S2 · E30
Sunday · 38 min
İB
ScienceLife Sciences
İçeriden Bi'olog
Ayça Can
Bilimin soğuk duvarlarını aralayıp içindeki sıcak hikâyelere kulak vermek ister misiniz? “İçeriden Bi’olog”a hoş geldiniz.
Bu podcast’te, evrimin milyonlarca yıl boyunca şekillendirdiği canlıları, genlerin ailemizden bize aktardığı bilgileri, doğanın mevsimlerle değişen dengesini ve bedenimizin yemek yediğimizde, stres yaşadığımızda ya da uyurken nasıl tepki verdiğini konuşacağız. Çünkü biyoloji sadece laboratuvarlarda değil; tam da yaşadığımız hayatın içinde.
Sorularınız ya da sadece bir ‘merhaba’ için @iceridenbiolog Instagram’da! Bekliyorum.
- 21 episodes
- Avg 23 min
- Turkish
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
- İBS2 · E30August 2 · 6 min
#70: "Yemekten sonra denize girilmez çocuğum"
Hepimizin çocukluğunda yaşandı. Yemek yedik, denize koştuk, annelerimiz durdurdu. Kramp girer, boğulursun dediler. Biz de bekledik. Ama o kural nereden geliyor biliyor musunuz? 1908 yılında bir boy scout el kitabından. Hiçbir bilimsel referansı yok. Oradan nesillere yayıldı, anneden çocuğa aktarıldı, bugüne kadar geldi.
- İB
S2 · E30July 15 · 30 min#69: Güzellik influencerları ürün reklamından önce bize işleme geliyor | Dr. Tahsin Çağdaş Akaslan
Türkiye'nin önde gelen dermatologlarından Dr. Tahsin Çağdaş Akkaslan ile cilt sağlığının her boyutunu konuştuk. Sosyal medyadaki cilt rutinlerinin gerçeği, sivilceden ize giden yol, botoks ve dolgunun doğru yaşı, güneş kreminin zararlı olup olmadığı ve güzellik influencerlarının reklam öncesi neden dermatolog koltuğuna oturduğu. Bu bölümü dinledikten sonra cildinize çok daha farklı bakacaksınız. BÖLÜMDE NELER VAR 50 ürün kullanmak cildi güzelleştirmiyor, bariyer bozuyor Doğru cilt bakımı aslında 4 adım Akne ergenlikte depresyon sebebi olabiliyor Kore ürünü aldım, üç hafta sonra yüzüm battı Güneş kremi mi daha zararlı, alkol mü? Cevap sizi şaşırtacak Kalıcı oje tırnak yatağını mahvediyor Botoksun bir yaşı var, 25 öncesi ne yapılmalı? Dolgu için minimalist hekim nasıl seçilir? Güzellik infuları ürün reklamından önce dermatolog koltuğuna oturuyor Göz altındaki milyalar kremle geçmiyor Dövme ve lenfoma bağlantısı
- İBS2 · E29July 5 · 7 min
#68: "Bu sıcakta beyin çalışmaz tabii"
Sıcakta aldığınız kararlar daha impulsif, daha duygusal, daha az düşünülmüş oluyor. Bu bir zayıflık değil. Bu termoregülasyon. BÖLÜMDE NELER VAR Beyin neden ısıya bu kadar hassas? Soğutma sistemi devreye girince düşünmeye ne kalıyor? Sıcakta en çok hangi beyin fonksiyonları etkileniyor? Sıcakta neden daha agresif ve impulsif kararlar alıyoruz? İstanbul'da hava 35 dese bile bulunduğunuz yer 40 derece olabilir Sıcakta performansı korumak için ne yapılabilir?
- İBS2 · E29June 28 · 7 min
#67: "Ben neden sivrisineklere çekiliyorum?"
