Dwa Kilo Mózgu

Kasia Gandor, Maciek Szczerba

Podcast naukowo-heheszkowy prowadzony przez Kasię Gandor i Maćka Szczerbę. Trzymajcie się ramy i słuchamy!

Subscribe Listen in podnodRSS feed Show website

16 episodes
Updated July 28

Episodes16

Newest first

July 28 · 59 min
Bobrowe safari w Warszawie: ewenement na skalę Europy!
Cudze chwalicie, swego nie znacie! W dzisiejszym odcinku wracamy z ostatnich wojaży prosto do Warszawy i zabieramy Was na nieoczywistą wycieczkę wzdłuż Wisły. Przyglądamy się jej najbardziej zapracowanym mieszkańcom, czyli bobrom! Podglądanie miejskiej przyrody staje się dla nas pretekstem do rozmowy o sprawach ważkich, np. o sytuacji hydrologicznej w naszym kraju (spoiler: niewesołej). * Inżynierowie środowiska - bobry to wielka siła krajobrazotwórcza, a ich aktywność w zapisach archeologicznych pomylić można z ludzką!* megafauna - dyskutujemy o megabobrach, które mierzyły metr wysokości i dwa długości * mała retencja, wielki ratunek - dlaczego te niepozorne gryzonie są naszymi największymi sprzymierzeńcami w walce z suszą, a ich przedsięwzięcia deklasują pod względem efektywności i kosztów wszelkie ludzie wysiłki infrastrukturalne? Zapraszamy do słuchania, spacerowania wzdłuż Wisły i obdarzania bobrów całym szacunkiem, na jaki zasługują!
July 14 · 59 min
najdziksza puszcza w Polsce: odkryj ją, zanim zniknie
W drugim odcinku naszej letniej serii wyjazdowej wyruszamy na Pogórze Przemyskie - jedno z najbogatszych przyrodniczo miejsc na mapie naszego kraju. Zachowane tu fragmenty reliktowej Puszczy Karpackiej to przyrodniczy raj, w którym rządzą żbiki, niedźwiedzie, rysie i wilki. Dlaczego więc ten wyjątkowy teren od długich dekad nie może doczekać się ochrony, na jaką zasługuje? Omawiamy kulisy systemowego paraliżu i zabieramy Was w podróż do miejsca, o którym słyszało niewielu, a które zachwyca każdego. Najdzikszy zakątek Polski pod lupą: rozmawiamy o niesamowitej bioróżnorodności tego terenu, starych drzewach pamiętających minione epoki i oraz o tym, jak zorganizować krajoznawczy trip po miejscu, w którym gdzieniegdzie łatwiej jest trafić na tropy wilka niż na drugiego człowieka. Dlaczego od 25 lat w Polsce nie powstał żaden park narodowy? Rozmawiamy o tzw. „samorządowym wecie” oraz o tym, jak lokalna polityka potrafi skutecznie zablokować ochronę najcenniejszych skarbów polskiej natury. Pani Stanisława i niesamowite muzeum w Rybotyczach: żeby jednak nie było tylko poważnie, Maciek relacjonuje swoją wspaniałą wizytę w Rybotyczach. Poznajcie panią Stanisławę, lokalną pasjonatkę, która własnymi rękami stworzyła i samodzielnie prowadzi niezwykłe muzeum, ratując od zapomnienia burzliwą i skomplikowaną historię swojej wsi! Zapraszamy do słuchania! jeśli będziecie planować wypad do planowanego Turnickiego Parku Narodowego, to zacznijcie od tej mapki, jest bardzo pomocna! https://dzikiekarpaty.org/wp-content/uploads/2022/06/turnicki_11_11_update_062022_druk.pdf źródła: Historia starań o utworzenie Turnickiego Parku Narodowego - Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze Projektowany Turnicki PN. Stan walorów przyrodniczych - 35 lat od pierwszego projektu parku narodowego na Pogórzu Karpackim - Fundacja Dziedzictwo Przyrodnicze, WWF Polska Jak rozwiązać spór o Turnicki PN - WWF Polska Krwawy biznes w polskich lasach. Dewizowi myśliwi za jelenia płacą 4500 zł - Business Insider Parki narodowe – to się opłaca - Greenpeace Polska Polska Rzeczpospolita Leśna, czyli jak Lasy Państwowe stały się państwem w państwie - Marek Józefiak Eksperci: można przełamać impas w tworzeniu parków narodowych - Client Earth
