open zolang investeringen in natuurvernietiging niet aan banden worden gelegd. En dat er meer aandacht moet zijn voor de inrichting van de economie. Verder kijken we nog naar het nieuws van afgelopen week over de onheilspellende rapporten die een mogelijke financiële crisis in het vooruitzicht stellen en de stukgelopen onderhandelingen van het FNV met het kabinet over de bezuinigingen op sociale zekerheden. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Artikel van Pjotr over funding gaps: https://www.triodos.com/en/articles/2026/beyond-funding-gaps-for-nature
S2 · E27
May 21 · 35 min
Productiviteitsgroei: heilige graal of economisch dogma?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. In de podcast hebben we het regelmatig gehad over de rapporten van Mario Draghi en Peter Wennink over onze economie. De strekking van de rapporten is dat Europa, en daarmee ook Nederland, op veel vlakken wordt voorbijgestreefd door andere mondiale grootmachten. Dat komt grotendeels doordat landen als China en de Verenigde Staten in de loop der jaren er steeds beter in zijn geworden om hun input efficiënt om te zetten naar economische output: productiviteitsgroei dus. Draghi en Wennink stellen daarom dat we vol moeten inzetten op het vergroten van onze productiviteit. Naast het versterken van onze concurrentiepositie biedt dit een antwoord op de toenemende vergrijzing en vergroot het onze onafhankelijkheid. Kortom: productiviteitsgroei wordt door veel economen en beleidsmakers gezien als de heilige graal. Toch moeten we ons niet blindstaren op productiviteitsgroei. Samen met Joeri de Wilde, economisch onderzoeker bij Triodos Bank, onderzoeken we in deze aflevering welke bezwaren er zijn aan het centraal stellen van productiviteit. We duiken dieper in de vraag wat we in de praktijk eigenlijk terugzien van de sterkere productiviteitsgroei in de Verenigde Staten ten opzichte van Europa als het gaat om levenskwaliteit. Daarnaast kijken we naar belangrijke sectoren, als het onderwijs en zorg, waar meer productiviteit lastig te realiseren is en bespreken we wat de productiviteitswinst van AI concreet voor ons kan gaan betekenen In het nieuws bespreken we de oproep van de adviescommissie van de WHO om de klimaatcrisis uit te roepen tot wereldwijde noodcrisis, de oplopende rente in kapitaalmarkten en een nieuw rapport van de Wereldbank waaruit blijkt dater de mondiale welvaartsgroei in 75 jaar nog nooit zo beperkt is geweest. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Link naar artikel van Ernst en Joeri: https://www.triodos.com/en/articles/2026/the-limits-of-productivity-as-an-economic-compass
S2 · E26
May 8 · 25 min
Conferentie in Santa Marta: waarom is het zo moeilijk afscheid te nemen van fossiel?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Vorige week kwamen op initiatief van Nederland en Colombia in Santa Marta 56 landen bijeen om te praten over het uitfaseren van fossiele brandstoffen. In tegenstelling tot de jaarlijkse klimaat COP, waren in Colombia alleen landen welkom die bereid zijn om toe te werken naar een afscheid van fossiel. Tijdens de conferentie werden bilaterale handelsverdragen gesloten om de ontwikkeling van duurzame energie te stimuleren en werd er gezamenlijk afgesproken om fossiele subsidies in kaart te brengen. Hoewel de intentie er dus is om weg te bewegen van fossiel, maakte de conferentie duidelijk dat er nog flink wat beren op de weg zijn. Vandaag bespreken we in Money for Change waarom het in de praktijk zo moeilijk is om afscheid te nemen van fossiele brandstoffen. Buiten kijf staat dat we met zijn allen nog behoorlijk afhankelijk zijn van niet-duurzame energie; de verwarming in je huis, het produceren van staal en het rijden met je benzineauto draaien er allemaal op. Het elektrificeren van het energieaanbod is een manier om deze afhankelijkheid te verminderen, maar het is onvermijdelijk dat er ook aan de vraagkant wat moet gebeuren. Dat betekent scherpe keuzes maken die onze totale CO₂-uitstoot terugdringen Anna en Ernst duiken samen in de verschillende financiële barrières die een fossielvrije toekomst in de weg staan. Daarvoor kijken ze onder andere naar de beperkte winstgevendheid van duurzame energie en de ISDS-handelsverdragen die veel ambitieus klimaatbeleid belemmeren. Luister mee om erachter te komen hoe deze obstakels werken en wat er moet gebeuren om ze weg te nemen! Daarnaast is er meer klimaatnieuws. We bespreken een nieuwe studie die laat zien dat cruciale Atlantische oceaanstroming een grotere kans hebben om in te storten dan eerder gedacht, met mogelijk desastreuze gevolgen. Ook bespreken we het recente CMIP rapport waarin de waaier mogelijke uitstootscenarios nu minder extremen bevat, wat betekent dat zowel de slechtst mogelijke als de best mogelijke uitstootscenario’s niet meer plausibel zijn.Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!