Aynı masada oturuyorsunuz, aynı yemeği yiyorsunuz, aynı havayı soluyorsunuz. Akşam sonunda bir arkadaşın hiç ısırılmamış, sen beş yerden. Bu tesadüf değil — biyoloji. Sivrisinekler rastgele seçim yapmıyor. Seni hedef yapan çok somut ve çok kişisel sebepler var. Bu bölümde o sebeplerin hepsini konuşuyoruz. Bölümde Ne Var: 01:00 — Sivrisinek görmeden, koklamadan, 50 metre uzaktan zaten buluyor. 01:27 — Neden bazılarımıza daha çok gidiyor? 02:06 — Derindeki milyarlarca bakteriyle kendine has bir kokun var. 03:49 — Kan grubu meselesi: efsane mi, gerçek mi? 06:19 — Nasıl korunabiliriz? Lavanta yağı, DEET içeren sprayler, açık renkli ve uzun kollu giysiler. 06:55 — "Bölümün en dürüst cümlesi: yapacak bir şey yok."
- İB
S2 · E28June 24 · 40 min#66: Kadıköy güvercinleri Beşiktaş'takilerden daha tehlikeli | İrem Kocakahya
İstanbul Üniversitesi biyoloji mezunu, mikrobiyom araştırmacısı ve bilim iletişimcisi İrem Kocakahya ile konuştuk. Neyi istediğini değil, neyi istemediğini bulmak üzerine kurulu bir lisans hikayesi. Erasmus, TÜBİTAK projesi, güvercin dışkısından bilimsel makale ve antibiyotik direnci. Bu bölüm hem merak eden hem yolunu arayan herkes için. BÖLÜMDE NELER VAR Biyolojide alan bulmak: neyi istediğini değil, neyi istemediğini bul Lisans birinci sınıfta staj yapılır mı? İrem nasıl yaptı? Literatür taraması nedir, neden bu kadar önemli? Erasmus'a gitmek göründüğü kadar güzel mi? Mikrobiyom nedir, vücudun dışında nerede bulunur? 3 lisans öğrencisi güvercin dışkısından makale çıkardı İstanbul'un 3 farklı semtinden örnek topladılar: Beyazıt, Kadıköy, Beşiktaş Kadıköy güvercinleri Beşiktaş'takilerden daha fazla antibiyotik direnci taşıyor Antibiyotik direnci hastaneden değil, güvercinlerden de bulaşabiliyormuş TÜBİTAK 2209A projesi nasıl yazılır, nelere dikkat edilmeli? Lisanstayken beyin daha özgür düşünüyor, fikirlerini hemen yaz
- İBS2 · E27June 21 · 9 min
#65: "Güneşte saç rengim açılıyor"
Tatilden dönenler hep aynı şeyi söylüyor: "Saçım güneşte açıldı, çok güzel oldu." Ama saç biyolojisine bakınca tablo biraz farklı. Güneş aslında saçı açmıyor. Bu bölümde melaninden keratine, deniz tuzundan klora, "doğal röfle" efsanesinden UV koruyuculara kadar güneşin saçınıza gerçekte ne yaptığını konuşuyoruz. Bölümde Ne Var: 00:57 — Güneş saçı açmıyor 01:23 — Saç rengini belirleyen şey ne? 03:00 — Bu süreç geri dönüşümsüz. 03:21 —Tatilden sonra saçın kuru ve kırılgan hissettirmesinin sebebi bu. 04:53 — Peki neden güzel görünüyor? 05:38 — "Doğal röfle" ile kuaför röflesi aynı şey mi? 08:40 — Tatilden sonra protein bakımı
- İBS2 · E25June 14 · 8 min
#64: "Denize girince neden hep çişim geliyor ki?"
