S3 · E17
August 22 · 29 min
GN
ScienceAstronomy
Good Night Podcast
GoodNightCollective
Jesteśmy kolektywem Art & Science i walczymy ze zjawiskiem Light Pollution czyli zanieczyszczeniem nieba sztucznym światłem. Ten podcast jest dla Was i bedziemy tłumaczyć wam najrozmaitsze zagadnienia astronomiczne. Dobranoc!
Autorzy:
Dr Karolina Dziadura
Mgr Justyna Olszewska
inż. Michał Pawłowski
- 22 episodes
- weekly
- Avg 27 min
- Polish
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
- GN
S3 · E16August 15 · 26 minJak zostać profesjonalnym amatorem astronomii?
Czy żeby zajmować się astronomią trzeba kończyć pięcioletnie studia i pracować w obserwatorium? Niekoniecznie. Współczesna astronomia amatorska daje dziś możliwości, o których jeszcze kilkanaście lat temu można było tylko marzyć. W odcinku rozmawiamy o tym, jak zacząć przygodę z astronomią bez akademickiego zaplecza, gdzie szukać wiedzy i społeczności oraz jak wygląda współpraca amatorów z zawodowymi astronomami. Coraz częściej to właśnie obserwatorzy-amatorzy odkrywają komety, supernowe czy monitorują zjawiska, których profesjonalne teleskopy nie są w stanie śledzić przez całą dobę. Pojawia się również najbardziej praktyczne pytanie: jaki pierwszy teleskop kupić i ile naprawdę trzeba wydać, żeby zacząć sensownie obserwować niebo? Rozmawiamy o sprzęcie dla początkujących, najczęstszych błędach i o tym, dlaczego drogi teleskop nie zawsze oznacza lepszy start. To odcinek dla wszystkich, którzy chcieliby wejść w świat astronomii trochę bardziej serio – ale bez konieczności spędzania kilku lat na studiach fizycznych.
- GN
S3 · E15August 8 · 25 minNowa siedziba ESA w Polsce
Europejska Agencja Kosmiczna rozwija sieć swoich centrów w całej Europie – od kontroli misji kosmicznych w Niemczech, przez centrum astronautów w Kolonii, po ośrodki badające obserwacje Ziemi, technologie satelitarne i eksplorację kosmosu. Każda z siedzib ESA pełni inną rolę i tworzy część infrastruktury, od której zależą współczesne misje kosmiczne Europy. W ostatnich miesiącach coraz częściej pojawiają się informacje o planach budowy nowej siedziby ESA w Polsce. O potencjalną lokalizację rywalizują różne miasta, widząc w takim centrum ogromną szansę technologiczną, naukową i gospodarczą. W odcinku przyglądamy się temu, jak działają obecne ośrodki ESA w Europie, czym zajmują się poszczególne centra i dlaczego nowa inwestycja mogłaby znacząco wpłynąć na rozwój polskiego sektora kosmicznego. Rozmawiamy również o tym, jakie realne szanse ma Polska i co obecność ESA mogłaby oznaczać dla nauki, przemysłu oraz przyszłych pokoleń inżynierów i astronomów.
- GN
S3 · E14July 25 · 23 minKilkumetrowy meteoryt spadł pod Poznaniem
Kilka tysięcy lat temu w okolicach dzisiejszego Poznania doszło do jednego z najbardziej niezwykłych wydarzeń w historii regionu. Kilkumetrowy meteoryt wpadł w atmosferę Ziemi i rozpadł się nad obszarem Moraska, tworząc serię kraterów, które można oglądać do dziś. To jedno z najlepiej zachowanych stanowisk meteorytowych w Europie i miejsce, które przez lata fascynowało zarówno naukowców, jak i poszukiwaczy kosmicznych skał. W okolicznych lasach znajdowano fragmenty meteorytów zawierających żelazo i nikiel, a największe odkryte okazy ważyły setki kilogramów. W odcinku opowiadamy historię upadku meteorytu Morasko, wyjaśniamy jak powstają kratery uderzeniowe i dlaczego takie wydarzenia są dla nauki niezwykle cenne. Pojawia się też pytanie, jak często podobne obiekty wpadają dziś w atmosferę Ziemi i czy współczesna astronomia potrafiłaby przewidzieć podobne zdarzenie z wyprzedzeniem.
- GN
S3 · E13July 17 · 26 minBrązowe karły - podekscytowane planety czy nieudane gwiazdy?