S2 · E25
April 22 · 42 min
Onteigening: middel voor sociale vooruitgang? (met Nick Mulder)
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. In deze aflevering van Money for Change spreekt Ernst met Nick Mulder, economisch historicus. Voor zijn nieuwe boek Macht en Eigendom verdiepte hij zich in de geschiedenis van onteigening Onteigening is het ontnemen van eigendomsrechten in dienst van het publiek belang, bijvoorbeeld als privebezit schadelijk is voor mens, maatschappij of leefomgeving. Hoewel onteigening vaak radicale associaties oproept, is het van alle tijden en politieke stromingen. Aan de hand van uiteenlopende voorbeelden laat Nick zien welke cruciale rol onteigening heeft gespeeld in grote maatschappelijke veranderingen. Denk bijvoorbeeld aan het afschaffen van de slavernij of de opbouw van grootschalige spoorwegnetwerken. Het laat zien dat onteigening in het verleden vaak een krachtig middel is geweest om sociale en economische vooruitgang mogelijk te maken. We bespreken wat er aan georganiseerde onteigening ten grondslag moet liggen. Is het vooral het gevolg van een economische schok, of kan politieke mobilisatie ook op andere manieren ontstaan? We staan stil bij de compensatiemechanismen die vaak met onteigening gepaard gaan. Daarnaast trekken we de parallellen van historische voorbeelden naar actuele kwesties, zoals de energietransitie en het uitkopen van boeren. In het begin van de aflevering praten we je bij over de ontstane controverse rondom de nieuwe schijf van vijf en de huidige staat van private credit fondsen. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! ---------------------------------------------------------------------------------------------------Pre-order voor het boek van Nick Macht en Eigendom: https://libris.nl/raadgeepenberrevoets/a/nicholas-mulder/macht-en-eigendom/501663538
S2 · E24
April 10 · 33 min
Oorlog tegen Iran: wat is het effect van oliecrises op de economie en energietransities?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Bijna 6 weken geleden begonnen de Verenigde Staten en Israël een oorlog tegen Iran waar inmiddels een broze wapenstilstand heerst. Naast de humanitaire en geopolitieke gevolgen van de oorlog zijn de gevolgen ook voelbaar in de mondiale economie en de financiële markten. In die context gaat het vooral over de voor scheepvaart nagenoeg gesloten Straat van Hormuz; de transmissiezeestraat waar vanuit een aanzienlijk deel van het wereldwijde aanbod aan olie, gas en kunstmest wordt geëxporteerd. Het resultaat is een stijging in de prijzen van deze grondstoffen, enigszins vergelijkbaar met wat we eerder dit decennium zagen na de Russische inval in Oekraïne. In deze aflevering van Money for Change trekken we de parallellen tussen de economische en financiële effecten van beiden oorlogen maar kijken we ook hoe ze van elkaar verschillen. Vanuit Europees perspectief leidt de huidige crisis bijvoorbeeld minder snel tot tekorten dan vier jaar geleden. Waarom is de olieprijs dan toch op vergelijkbare hoogte als destijds? En wat zeggen de economische modellen verder over hoe de mondiale economie zich de komende tijd zal ontwikkelen? Om hier duiding aan te geven schuift onze collega en econoom Joeri de Wilde bij ons aan. Verder gaan we dieper in op hoe oliecrises de dynamieken binnen het financiële systeem beïnvloeden met betrekking tot de energietransitie. We kijken naar de gevolgen van prijsprikkels op deze markt en aan welke knoppen beleidsmakers als de ECB kan draaien om de financiering van duurzame energie te stimuleren; is rentebeleid voldoende of is meer gerichte kapitaalsturing nodig? Het nieuws van deze week sluit hier direct op aan; we hebben het over de oproep van ECB-bestuurslid Frank Elderson om energieafhankelijkheid te verminderen en zo prijsstabiliteit te versterken. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!