Herkesin bildiği ama kimsenin konuşmaya cesaret edemediği o soruyu bugün masaya yatırıyoruz. Denize girince neden çiş geliyor? Bu bir hijyen bölümü değil — bu bir biyoloji bölümü. Böbrek fizyolojisinden pelvik taban kaslarına, havuzun "klor kokusunun" aslında ne olduğuna kadar, kimsenin yüzüne vurmadığı bilimi konuşuyoruz. Bölümde Ne Var: 00:00 — Konu nereden çıktı? 02:35 — Bu his sadece denizde olmuyor 03:00 — Neden iyi hissettiriyor? 04:50 — Araştırma: yetişkinlerin %60'ı itiraf etmiş. 06:10 —Havuzun o karakteristik klor kokusu? 06:40 — Havuzdan sonra göz yanması klordan değil 07:05 — Sonuç? denizde mi havuzda mı, ne yapmalı?
- İB
S2 · E24June 3 · 1 hr 8 min#63: "Doğayı görmek için Afrika'ya gitmeye gerek yok" | Pedram Türkoğlu
Tıp doktoru, anatomist ve yaban hayat fotoğrafçısı Dr. Pedram Türkoğlu ile çok konuştuk. Evinizdeki gekodan Türkiye'deki leopara, yarasanın kanadından kargaların öç almasına kadar... Aslında hiç fark etmeden her gün inanılmaz bir doğanın içinde yaşıyoruz. Bu bölümü dinledikten sonra etrafınıza farklı bakacaksınız. BÖLÜMDE NELER VAR? Sosyal medyadaki doğa içeriklerinin arkasında ne var? Doğada renkli ve güzel kokana yaklaşma Zararsız hayvanların tehlikelileri taklit etmesi: Batesian mimikri Madagaskar'a gitmeye gerek yok, geko zaten evinizde yaşıyor Telefonla fotoğraf çek, bilimsel makaleye dönüştür: iNaturalist Her yere çam dikmek doğayı kurtarmıyor, mahvediyor Türkiye'de leopar, sırtlan, akbaba var ama kimse bilmiyor Yarasanın kanadı aslında senin parmağın Bilinci evrimleştiren tek canlı biz miyiz? Hayvanların ne kadar zeki olduğunu anlayabilecek kadar zeki miyiz? Kargalar kin tutuyor, problem çözüyor, velociraptor kadar zeki Pandemi döneminde insanlar çekilince çakallar şehre indi Doğadaki en tehlikeli hayvan aslında insan
- İBS2 · E22May 31 · 24 min
#62: "Güneş kremi sürmek isTE-Mİ-YO-RUM"
Atalarımız her gün UV indeksi 12'nin üzerinde bir güneşin altında yaşadı — SPF olmadan. Biz neden bu kadar korkuyoruz? Bu bölümde güneş kreminin gerçekte ne yaptığını, melaninin evrimsel hikayesini ve D vitamini paradoksunu konuşuyoruz. 📌 BÖLÜMDE NE VAR 1:55 — Seni yakan ile yaşlandıran farklı ışın. Hangisi hangisi? 3:37 — Güneş kremi D vitaminini de engelliyor. Dermatolog mu haklı, endokrinolog mu? 6:19 — UV 12. Şapka yok, krem yok. Ata insan nasıl hayatta kaldı? 8:06 — Cilt rengin neden böyle — ve bunu folik asit belirliyor. 9:04 — Kuzeye göçünce binlerce yılda deriler açıldı. Evrim canlı canlı. 11:01 — Avustralya neden melanom şampiyonu? Cevap coğrafya. 12:13 — Bronzlaşma aslında hasardan korunma refleksi. 14:03 — Ata insan cilt kanseri olmadı mı, yoksa görecek kadar yaşayamadı mı? 15:52 — Türkiye güneşli. Yine de D vitamini yetersizliği salgın gibi. Neden? 18:21 — Güneş kremindeki kimyasallar kana geçiyor. Paniklemeli miyiz? 20:39 — SPF 30 ile 50 arasındaki fark sadece %1. Bunu biliyor muydun?
- İBS2 · E22May 24 · 21 min
#61: Doğa bizi her gece ölüme terk ediyor, neden?