July 7 · 1 hr 6 min
Kasia gwarantuje: po tym odcinku pojedziesz na Śląsk!
Ruszamy w Polskę z naszą wakacyjną serią wyjazdową! Na pierwszy ogień idą Żory na Górnym Śląsku, czyli rodzinne miasto Kasi, która w tym odcinku ujawnia wieloletnie skrywane oblicze lokalnej patriotki. Żorski Omnibus i gotowy plan na wycieczkę: Kasia zamienia się w jednoosobowe biuro podróży i przedstawia kompletny plan krótkiego wypadu do Żor. Dowiecie się, co zobaczyć, gdzie zjeść i jak odpocząć w tym pięknym mieście. Quiz z wielką nagrodą: Maciek bezlitośnie testuje wiedzę Kasi o Żorach. Czy lokalna patriotka poradzi sobie z podchwytliwymi pytaniami i zgarnie nagrodę główną, czy może jednak polegnie z kretesem? Transformacja energetyczna: na Śląsku nie sposób uciec od tematu węgla, dlatego rozmawiamy o transformacji energetycznej oraz umowie społecznej rządu z górnikami, a raczej o tym, dlaczego jest ona poddawana ogromnej krytyce. Zapraszamy do słuchania! źródła: Transformacja energetyczna w Polsce | Edycja 2025 - Forum Energii 2025_wrapped - Forum Energii Umowa rządu z górnikami – bomba z opóźnionym zapłonem - Forum Energii Dopłaty do górnictwa w 2025 roku. Ile dołożymy do wydobycia węgla? - Demagog regulamin konkursu: https://docs.google.com/document/d/1UfW-6v3h02-AtV9RzK-9KWRm6-gAEe2Fy0ego6lsI_0/edit?usp=sharing
June 30 · 1 hr 9 min
instrukcja obsługi idealnego lata: zrób to, żeby go nie zmarnować!
Gdzie się podziały tamte wakacje? Jeśli wam też zdarzyło się mrugnąć w czerwcu i zorientować się, że oto nadszedł październik, ten odcinek jest dla was! Sprawdzamy, co o ładowaniu życiowych baterii i celebracji chwili mówi nauka oraz jak zapamiętać te ciepłe miesiące na dłużej i wejść w jesień bez wyrzutów sumienia, że latko znowu minęło niedocenione. Sztuka savouringu pod lupą. Omawiamy strategie celebrowania małych chwil, tak by nie wyparowały one z głowy po dwóch dniach i pomogły nam stworzyć bank wspomnień, do którego można wracać w trudnych momentach. Stop produktywności! Jak wyzwolić się z dyktatury produktywności, odhaczania zadań i inbox zero, ale jednocześnie nie stracić pracy i pieniędzy? Omawiamy praktyczne strategie zarządzania czasem tak, by priorytetem było żyćko, a nie niekończący się zapierdol. Poradnik solo przygody! Maciek dzieli się pomysłami na odbycie (małej lub dużej) samotnej przygody w wakacje, a Kasia zdradza przepisy na najlepsze letnie napoje i przekąski! :D Zapraszamy do słuchania! książki, o których mówiliśmy (linki są afiliacyjne, co oznacza, że kupując przez nie, drobny % od sprzedaży wędruje do nas): „Cztery tysiące tygodni”: https://www.ceneo.pl/174513498#crid=803347&pid=11417 „Znaki zodiaku”: https://www.ceneo.pl/166271536#crid=803349&pid=11417 „Goście weselni”: https://www.ceneo.pl/183331174#crid=803351&pid=11417 Bardzo przyjemny film, o którym mówiła Kasia w kontekście nazwania swojego lata: https://www.youtube.com/watch?v=vSt7uXyrk50 źródła: Current Progress and Future Directions for Theory and Research on Savoring - Fred D. Bryant