S2 · E23
March 24 · 43 min
Post-groei of groene groei? (met Hidde Boersma)
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Iedere twee weken praten we over op welke manier we een duurzame economie kunnen creëren om binnen planetaire grenzen te komen, om bijvoorbeeld klimaatverandering en biodiversiteitsverlies tegen te gaan.. Maar hoe organiseren we deze economische verbouwing? Sommige mensen denken dat dit samen kan gaan met toenemende economische activiteit (groene groei), anderen denken juist dat een economie vormgeven die menselijk welzijn biedt zonder almaar toenemende economische activiteit (post-groei) de beste optie is. Binnen het perspectief van groene groei staat het idee centraal dat economische groei door innovatie en efficiëntie kan worden losgekoppeld van CO2-uitstoot en andere vormen van milieudruk zoals grondstofgebruik en vervuiling. Het post-groei perspectief stelt dat binnen de huidige economische structuur groei onvermijdelijk gepaard gaat met meer gebruik van energie en grondstoffen. Vanuit die visie zou de focus daarom niet op verdere groei moeten liggen, maar op herverdeling, waarbij rechtvaardigheid en planetaire grenzen het uitgangspunt vormen. Waarbij groene groei het geloof heerst dat ontkoppeling haalbaar is, wordt dit binnen het post-groei denken betwijfeld. Kortom, de twee perspectieven verschillen fundamenteel van elkaar. Tijd dus om in debat te gaan over de verschillen. Hiervoor is Hidde Boersma te gast, gepromoveerd moleculair bioloog en voorstander van groene groei, die in gesprek gaat met Hans, Anna en Ernst, die meer in post-groei zien. Is het haalbaar dat we op mondiale schaal CO2 uitstoot radicaal in absolute zin ontkoppelen van economische groei? En hoe zit dat met grondstoffenverbruik? Ook duiken we dieper in wat economische groei nou precies betekent om te bepalen of we onze huidige economische afhankelijkheid ervan moeten omarmen of juist sterk moeten verminderen. Verder bespreken we in het nieuws wat de verwachte consequenties zullen zijn van de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran, buiten de stijgende prijzen van olie en gas. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!
S2 · E22
March 10 · 33 min
Hoe bepaal je of een bank eerlijk is? (met Valerie Schreur)
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Een van de onderwerpen die centraal staat in onze podcast is de essentiële rol die banken spelen in het vormen van onze samenleving door het verstrekken van krediet en het beleggen in bedrijven. NGO’s als Oxfam Novib, Milieudefensie en Amnesty International realiseren zich dit ook en dus kwamen zij in 2009 voor het eerst met de Eerlijke Bankwijzer; een overzicht waarin de 8 grootste Nederlandse banken worden beoordeeld op hun beleid rond thema’s als klimaat, mensenrechten en dierenwelzijn. Vorige week werd de nieuwste versie van de Eerlijke Bankwijzer gepubliceerd. Een mooi moment dus om Valerie Schreur, expert financiële sector bij Oxfam Novib en eindverantwoordelijke voor de Eerlijke Bankwijzer in Nederland, bij ons uit te nodigen. We duiken vandaag dieper in hoe Valerie en haar collega’s te werk gaan bij het uitvoeren van dit onderzoek. Hiervoor kijken we hoe ze bepalen wat nou precies ‘eerlijk ‘is en hoe zij tot hun eindelijke praktijk- en beleid scores komen voor de banken. Het beoogde doel van de bankwijzer is om banken te stimuleren om meer maatschappelijk verantwoord te investeren en te bouwen aan een nieuwe economie. Hoe succesvol vinden zij dat ze hierin zijn geweest tot nu toe? En zijn vrijwillige toezeggingen wel voldoende om kapitaalstromen de eerlijke kant op te sturen? Dat bespreken we vandaag. In het nieuws hebben we het over de effecten van een kleinere omvang van Schiphol op de brede welvaart van mensen in de omgeving en de oproep tot de boycot van ChatGPT vanwege hun nauwe banden met de Trump regering. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! ------------------------------------------------------------------------------------------------- Link naar Eerlijke Bankwijzer: https://www.eerlijkegeldwijzer.nl/bankwijzer/hoe-scoort-jouw-bank/
S2 · E21
February 25 · 41 min
Eigendom als recht: instrument voor rechtvaardigheid of aanjager van ongelijkheid? (met Eva Vermeulen)
