Hoe temmen we Big Tech?

Begin twintigste eeuw waarschuwde de Amerikaanse rechter Louis Brandeis voor de ‘vloek van giganten’: de gevaren voor de democratie wanneer economische macht zich ophoopt bij een kleine groep. Volgens onze gast Reijer Passchier zijn we ruim honderd jaar later geconfronteerd met een nieuwe, veel grotere vorm van privaat gigantisme: Big Tech. Hij schreef er het boek De vloek van Big Tech over. Hoe groot is het gevaar van Big Tech? Waarom lukt het overheden maar niet om hun macht te temmen? En wat betekent de opkomst van AI? Maar vooral: hoe krijgen we de macht weer beter verdeeld? Passchier pleit niet alleen voor nieuwe regels, maar ook voor fundamentele veranderingen in eigendomsrecht en de verdeling van kapitaal. In het nieuws deze aflevering: de plannen van het kabinet voor Prinsjesdag en het gebrek aan klimaatbeleid, de nieuwe PISA-resultaten over de leesvaardigheid van 15-jarigen en de waarschuwing voor AI van Anthropic CEO Dario Amadei. Wie hoor je? Anna Koolstra — Advocacy manager bij Triodos Bank Hans Stegeman — Econoom bij Triodos Bank Ernst Hobma — Econoom bij Triodos Bank Reijer Passchier — Hoogleraar digitalisering en democratische rechtsstaat Handige links en bronnen uit de aflevering Klimaat- en Energieverkenning (KEV) 2026 — PBL — https://www.pbl.nl/kev PISA 2025 Results Volume I: Netherlands — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i-country-notes_2d4ff9ea-en/netherlands_1c998a42-en.html Trends in reading scores over three PISA cycles (2018-2025) — OECD — https://www.oecd.org/en/publications/pisa-2025-results-volume-i_73451bc5-en/full-report/trends-in-reading-scores-over-three-pisa-cycles-2018-2025_3fb6c775.html Voorbereiden op digitale ontwrichting — WRR — https://www.wrr.nl/binaries/wrr/documenten/rapporten/2019/09/09/voorbereiden-op-digitale-ontwrichting/R101-Voorbereiden-op-digitale-ontwrichting.pdf Microsoft Azure — https://azure.microsoft.com/nl-nl/products/category Amazon Web Services — https://www.aboutamazon.com/what-we-do/amazon-web-services 00:00 Cloud draait op twee spelers 02:32 AI-paniek als strategische afleiding 05:07 Macht achter de AI-hype 13:51 Staten naast de staat 15:11 Constitutioneel issue van Big Tech 18:43 Microsoft als overheidsrisico 21:39 Digitale soevereiniteit in Europa 24:27 Steward ownership in Denemarken 31:20 Basiskapitaal als verdelingsmodel 32:48 Limiet aan maximale bedrijfsgrootte