ScienceSocial SciencesHistory

Kontekst Archeologii Żywej

Radosław Biel

„Kontekst AŻ” to jedyny taki podcast o archeologii, historii i poszukiwaniach! Wspólnie z widzami i zaproszonymi specjalistami - profesorami, doktorami i pasjonatami, w każdy czwartek o godz. 19 rozwiązujemy zagadki przeszłości i przybliżamy jak mogło wyglądać życie naszych nawet najodleglejszych przodków. Pozycja obowiązkowa dla każdego miłośnika archeologii.

Play

Open in

20 episodes
fortnightly
Avg 1 hr 29 min
Polish

Episodes 20

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Monday · 1 hr 10 min
159. Odkrycie grobów polskich żołnierzy w Łambinowicach - Dawid Kobiałka
Łambinowice to miejsce, którego historia obozowa sięga jeszcze wojny francusko-pruskiej. Podczas II wojny światowej Lamsdorf stał się jednym z największych niemieckich kompleksów jenieckich w Europie, przez który przeszły setki tysięcy żołnierzy różnych narodowości. Jak po ponad 80 latach odnajduje się zapomniane groby i jak pomagają w tym archiwa, dawne zdjęcia lotnicze, geofizyka i archeologia? O interdyscyplinarnych badaniach prowadzonych na terenie Miejsca Pamięci Narodowej w Łambinowicach opowiada dr Dawid Kobiałka z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/
July 13 · 1 hr 28 min
158. W świecie neandertalczyka - W. Nowaczewska, A. Marciszak, A. Wiśniewski
Neandertalczycy przez długi czas wydawali się w polskiej archeologii niemal nieuchwytni. Dziś jednak dysponujemy coraz większą liczbą danych: od zębów z Jaskini Stajnia, przez otwarte stanowiska związane z osadnictwem paleolitycznym, takie jak Pietraszyn, po badania dawnej fauny i środowiska. Dzięki nim możemy coraz lepiej pytać nie tylko o to, czy neandertalczycy byli obecni na ziemiach dzisiejszej Polski, ale także jak funkcjonowali, w jakich warunkach żyli i jak wpisywali się w szerszą historię populacji neandertalskich w Europie. Opowiadają badacze z Uniwersytetu Wrocławskiego: dr hab. Wioletta Nowaczewska, prof. dr hab. Andrzej Wiśniewski oraz dr hab. prof. UWr Adrian Marciszak. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
July 6 · 1 hr 34 min
157. Wietrzychowice. Megalityczne grobowce sprzed 5500 lat - Piotr Papiernik
Ponad 5,5 tysiąca lat temu na Kujawach powstawały monumentalne grobowce, które należą do najstarszych przykładów architektury tego typu w Europie. Długie nasypy ziemne, kamienne obstawy i ogrom pracy włożonej w ich budowę pokazują, jak złożone były społeczności neolityczne zamieszkujące ten region. Opowiada dr Piotr Papiernik z Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
June 22 · 56 min
156. Jak ubierano się w późnym średniowieczu? - Anna Marciniak-Kajzer
Co noszono w późnym średniowieczu? Co mówiły o człowieku suknie, tuniki, nakrycia głowy, pasy, ozdoby i tkaniny? Czy moda była tylko kwestią gustu, czy czymś znacznie więcej? Opowiada prof. Anna Marciniak-Kajzer z Uniwersytetu Łódzkiego. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
June 15 · 1 hr 27 min
155. Kim była „księżniczka” z Bagicza? - Marta Chmiel-Chrzanowska, Rafał Fetner
Czy znacie historię „księżniczki” z Bagicza? To jedno z najbardziej niezwykłych odkryć archeologicznych z Pomorza Zachodniego. Ponad 125 lat temu w okolicach Kołobrzegu, z klifu nad Bałtykiem wypadła trumna wykonana z wydrążonego pnia dębu. W środku znajdowały się czarne szczątki młodej kobiety oraz ślady nietypowego wyposażenia grobu. O najnowszych badaniach nad pochówkiem z Bagicza i dawnych mieszkańcach Pomorza opowiadają dr Marta Chmiel-Chrzanowska z Uniwersytetu Szczecińskiego oraz dr Rafał Fetner z Uniwersytetu Warszawskiego. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