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Het recht op eigendom staat naast de vrijheid van meningsuiting en het verbod op foltering in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. DVolgens economen zijn goed gedefinieerde eigendomsrechten bovendien essentieel voor efficiënte marktwerking. Onze gast van vandaag Eva Vermeulen promoveerde op de rol van eigendomsrecht in ongelijkheid. Eva stelt dat we eigendomsrecht geen doel op zich zou moeten zijn, maar een instrument om rechtvaardigheid te bevorderen. In de praktijk schuurt dat en zien we het recht op eigendom steeds vaker botsen met andere fundamentele rechten, zoals het recht op wonen. Uitgaande van het idee van kansengelijkheid, bepleit zij daarom voor een andere interpretatie van het eigendomsrecht. In deze aflevering ontleden we waaruit het eigendomsrecht precies bestaat en welke elementen het doel om rechtvaardigheid te creëren in de weg staan. Verder discussiëren we waarom een herziening van dit recht niet volledig aan economen overgelaten moet worden en of het een reëel risico is dat investeerders hun kapitaal intrekken zodra het eigendomsrecht wordt ingeperkt. In het nieuws van deze week bespreken we het leasen van het Amerikaanse TikTok-algoritme door bondgenoten van Trump en de doorrekeningen van het coalitieakkoord door het CPB. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen! -------------------------------------------------------------------------------------------------- Het proefschrift van Eva over eigendomsrecht: https://www.njb.nl/universitair/doing-justice-to-property/
S2 · E20
February 10 · 33 min
Basisinkomen, basisbaan en basisdiensten; de sleutels tot een eerlijke verdeling van welvaart?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Het universele basisinkomen : een door de staat verzorgd inkomen zonder tegenprestatie. Op allerlei verschillende plekken in de wereld is hier al volop mee geëxperimenteerd,van de Verenigde Staten tot aan Kenia en van Finland tot Zuid-Korea De recente populariteit van dit idee wekt mogelijk de indruk dat het om een nieuw concept gaat. Niets is echter minder waar; al in de jaren 30 werd er tijdens de Grote Depressie al nagedacht over het geven van basisvoorzieningen aan burgers. Vandaag duiken we in drie van dit soort basisvoorzieningen en bespreken we naast het basisinkomen ook de basisbaan en de basisdiensten. Een overheid kan namelijk, behalve het verstrekken van een onvoorwaardelijk inkomen, ook denken aan het creëren van banen voor mensen die willen werken of aan het bieden van gratis toegang tot essentiële diensten zoals openbaar vervoer, onderwijs en zorg. Waarom komt het idee van een basisinkomen juist nu weer bovendrijven? En gaat het invoeren van deze voorzieningen ook kunnen zorgen voor een culturele verandering in hoe we ons tot arbeid verhouden? Hans, Anna en Ernst kijken naar wat de resultaten van de experimenten ons vertellen en wat dit zegt over de haalbaarheid van dit systeem op grote schaal. Verder bespreken we in het nieuws wat het nieuwgevormde coalitieakkoord betekent voor de transities waar wij bij Money for Change voor pleiten, evenals de kelderende waarde van de Bitcoin en de gevolgen hiervan voor het financiële systeem. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.nl/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!
S2 · E19
January 28 · 31 min
Bonussen in de bankenwereld: de enige manier om talent aan te trekken?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Het naderende minderheidskabinet van D66, VVD en CDA heeft een nieuw wetsvoorstel ingediend waarmee zij het “bonusplafond” in de financiële sector van 20% willen afschaffen. Het weghalen van deze limiet moet helpen om goed personeel aan te trekken. Wij doken in de wereld achter de bonus. Uit onderzoek blijkt dat het bestaande ongelijkheden kan reproduceren. Daarnaast reduceert het doelen tot meetbare indicatoren die mogelijk hun doel voorbij schieten en kan het een perverse prikkel voor risicogedrag zijn. Zeker dat laatste is een probleem in de bancaire sector, waar de belastingbetaler de prijs betaald zodra het misgaat. Daarnaast is er een groot rechtvaardigheidsvraagstuk; is het eerlijk dat werknemers van banken die (gedeeltelijk) in publiek bezit zijn bonussen ontvangen die betaald zijn door burgers? In deze aflevering van Money for Change duiken we in de economische theorie achter bonussystemen, bespreken we de voor- en nadelen en kijken we of bonussen gebruikt kunnen worden om duurzame en rechtvaardige ontwikkeling te stimuleren. Luister mee! Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.com/en/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!