Brązowe karły to jedne z najbardziej tajemniczych obiektów we Wszechświecie. Są zbyt masywne, by uznać je za planety, ale jednocześnie zbyt małe, by stać się prawdziwymi gwiazdami. Przez lata astronomowie zastanawiali się, gdzie właściwie przebiega granica między tymi kategoriami. W odcinku rozmawiamy o tym, czym naprawdę są brązowe karły, jak powstają i dlaczego bywają nazywane „nieudanymi gwiazdami”. Pojawia się też pytanie, czy bardziej przypominają ogromne planety gazowe, czy raczej bardzo małe gwiazdy. Poruszamy również temat najnowszych obserwacji prowadzonych przez teleskopy takie jak James Webb Space Telescope, które pozwalają badać atmosfery tych obiektów z niespotykaną wcześniej dokładnością. To opowieść o świecie pomiędzy planetami a gwiazdami – i o obiektach, które pokazują, że Wszechświat nie zawsze lubi proste definicje.
- GN
S3 · E12July 11 · 26 minJak walczyć z teoriami spiskowymi? Czy piramidy zbudowali kosmici?
Dlaczego teorie spiskowe są tak popularne i dlaczego nawet w erze internetu tak wiele osób wierzy w rzeczy sprzeczne z nauką? Od płaskiej Ziemi po kosmitów budujących piramidy – granica między fascynacją a dezinformacją bywa zaskakująco cienka. W odcinku rozmawiamy o mechanizmach stojących za teoriami spiskowymi, o tym jak działają algorytmy mediów społecznościowych i dlaczego ludzki mózg często preferuje proste, sensacyjne wyjaśnienia zamiast skomplikowanej rzeczywistości. Pojawia się również jedno z najbardziej znanych pseudonaukowych pytań: czy piramidy naprawdę mogły zostać zbudowane przez starożytne cywilizacje bez pomocy kosmitów? Archeologia i współczesna nauka mają na ten temat znacznie ciekawsze odpowiedzi niż internetowe teorie. To odcinek o krytycznym myśleniu, nauce i o tym, dlaczego umiejętność odróżniania faktów od fikcji staje się dziś ważniejsza niż kiedykolwiek wcześniej.
- GN
S3 · E11July 4 · 28 minTurystyka astronomiczna
Kosmos można dziś nie tylko oglądać na zdjęciach NASA. Coraz więcej miejsc na świecie pozwala zobaczyć starty rakiet na żywo, odwiedzić największe teleskopy i wejść do obserwatoriów, które jeszcze niedawno były dostępne głównie dla naukowców. W odcinku rozmawiamy o najbardziej niezwykłych miejscach dla fanów astronomii i eksploracji kosmosu – od Kennedy Space Center Visitor Complex na Florydzie, gdzie można obserwować starty rakiet i zobaczyć historyczne misje NASA z bliska, po obserwatoria oferujące darmowe pokazy nieba i publiczne noce obserwacyjne, takie jak Griffith Observatory czy Lowell Observatory. Pojawia się też pytanie, czy turystyka astronomiczna stanie się w przyszłości czymś powszechnym – i czy obserwowanie startów rakiet będzie kiedyś tak popularne jak zwiedzanie parków narodowych. To odcinek o miejscach, w których kosmos przestaje być abstrakcją i staje się czymś, co można zobaczyć na własne oczy.
- GN
S3 · E10July 1 · 29 minZbudował teleskop z okularów ciotki - Adam Giedrys
Gościnnie w odcinku wystąpił Piotr Staniewicz. Bohaterem tego odcinka jest Adam Giedrys - legendarny „krawiec-astronom” ze Szczecinka. Z zawodu był krawcem, ale całe życie poświęcił astronomii i popularyzacji nauki. Swoją pierwszą lunetę skonstruował z soczewek od zwykłych okularów, a później na dachu kamienicy zbudował własne obserwatorium z teleskopem wykonanym własnoręcznie. Rozmawiamy o niezwykłej historii człowieka, który po wojnie, więzieniu i ciężkiej chorobie całkowicie poświęcił się astronomii. O jego obserwacjach nieba, kontaktach z NASA, międzynarodowych konferencjach astronomicznych i o tym, jak z pasji jednego człowieka narodziło się jedno z najbardziej niezwykłych amatorskich obserwatoriów astronomicznych w Polsce. To właśnie dzięki Adamowi Giedrysowi do Szczecinka trafił z NASA fragment skały księżycowej przywiezionej podczas misji Apollo 11. Przez pewien czas był prezentowany na wystawie w Szczecinku i stał się jedną z najbardziej niezwykłych atrakcji astronomicznych w Polsce tamtych lat.