June 1 · 1 hr 57 min
154. Goci a grupa masłomęcka - Andrzej Kokowski
Kotlina Hrubieszowska przez długi czas nie była miejscem, które kojarzono z przełomowymi badaniami. Zmieniły to wykopaliska w Masłomęczu i Gródku koło Hrubieszowa. Odkryte tam cmentarzyska i zabytki związane z grupą masłomęcką pokazały, że społeczności gockie nie tylko dotarły na Lubelszczyznę, ale stworzyły tu ważny ośrodek o ponadregionalnym znaczeniu. Opowiada prof. dr hab. Andrzej Kokowski z Instytut Archeologii UMCS w Lublinie. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
May 25 · 58 min
153. Cmentarzysko sprzed 5500 lat w Markowicach i niezwykły zaprzęg - Kamil Adamczak
Czy jedno odkrycie może zmienić nasze myślenie zarówno o życiu jak i śmierci neolitycznych rolników? W Markowicach pod Inowrocławiem, podczas badań poprzedzających budowę obwodnicy, archeolodzy odsłonili rozległe cmentarzysko oraz ślady obozowisk społeczności kultury pucharów lejkowatych. Największe zaskoczenie przyniósł jednak pochówek mężczyzny złożonego na zaprzęgu pogrzebowym wraz z parą bydła. Dlaczego ten grób jest tak wyjątkowy? Opowiada dr Kamil Adamczak z Instytutu Archeologii UMK w Toruniu. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
May 4 · 1 hr 11 min
152. Miasto mozaik. Starożytne Ptolemais w Libii - Piotr Jaworski
Ptolemais w dawnej Cyrenajce, a dzisiejszej Libii, było jednym z najważniejszych miast regionu, portem, ośrodkiem administracyjnym, a przez pewien czas także stolicą rzymskiej prowincji. Od ponad ćwierć wieku z przerwami bada je polski zespół archeologów z Uniwersytetu Warszawskiego. Wyniki? Liczne mozaiki, malowidła, wnętrza budowli uchwycone w momencie opuszczenia w wyniku trzęsienia ziemi, obszerne wrakowisko w pobliżu portu i wiele innych. Opowiada o nich wszystkich dr Piotr Jaworski z Wydziału Archeologii UW. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 Prenumeruj i wspieraj AŻ: http://bit.ly/e-prenumerataAZ
April 27 · 1 hr 45 min
151. Wczesnośredniowieczny Sanok. Wrota do łacińskiej Europy - Piotr Kotowicz
Sanok nie pojawił się nagle i znikąd – jego historia to proces kształtujący się przez kilka stuleci. Położony na pograniczu świata polskiego, ruskiego i węgierskiego, stanowił ważny ośrodek osadniczy i administracyjny, związany z siecią grodów, osad oraz szlaków w dolinie Sanu. Jak wyglądały początki Sanoka? Gdzie znajdowało się jego najstarsze centrum? Na te pytania odpowie dr Piotr Kotowicz z Muzeum Historycznego w Sanoku. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
April 13 · 1 hr 29 min
150. Majowie i polskie odkrycia w Gwatemali - Jarosław Źrałka
Majowie to cywilizacja, która przez wieki rozwijała się w tropikalnych lasach Ameryki Środkowej tworząc rozbudowane miasta, własny system pisma i złożone struktury społeczne. A jednocześnie to historia, którą wciąż odkrywamy — także dzięki badaniom prowadzonym w XXI wieku. Co tak naprawdę wiemy o Majach? I co w tę opowieść wnoszą badania prowadzone przez polskich archeologów w Gwatemali? Opowiada dr hab. Jarosław Źrałka, prof. UJ. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/
March 30 · 1 hr 17 min
149. Zwierzęta w archeologii. Archeozoologia - Joanna Piątkowska-Małecka, Olha Synkovska
Choć zwierzęce szczątki kostne często trafiają do worków z podpisem „materiał do opracowania”, to właśnie one potrafią powiedzieć najwięcej o codziennym życiu dawnych ludzi. Co jedli? Jaki zwierzęta hodowali? Czy polowali? A może niektóre gatunki odgrywały ważną rolę w rytuałach i wierzeniach? Czym zajmuje się archeozoologia opowiadają dr hab. JOANNA PIĄTKOWSKA-MAŁECKA oraz OLHA SYNKOVSKA z Uniwersytetu Warszawskiego. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/