S2 · E18
January 21 · 37 min
Hoe maken we de energietransitie rechtvaardig? Met Behnam Taebi
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. Als het gaat over de energietransitie ligt de nadruk vaak op hoe we de CO2 uitstoot zo veel en snel mogelijk kunnen verminderen. Minder vaak gaat het over of deze verandering wel rechtvaardig verloopt. Nadenken over welke actoren het hardst geraakt worden bij het uitfaseren van fossiele brandstoffen, hoe zij betrokken zijn in besluitvorming en hoe zij gecompenseerd moeten worden zijn essentieel voor een effectieve transitie. In de eerste aflevering van 2026 zijn we te gast op de TU Delft, in een live opname met studenten. Hier spreken we met Behnam Taebi, professor energie- en klimaatethiek aan deze universiteit, die zich veel bezighoudt met klimaatrechtvaardigheid. Vanuit een internationaal perspectief draait het debat vaak over de verhouding tussen het mondiale noorden en zuiden. Volgens Benham is internationale klimaatrechtvaardigheid niet alleen een morele plicht maar ook in het eigen belang van het mondiale noorden. Daarnaast richten we ons op wat klimaatrechtvaardigheid betekent op Nederlands niveau. Hoe eerlijk zijn de lusten en de lasten van klimaatbeleid tot nu toe verdeeld tussen verschillende groepen in de samenleving? En hoe kan burgerparticipatie het beleid eerlijker te maken en het draagvlak te vergroten? Ook bespreken we hoe vooral arbeiders de dupe zouden kunnen worden van maatregelen zoals het afschalen van industrie, en welke beleidskeuzes nodig zijn om hen perspectief te bieden. Ook bespreken we het nieuws over de onrust in Iran en Venezuela, het CO2-budget voor 2026 van de allerrijksten die al snel was uitgeput en de druk die Donald Trump uitoefent op de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.com/en/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!
S2 · E17
Dec 17, 2025 · 34 min
Economisch Vooruitzicht 2026: Is er sprake van een AI-bubbel?
Wat is de weg naar een duurzame, rechtvaardige wereld? In de podcast Money for Change bespreken we het nieuws, mondiale ontwikkelingen en de wetenschap met speciale aandacht voor de economie en de rol van geld. Dit doen we samen met systeemdenker en hoofdeconoom van Triodos Bank Hans Stegeman. 2025 nadert zijn eind en dus is het tijd om de balans op te maken. We kunnen er kort over zijn: het was een enorm bewogen jaar. De start van het tweede Trump-tijdperk werd ingeluid met hoge importheffingen en het terugtrekken van militaire steun aan Europa, wat zorgde voor flinke chaos en onzekerheid. Toch laten de economische cijfers een ander beeld zien; dat van gestage groei en optimisme op de financiële markten. Hoe vallen deze twee realiteiten met elkaar te rijmen? Deze vragen legden wij voor aan Joeri de Wilde, economisch onderzoeker bij Triodos Bank. Hij schreef recent het economische vooruitzicht voor ontwikkelde economieen in 2026, inclusief een terugblik op 2025. Volgens Joeri valt een groot deel van de groei te verklaren door het toenemende consumptie en investeringen van de allerrijksten en grote tech-bedrijven. Vooral in die techbedrijven worden enorme bedragen geïnvesteerd voor de ontwikkeling van, je raadt het al, AI. Dit leidt tot bijzonder hoge aandelenkoersen, die impliceren dat deze AI bedrijven in de toekomst heel veel winst gaan maken. Maar deze torenhoge waarderingen maken de kans op teleurstelling ook zeer reeel, dus misschien is er wel sprake van een financiele bubbel Gaat AI onze productivteit in zo’n mate verhogen dat alle verwachtingen worden waargemaakt? En waarom gebruiken we eigenlijk überhaupt nog naar economische groei als belangrijkste indicator in onze rapportages? We sluiten de laatste aflevering van het jaar af met onze verwachtingen en hoopvolle gedachtes voor 2026. In het nieuws van deze week behandelen we een nieuw mondiaal onderzoek naar inkomens- en vermogensongelijkheid en het ‘Nederlands Draghi-rapport’ van Peter Wennink, voormalig CEO van ASML. Namens team Money for Change; fijne feestdagen en tot het volgende kalenderjaar, vanaf 21 januari zijn wij weer terug met een wekelijkse aflevering. Als je opmerkingen of vragen hebt over deze aflevering, neem dan gerust contact met ons op via het formulier op onze webpagina: https://www.triodos.com/en/podcasts/money-for-change Veel luisterplezier en vergeet ons niet te beoordelen en te volgen!

Showing 1–20 of 20 episodes