Her gece yatağa uzandığınızda bilinciniz kapanıyor, kaslarınız gevşiyor ve tamamen savunmasız kalıyorsunuz. Peki evrim neden bizi her gece 8 saat boyunca bu kadar zayıf bırakıyor? Bu bölümde uykunun karanlık evrimsel sırrını, beyninizdeki gece temizliğini, rüyalarınızın gizli misyonunu ve modern dünyanın bu antik mekanizmayı nasıl bozduğunu konuşuyoruz. Uykunun distopik ve büyüleyici hikayesine hazır mısınız? BÖLÜMDE NELER VAR? 00:00 - Neden her gece ölüme terk ediliyoruz? 02:13 - Evrimsel sürecin en büyük hatası uyku olabilir mi? 04:27 - Uyku yoksunluğu fareleri nasıl öldürdü? 07:18 - Rüyalar birer hayatta kalma simülasyonu 11:25 - Rüyada bilinçli olmanın gizemi: Lüsid rüyalar 12:43 - 50 bin yıl önce kamp ateşinin başında kim nöbet tutuyordu? 17:35 - Edison'un ampulü uyku düzenimizi nasıl bozdu? 18:28 - Uyku borcu birikiyor ve telafi edilemiyor 19:12 - Modern dünyada nasıl daha iyi uyuruz? 20:30 - Uyku; sudan çıkmış balığın suya dönüşü
- İBS2 · E21May 17 · 20 min
#60: Beynimiz bizim mutlu olmamızı neden istemiyor?
Neden aldığımız yeni telefon bir hafta sonra sıradanlaşıyor? Neden ilk içtiğimiz kahvenin verdiği hazzı bir daha alamayız? Neden hayalini kurduğumuz işe başladığımızda heyecan düşer? Bu bölümde beynimizin şaşırma mekanizmasını, dopamin sisteminin sırlarını ve modern hayatın bizi nasıl bir isteme-hoşlanma ayrışmasına sürüklediğini konuşuyoruz. Bölümde Neler Var? 00:00: İnsan neye şaşırır? 02:00: Beklenmedik ödüller neden daha çok dopamin salgılatıyor? 05:00: Piyango kazananlar neden bir yıl sonra mutsuzlaşıyor? 06:00: Dopamin reseptörleri nasıl azalıyor? Lüks araba sahiplerinin 12 aylık mutluluk düşüşü 07:30: Neden beyin bizim mutlu olmamızı istemiyor? 16:20: Rastgele ödüllendirme neden bu kadar bağımlılık yapıcı? 20:00: Kıtlık için tasarlanan beyin, bolluk ortamında ne yapacağını şaşırıyor
- İB
S2 · E20May 13 · 1 hr 3 min#59: Moleküler Biyologdan Yatırım Liderine 155M€'luk Hikaye | Damla Karakolcu
Bu bölümde Capital Cell İletişim Direktörü Damla Karakolcu ile konuştuk. Damla, İstanbul Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik mezunu, Bio Revolution bülten yazarı ve 3000+ aboneye sahip bir bilim iletişimcisi. 🎯 Bölümde neler konuştuk: Moleküler biyologdan biyoteknolojik girişimlerde yatırım iletişim direktörüne dönüşüm hikayesi 21. yüzyıl öğrencisi olmak ve merak tohumları felsefesi Türkiye'de 0, Avrupa'da 7+ biyoteknoloji fonu gerçeği Capital Cell modeli: 4000 ekspertle 155M€ yatırım nasıl sağlandı? Neden geri dönmedi? Topluluk kurma stratejileri: Google DSD'den Capital Cell'e Damla'nın Instagram hesabı: @damlakarakolcu Damla'nın Bio Revolution bülteni: https://tr.linkedin.com/company/biorevolution
- İBS2 · E18May 3 · 20 min
#58: Şu an çıplak değilsin, neden?