March 23 · 1 hr 38 min
148. Piastowskie centrum władzy w Grzybowie - Marcin Danielewski, Jacek Wrzesiński
Grodzisko w Grzybowie przez lata pozostawało paradoksem. Ogromne (prawie 4,4 ha), dwuczłonowe, z potężnymi wałami i licznymi luksusowymi znaleziskami, a jednocześnie całkowicie nieobecne w źródłach pisanych? Po co w latach 919–923 zbudowano tak monumentalny gród? Jaką rolę odgrywał w rodzącym się państwie pierwszych Piastów? Opowiadają dr hab. Marcin Danielewski, prof. UAM oraz Jacek Wrzesiński. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/
March 16 · 2 hr 19 min
147. Skąd pochodzą Słowianie? Źródła, teorie i spory badaczy - Sylwia Jędrzejewska
Skąd pochodzą Słowianie? To jedno z najczęściej zadawanych pytań w badaniach nad wczesnym średniowieczem Europy. Problem polega jednak na tym, że samo pytanie nie jest tak oczywiste, jak mogłoby się wydawać. Czym właściwie jest „tożsamość słowiańska”? Jak zmieniało się jej rozumienie w historii badań i jakie metody wykorzystywano, aby próbować na nie odpowiedzieć i zrozumieć proces etnogenezy? Wszystko o teorii autochtonicznej, allochtonicznej, ale i alternatywnych modelach jak np. „Trzecia droga”. Opowiada dr Sylwia Jędrzejewska z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Rzeszowskiego. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/
March 9 · 1 hr 32 min
146. Złoty Pociąg. Legenda Wałbrzycha wiecznie żywa? - Ł. Orlicki, K. Krzyżanowski
Złoty Pociąg rzekomo ukryty w Wałbrzychu od lat rozpala wyobraźnię badaczy, eksploratorów i opinii publicznej. Dla jednych to tylko legenda, dla innych wciąż nierozwiązana zagadka historyczna. Gdzie kończy się mit, a zaczyna materiał źródłowy? Co naprawdę wiemy o rzekomym depozycie ukrytym w rejonie Wałbrzycha i czy współczesne badania przybliżają nas do odpowiedzi? O tym opowiadają Łukasz Orlicki oraz Krzysztof Krzyżanowski z Grupy Eksploracyjnej magazynu „Odkrywca”. :::::: PRENUMERUJ ARCHEOLOGIĘ ŻYWĄ! :::::: 👉 https://ibhik.pl/sklep/prenumerata-archeologia-zywa/
February 16 · 1 hr 29 min
145. Odyseusz. Jedna podróż a tysiąc twarzy? - Tomasz Mojsik
Ten odcinek poszerza obraz Odyseusza poza Homerem, pokazując różne wersje mitu, jego potomstwo oraz alternatywne opowieści o śmierci. Rozmowa koncentruje się na pytaniu, czy da się narysować historyczną mapę podróży Odyseusz. Wyjaśnia, że trasa ma charakter fantastyczny, ale Grecy często uznawali miejsca z eposu za realne i lokalizowali je w świecie śródziemnomorskim (Italia, Sycylia, Afryka, Korkyra/Korfu), co dokumentują m.in. Herodot, Tukidydes i Strabon; pojawiają się też interpretacje wypłynięcia na Atlantyk (Krates z Mallos) oraz skrajne hipotezy lokujące epos nad Bałtykiem. Pojawiają się również dowody na kult Odysa w Itace. W drugiej części dyskusja dotyczy autorstwa i spisania „Odysei” i „Iliady” (Homer czy różni autorzy, przełom VIII/VII w. p.n.e., wczesna piśmienność) oraz tego, jak adaptować eposy w filmie—od komentarzy do nadchodzącej ekranizacji Christophera Nolana po przykład przeniesienia „Odysei” do innych realiów („O Brother, Where Art Thou?”). Opowiada dr hab. Tomasz Mojsik, prof. UwB. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
February 9 · 1 hr 47 min
144. Wyspy Słowian. Nie tylko Ostrów Lednicki - Bartosz Tietz
Jeziorne wyspy przez długi czas uchodziły za peryferie świata okresu wczesnopiastowskiego. Tymczasem badania ostatnich dekad pokazują coś zupełnie innego. To właśnie tam lokowano grody, miejsca centralne jak słynny Ostrów Lednicki, punkty kontroli wymiany i komunikacji, a najpewniej także przestrzenie o znaczeniu symbolicznym i rytualnym. Wyspy nie były ucieczką od władzy, a często były jej narzędziem. Opowiada Bartosz Tietz. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