- GN
S3 · E9June 20 · 26 minPrzebiegunowanie Słońca i nowe odkrycia Webba
Słońce wchodzi w jeden z najbardziej dynamicznych okresów swojej aktywności. Liczba plam słonecznych rośnie, pojawiają się potężne rozbłyski i wyrzuty materii, a globalne pole magnetyczne naszej gwiazdy stopniowo zmienia orientację. To naturalny proces związany z cyklem słonecznym, który co kilkanaście lat prowadzi do przebiegunowania Słońca i wpływa na całe środowisko kosmiczne wokół Ziemi. W tym samym czasie James Webb Space Telescope dostarcza kolejnych obserwacji, które zmieniają współczesną astronomię. Teleskop obserwuje najdalsze galaktyki, bada atmosfery egzoplanet i pokazuje Wszechświat z dokładnością, jakiej wcześniej nie mieliśmy. W odcinku łączymy najnowsze badania Słońca z najgłośniejszymi odkryciami Webba i zastanawiamy się, jak bardzo zmienia się dziś nasze spojrzenie na kosmos.
- GN
S3 · E8June 13 · 26 minCentra danych w kosmosie przyszłość czy sci fi?
Sztuczna inteligencja, chmura obliczeniowa i rozwój technologii cyfrowych sprawiają, że centra danych zużywają coraz więcej energii i wymagają coraz bardziej zaawansowanego chłodzenia. Wraz z rosnącymi potrzebami pojawia się pytanie, które jeszcze niedawno brzmiało jak science fiction: czy serwery przyszłości mogą trafić na orbitę? W odcinku rozmawiamy o koncepcjach budowy centrów danych w kosmosie, ich potencjalnych zaletach i problemach technologicznych. Jak wyglądałoby zasilanie takich instalacji? Czy próżnia kosmiczna rzeczywiście pomaga w chłodzeniu? Ile kosztowałoby wyniesienie infrastruktury na orbitę i czy byłoby to bardziej ekologiczne niż budowa kolejnych serwerowni na Ziemi? To opowieść o granicy między futurystyczną wizją a realnymi planami firm i agencji kosmicznych, które coraz poważniej myślą o przenoszeniu części infrastruktury poza naszą planetę.
- GN
S3 · E7June 6 · 29 minSkąd się bierze prąd w kosmosie
Energia elektryczna jest podstawą działania współczesnej eksploracji kosmosu. Bez niej nie działałyby satelity, stacje kosmiczne, łaziki ani teleskopy obserwujące najdalsze rejony Wszechświata. W odcinku rozmawiamy o tym, jak produkuje się energię w przestrzeni kosmicznej - od klasycznych paneli słonecznych po radioizotopowe generatory wykorzystywane tam, gdzie światło słoneczne jest zbyt słabe. Pojawia się również jedna z najbardziej futurystycznych koncepcji współczesnej inżynierii: orbitalne elektrownie słoneczne. Czy możliwe jest budowanie gigantycznych farm energetycznych na orbicie i przesyłanie energii na Ziemię za pomocą mikrofal lub laserów? I dlaczego część naukowców uważa, że taka technologia może kiedyś zmienić globalną energetykę? To odcinek o fizyce, technologii i pomysłach, które jeszcze niedawno wydawały się science fiction.
- GN
S3 · E6May 30 · 27 minLSST największą kamera jaką zbudowała ludzkość
3200 megapikseli. Największa cyfrowa kamera w historii astronomii. Vera C. Rubin Observatory rozpoczyna nową erę obserwacji nieba. Teleskop LSST będzie fotografował całe południowe niebo co kilka dni, generując niewyobrażalne ilości danych i tworząc największy film Wszechświata w historii. Miliony galaktyk, eksplozje supernowych, potencjalnie niebezpieczne planetoidy i obiekty, których jeszcze nawet nie znamy – wszystko to ma zostać uchwycone przez największą kamerę, jaką zbudowała ludzkość.
- GN
S3 · E5May 23 · 27 minVera Rubin matka ciemnej materii
Dlaczego galaktyki obracają się szybciej, niż powinny? To właśnie Vera Rubin jako jedna z pierwszych pokazała, że we Wszechświecie musi istnieć coś, czego nie widzimy – ciemna materia. Jej obserwacje na zawsze zmieniły astronomię i nasze rozumienie kosmosu. Dziś jej imię nosi jeden z najbardziej ambitnych teleskopów w historii – Vera C. Rubin Observatory. Dzięki gigantycznej kamerze LSST teleskop będzie fotografował całe niebo co kilka dni, tworząc największy film Wszechświata w historii astronomii.