June 23 · 1 hr 24 min
jak bardzo telefony zryły nam mózg i co z tym zrobić?
Zamiast czytać książkę, znowu spędziliście cały wieczór na scrollowaniu? My też i dlatego w tym odcinku bierzemy pod lupę naszą drastycznie malejącą zdolność do koncentracji. Mamy w związku z nią dwie wiadomości. Dobra: to nie nasza wina. Zła: stoimy w obliczu problemu, który zdaje się stanowić zagrożenie dla całego społeczeństwa. Zaprojektowani na rozkojarzenie. Jak giganci technologiczni celowo eksploatują słabości naszej psychiki? Grubsza sprawa. Dlaczego zanik zdolności do głębokiego skupienia to nie tylko nasz prywatny problem, ale też zagrożenie dla demokracji? Ten nieszczęsny screentime. Podrzucamy przetestowane na sobie patenty na odzyskanie kontroli nad telefonem, ale przede wszystkim tłumaczymy, dlaczego ta walka wymaga systemowych rozwiązań. Zapraszamy do słuchania! źródło: książka „Złodzieje. Co okrada nas z uwagi” Johanna Hariego
June 16 · 1 hr 26 min
wychowani offline, wycieńczeni online. ostatnie takie pokolenie
Milenialsi jako „pokolenie pomostowe”, czyli jedyne w historii, które potrafi absolutnie biegle poruszać się i w świecie offline, i w świecie online. To o nas! W tym odcinku cofamy się do czasów, w których po internet trzeba było dzwonić telefonem na kablu, sprawdzamy, jak to technologiczne rozdarcie wpłynęło na nas i wybieramy się na wspaniały nostalgia trip. Między trzepakiem a gadu gadu. Jak gwałtowne upowszechnienie się sieci ukształtowało milenialsów i co to oznacza, że jesteśmy zakotwiczeni w dwóch różnych światach? Archiwa internetowego humorku. Maciek zaprasza na wielki, przegląd wczesnych polskich memów! Milenialsi kontra Zetki. Sprawdzamy, czym milenialskie dziadki różnią się od cool dzieciaków Zetek (które, btw., kończą za rok trzydziestkę :O) Zapraszamy do słuchania! źródła: 1. 5 things to keep in mind when you hear about Gen Z, Millennials, Boomers and other generations - Pew Center 2. Communication Preferences of Generations X, Y, and Z in Receiving Media Content 3. Internet w Polsce - Dariusz Baran 4. Młodzi ludzie o życiu zawodowym - CBOS 5. Młodzi i media społecznościowe - CBOS 6. Młodzi Polacy o wyzwaniach stojących przed ich pokoleniem - CBOS
June 9 · 1 hr 17 min
czy to jest prawdziwy powód, dla którego ludzie nie mają dzieci?
Demografowie rwą włosy z głowy, politycy rozkładają ręce, a być może prawdziwy winowajca spadku dzietności spoczywa właśnie w twojej dłoni. W tym odcinku sprawdzamy, czy smartfony i cyfrowa rewolucja wpłynęły na to, że wszyscy mamy mniej dzieci. Smartfon winny (prawie) wszystkiemu. Pojawiają się głosy o tym, że cyfrowa rewolucja zmieniła to, jak wchodzimy ze sobą w relacje i być może sprawiła, że zamiast zajmować się romansowaniem, wolimy wysyłać sobie memy. Zetki na randkach. Przyglądamy się miłosnemu życiu młodego pokolenia w Polsce i sprawdzamy, czy w ich łóżkach faktycznie panuje taka posucha, jak piszą w mediach. Tinderowy poligon: Kasia próbuje rozszyfrować dzisiejszą randkową nomenklaturę i sprawdzić, czy przetrwałaby na tinderowym rynku matrymonialnym. Zapraszamy do słuchania! źródła: Artykuł w FT: Why birth rates are falling everywhere all at once Wide And Shallow: Digital Technology And The Post-2007 Fertility Decline Życie towarzyskie i uczuciowe młodych Polaków / CBOS