Bu bölümde insanlığın 2,5 milyon yıllık çıplaklık döneminden günümüze kıyafetin evrimsel ve toplumsal yolculuğunu keşfediyoruz. Bölümde neler var? 0:00 - Neden Çıplak Değiliz? 0:32 - 2,5 Milyon Yıl çıplak yaşadık 1:36 - Gözlü İğne Devrimi (40 Bin Yıl Önce) 2:16 - Neden Tüylerimizi Kaybettik? 6:34 - Bit, pire, kene kıyafetlere göre evrim geçirdi 9:03 - Çıplaklık neden utanç kaynağı değildi? 11:33 - Çıplaklığın Yasaklandı!! 13:08 - Kıyafet zihinsel performansı nasıl etkiler? 14:33 - Dijital Paradoks: Instagram'da çağında şeffaflık kültü 17:34 - Geleceğin Akıllı Aktif ikinci deri teknolojisi 19:00 - Kıyafet milyonlarca yıllık serüvenin özeti
- İBS2 · E18April 26 · 22 min
#57: "Ne hissedeceğimi bilmiyorum"
Yaşadıklarımdan sonra nasıl hissedeceğimi bilmiyorum diyorsanız, bu bölüm tam size göre! Duygusal regülasyonu psikoloji değil, biyoloji perspektifinden ele alıyoruz. Bölümde neler var? 00:00 Giriş 01:16 Okullarda bize beynimizi yönetmeyi öğretmediler 02:52 Duygu aslında başınıza gelen değil 06:45 Neden saatlerce sinirli hissediyoruz? 10:45 Duygulara isim vermek onları zayıflatır 12:00 Bütün duygular kötü mü? 15:30 Stresi doğru kullanmak 17:58 Duygu geçti ama vücut hala gergin 19:43 Uzun vadeli duygusal dayanıklılık geliştirmek 22:20 Beyniniz yönlendirilebilir bir sistem
- İBS2 · E17April 19 · 21 min
#56: "İlk görüşte aşık oldum"
Birini ilk gördüğünüz anda "vurulmanız" gerçekten mümkün mü? Bu bölümde yıldırım aşkının ardındaki bilimi keşfediyoruz: Beyninizin 200 milisaniyede nasıl karar verdiğinden, dopamin-oksitosin-adrenalin üçlüsünün nasıl bir parti başlattığına, koku alma duyunuzun genetik eş seçimindeki gizli rolünden toksik ilişkilerdeki karanlık tarafa kadar her şeyi masaya yatırıyoruz. Yıldırım aşkı bir kimyasal patlama mı, yoksa gerçek bir bağlantı mı? Cevap bölümde! Bölümde Neler Var? 00:00 Yıldırım aşkı gerçek mi? 00:38 Filmlerdeki ağır çekim sahneler gerçekten yaşanıyor mu? 02:50 Neden o kişiyi düşünmekten kendimizi alamıyoruz? 04:45 Aşıkken neden ellerimiz terliyor ve kalbimiz çarpıyor? 10:30 Sokakta gördüğümüz her çekici insana neden vurulmuyoruz? 12:00 Erkekler gerçekten daha hızlı mı aşık oluyor? 14:00 Yıldırıma çarptıysanız sakın hemen evlenmeyin! 15:30 Aynı kişiye ikinci kez aşık olunur mu? 17:30 Toksik ilişkiye vurulmak 20:50 Son soru: Artık farklı mı bakacaksınız yoksa sadece hissetmeyi mi seçeceksiniz?
- İBS2 · E16April 12 · 13 min
#55: Su yerine tükürüğümüzü içsek?
Bu bölümde, kendi tükürüğümüzü içerek susuzluğumuzu giderebilir miyiz sorusunu bilimsel olarak inceliyoruz. Videoda neler var? 00:00 → Giriş ve bölüm tanıtımı 00:44→ Tükürüğün bileşimi 03:58 → Tükürüğün üretim mantığı 05:30 → Dehidrasyonun (susuzluk) etkileri 08:29 → Tükürüğün deniz suyuna dönüşmesi 10:44 → Vücudun kirli suyu reddetme tepkisi 11:14 → Su kıtlığında vücudun öncelikleri ve işkence mekanizması 12:24 → Kapanış
- İBS2 · E15April 5 · 24 min
#54: Ağlamak neden rahatlatır?