- GN
S3 · E4May 15 · 26 minEksploracja kosmosu plany na 2026
2026 zapowiada się jako jeden z najważniejszych lat w eksploracji kosmosu. Po historycznej misji Artemis II ludzkość wraca w okolice Księżyca i przygotowuje się do kolejnych kroków w stronę jego powierzchni. To także rok intensywnego rozwoju nowych teleskopów i misji naukowych – od planowanego startu Nancy Grace Roman Space Telescope, który ma zrewolucjonizować badania galaktyk, po misje badające wpływ Słońca na Ziemię, takie jak projekt SMILE. Na Księżycu robi się tłoczno – Chiny planują kolejną misję w okolice bieguna południowego, gdzie może znajdować się lód wodny. Równolegle trwa wyścig technologiczny: nowe rakiety, setki startów i coraz większe ambicje agencji kosmicznych oraz prywatnych firm. Europa planuje dziesiątki misji i rozwija nowe systemy satelitarne oraz nawigacyjne.
- GN
S3 · E3May 8 · 25 minKosmos 2025 - największe wydarzenia
2025 rok pokazał, że kosmos przyspiesza. Nowe odkrycia z James Webb Space Telescope, coraz lepsze teleskopy na Ziemi i w przestrzeni, a do tego wyścig rakietowy, który wchodzi na zupełnie nowy poziom. To był rok, w którym patrzyliśmy dalej niż kiedykolwiek – i jednocześnie coraz częściej wychodziliśmy w kosmos.
- GN
S3 · E2May 1 · 30 minArtemis II wraca a New Glenn zawodzi
Ludzie wrócili w okolice Księżyca po ponad 50 latach – i wrócili bezpiecznie. Misja Artemis II zakończyła się sukcesem: czteroosobowa załoga – Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch i Jeremy Hansen – okrążyła Księżyc i wróciła na Ziemię, testując systemy, które mają zabrać nas z powrotem na jego powierzchnię. W odcinku podsumowujemy, co się udało, jakie były wnioski i co to oznacza dla przyszłych misji. Ale nie wszystko w kosmosie poszło zgodnie z planem – rakieta New Glenn od Blue Origin miała wynieść satelitę na orbitę… i nie dowiozła tematu. Ładunek trafił na niewłaściwą orbitę, a misja zakończyła się problemami i dochodzeniem FAA. Sukces NASA i potknięcie Blue Origin – o tym, gdzie dziś naprawdę jesteśmy w wyścigu kosmicznym.
- GN
S3 · E1April 25 · 27 minO co chodzi z wyścigiem na Księżyc? SpaceX vs Blue Origin
Dlaczego po ponad 50 latach od misji Apollo 11 świat znowu chce wrócić na Księżyc? W tym odcinku Goodnight Collective rozkładamy na czynniki pierwsze nowy wyścig kosmiczny. Tłumaczymy, czym jest program Artemis i dlaczego Księżyc stał się kluczowym celem dla przyszłości eksploracji kosmosu. Rozmawiamy o rywalizacji gigantów: SpaceX i ich Starship Blue Origin i ich wizji infrastruktury kosmicznej Czy to jeszcze nauka, czy już biznes i polityka? Co tak naprawdę chcemy znaleźć na Księżycu - wodę, surowce, a może coś więcej? I czy to wszystko jest tylko przystankiem w drodze na Marsa?
- GN
S2 · E27Dec 28, 2025 · 31 minPierwsze wrażenie z pracy w USA (odcinek archiwalny)
Karolinwa opowiada o swoich pierwszych wrażniach pracy w USA. Odcinek arhiwalny i zapomniany ale odnaleziony :) nagrany rok temu.
- GN
- GN
S2 · E26Dec 13, 2025 · 28 minPopulacje Gwiazdowe
Podcast poświęcony ewolucji gwiazd oraz strukturze populacji gwiazdowych w skali od układów planetarnych, przez gromady, aż po galaktyki. W kolejnych odcinkach omawiamy procesy fizyczne odpowiedzialne za powstawanie, życie i śmierć gwiazd, a także metody ich obserwacji i modelowania. Analizujemy, jak charakterystyka gwiazd – ich masa, skład chemiczny i wiek – wpływa na historię chemiczną galaktyk oraz dynamikę Wszechświata.