February 2 · 1 hr 14 min
143. Ilu Rzymian słyszało cesarza? Akustyka a starożytne przemowy - Kamil Kopij
Ile osób faktycznie słyszało Cycerona? Tym razem prezentujemy wyniki badań nad tym, jak wielu ludzi rzeczywiście mogło usłyszeć i zrozumieć starożytne mowy wygłaszane na Forum Romanum. Dyskusja obejmuje detale związane z rekonstrukcjami wirtualnymi, symulacjami akustycznymi oraz analizą widoczności gestów i mimiki mówców. Poruszone są również kwestie ewolucji przestrzeni publicznych w Rzymie i ich wpływu na przemowy. Odcinek jest szczególnie interesujący dla pasjonatów antyku oraz tych, którzy interesują się technikami retorycznymi starożytnych Rzymian. Opowiada dr Kamil Kopij. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
January 26 · 1 hr 32 min
142. Srebro, ołów i władza. Dąbrowa Górnicza-Łosień - Dariusz Rozmus, Sylwia Siemianowska
W tym odcinku przenosimy się do Łośnia, dzielnicy Dąbrowy Górniczej, która kryje w sobie historie jednego z kluczowych punktów średniowiecznego górnictwa i hutnictwa na pograniczu śląsko-małopolskim. Przedstawiamy wyniki wieloletnich badań archeologicznych, omawiamy studia nad średniowieczną techniką wytapiania metali, w tym technologii wysokotemperaturowej i analizie izotopowej. Dodatkowo dowiadujemy się, jak ważne były te surowce dla gospodarki średniowiecznej Polski i jak daleko sięgał ich export. Przedstawione są także przykłady ceramiki szkliwionej oraz odkrycia różnych narzędzi i odważników związanych z górnictwem. Całość związana jest z premierą najnowszej książki. Opowiadają dr hab. Dariusz Rozmus i dr Sylwia Siemianowska. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/
January 15 · 1 hr 15 min
141. 10 największych odkryć polskiej archeologii 2025, czyli Archeologiczne Sensacje 2025
Najstarsze, największe i najważniejsze, tym są „Archeologiczne Sensacje 2025”! Z dumą prezentujemy dziesięć najważniejszych odkryć, wydarzeń i projektów polskiej archeologii – zwycięzców w poszczególnych kategoriach, wyłonionych przez kapitułę konkursową oraz głosowanie publiczność. To już szósta edycja dorocznego, ogólnopolskiego podsumowania organizowanego przez czasopismo „Archeologia Żywa” we współpracy z innymi redakcjami i osobami zajmującymi się popularyzacją wiedzy o przeszłości. :::::: SKŁAD KONKURSOWEJ KAPITUŁY :::::: ⁨@odkrywcagemo2001⁩ – Andrzej Daczkowski @Igor_Triglav⁩ – Igor Górewicz @Wiedzma_od_wiedzy⁩ – dr Anna Jankowiak ⁨@RadiowaJedynkaPR⁩ – Katarzyna Kobylecka ⁨@historiajakiejnieznacie⁩ – Cezary Korycki ⁨@Tygodnik_Polityka⁩ – Agnieszka Krzemińska @mrocznewieki – Michał Kuźniar ⁨@HistorycznyTop⁩ – Szymon Słodowy https://naukawpolsce.pl/ – Anna Ślązak @PozaHoryzontem-u3p⁩ – Szymon Zdziebłowski GOSPODARZ ⁨@ArcheologiaZywa⁩ – dr Radosław Biel.
Dec 15, 2025 · 1 hr 37 min
140. Celtowie w Nowej Cerekwi. Centralna osada Bojów? - Przemysław Dulęba
Gdy mówimy o Celtach na ziemiach dzisiejszej Polski, większość osób myśli o pojedynczych znaleziskach – jakby nasi sąsiedzi z południa tylko przejazdem mijali Karpaty. Tymczasem na południowym skraju Górnego Śląska, w Nowej Cerekwi, rozwijała się jedna z najważniejszych osad celtyckich na północ od gór. Miejsce, gdzie spotykały się szlaki handlowe, gdzie działały warsztaty, a w ziemi do dziś leżą setki spektakularnych artefaktów epoki żelaza. Opowiada dr Przemysław Dulęba. ::::: CHCESZ NAM POMÓC? :::::: Prenumeruj i wspieraj czasopismo „Archeologia Żywa”: https://ibhik.pl/prenumerata-archeologia-zywa/

Showing 1–20 of 20 episodes