Gözyaşları sadece üzüldüğümüzde mi akar? Soğan doğrarken akan gözyaşı ile duygusal bir anda akan gözyaşı arasında fark var mı? Bu bölümde ağlamanın ardındaki bilimi derinlemesine inceliyoruz. Bölümde neler var? 00:00 - Giriş ve bölüm tanıtımı 00:46 - Gözyaşı Anatomisi ve Yapısı 03:40 - Soğanın neden göz yaşartır 05:45 - Duygusal gözyaşının bileşimi ve farklılıkları 12:00 - Ağlamanın Psikofizyolojisi 14:00 - Evrimsel ve Sosyal Boyut 15:00 - Ağlamanın Cinsiyet Farkları 16:00 - Patolojik Ağlama 19:00 - Gözyaşındaki Stres Hormonu 21:00 - Hıçkırıklı Ağlama 22:00 - Evrimsel Cinsiyet Farkları 24:00 - Kapanış
- İBS2 · E15March 22 · 20 min
#53: Türkiye'de biyoloji okunur mu?
Türkiye'de biyoloji ve temel bilimler okumanın avantajlarını, dezavantajlarını ve kendi deneyimlerimi objektif bir bakış açısıyla paylaşıyorum. Okulun sunduğu teorik eğitimin ötesine nasıl geçilir? Öğrenci kongreleri, gönüllü stajlar ve network kurmanın kariyerinizdeki kritik rolü nedir?Ayrıca pandemiden sonra stratejik önemi artan biyolojinin; wellness, biohacking ve bilim iletişimi gibi yükselen yeni sektörlerle nasıl birleştiğini inceliyoruz. Video Bölümleri (Timeline): 00:00 – Giriş ve Bölüm Özeti 00:37 – Biyoloji Bölümüne Karşı Önyargılar ve Çevresel Baskılar 01:36 – Okul Eğitiminin Kısıtlılığı ve Kişisel Gelişimin Önemi 02:24 – Öğrenci Kongreleri ve Network Kurma Fırsatları 04:37 – Gönüllü Stajlar: Teoriyi Pratiğe Dönüştürmek 07:23 – Yeni Trendler: Wellness, Biohacking ve Disiplinler Arası Çalışma 09:30 – Bilim İletişimi ve Yatırımcı İlişkileri 10:48 – Türkiye'de Biyoloji Mezunları İçin Kariyer ve Çalışma Alanları 12:16 – Bir Alt Dal Örneği: Ornitoloji ve Yaban Hayatı Videograflığı 16:21 – Tercih Yapacaklara Tavsiye 18:37 – Yapay Zeka Korkusu: Mesleğinizi AI mı Elinizden Alacak? 19:11 – Kapanış ve Destek Mesajı
- İBS2 · E14March 8 · 10 min
#52: Sevdiğin insanı gerçek anlamda yer miydin? Yamyamlık kültürü ve prionlar
Çoğumuz yamyamlığı filmlerdeki korkunç bir saldırganlık sanıyoruz. Peki ya birini o kadar çok sevseniz ki, ruhunun yok olmaması için bedenini kendi vücudunuzda saklamak isteseydiniz? Bugün, Papua Yeni Gine dağlarında bir yas ritüeli olarak başlayan ama bilimi temelinden sarsan o ürpertici hikayeyi; Kuru hastalığını ve zombi proteinleri konuşuyoruz. Video içeriği: 00:36 | Papua Yeni Gine'de Gizemli Bir Hastalık 01:46 | Bir Yas Ritüeli: Neden Yamyamlık? 05:04 | Bilimsel Keşif: Prionlar (Zombi Proteinler) 06:12 | Evrimsel Korunma ve Mutasyon 07:07 | Nobel Ödüllü Çalışmalar 08:05 | Kuru'nun Sonu ve Modern Riskler