June 2 · 1 hr
naukowe (serio!) rozważania o dramatach z Love is Blind
Zamiast tylko krzyczeć do telewizora, postanowiliśmy zrobić z naszego oglądania polskiej edycji „Love is Blind” projekt badawczy! Każda para z show posłużyła nam za punkt wyjścia do pogadania o różnych związkowych zagwozdkach i spojrzenia na nie z punktu widzenia nauki. * Miłość z ADHD. Jak z życiem uczuciowym radzą sobie osoby z ADHD? * Śmieszkowanie i randkowanie. Dlaczego poczucie humoru niby jest ważne i dla chłopa, i dla baby, ale śmieszne baby wcale nie cieszą się większym powodzeniem u chłopów? * Statystyki niewierności. Jak powszechne są dziś zdrady, kto najczęściej się ich dopuszcza i jakie pobojowisko zostawia po sobie skok w bok? Zapraszamy do słuchania, auuu! źródła: 1. “I Felt Like a Burden”: An Exploration Into theExperience of Romantic Relationships for PeopleWith ADHD 2. Production and appreciation of humor as sexually selected traits 3. 2025_wrapped - raport Forum Energii 4. Effects of spousal, friend, and family relationships on marital instability across the first 16 years of marriage 5. Cheating in relationships – literature review, doi: 10.12923/2083-4829/2024-00231
May 26 · 1 hr
jeśli bieda to twój stan umysłu, adoptuj psa
Czyżby naukowcy właśnie znaleźli sposób na darmowe bogactwo? Zapomnijcie o doradcach finansowych i zamiast tyrki na etacie, idźcie pogłaskać swojego prywatnego merdającego bankiera! Okazuje się, że posiadanie czworonoga podbija nasz poziom szczęścia w sposób podobny do gigantycznej podwyżki. Bogactwo na czterech łapach. Analizujemy badanie, które wyceniło miłość do kundelka na astronomiczną kwotę. Międzygatunkowe wi-fi. Rozmawiamy o dowodach naukowych na synchronizację emocjonalną między nami a psiakami. Dom tymczasowy bez tajemnic. Odpowiadamy na Wasze pytania o to, jak zostać psim domem tymczasowym, jak ogarnąć logistykę, kto za co płaci i przede wszystkim - jak oddać psa do stałego domu i nie uschnąć ze smutku. Zapraszamy do słuchania! 🐾🏠 źródła: 1. Interspecies transmission of emotional information via chemosignals: from humans to dogs 2. Dog ownership during adolescence alters the microbiota and improves mental health 3. The Value of Pets: The Quantifiable Impact of Pets on Life Satisfaction 4. Unleashing the Personality Divide: Resilience in Dog Owners, Neuroticism in Cat Owners
May 19 · 1 hr 1 min
jak się stresować, żeby nie wykitować?
U was też stres stał się wiernym, choć niechcianym towarzyszem? W tym odcinku rozmawiamy o tym, co nas spina i sprawdzamy, w jaki sposób można z tą spiną walczyć oraz wykorzystać naukę w służbie odzyskania świętego spokoju! Ewolucyjny błąd systemu: dlaczego reakcja, która dawniej pozwalała przeżyć, dzisiaj zamienia nasze ciała w fabryki kortyzolu? Zestaw ratunkowy: omawiamy naukowo sprawdzone sposoby na to, by zarządzać stresem lepiej - przygotujcie książeczkę z dowcipami oraz sztangę! Zmiana optyki: próbujemy wzbudzać w sobie pozytywne nastawienie, ale niestety wychowaliśmy się w tym pięknym zakątku świata zwanym Polską i mamy z tym problem Zapraszamy do słuchania! źródła: Neurobiology and Systems Biology of Stress Resilience Whatever does not kill us: Cumulative lifetime adversity, vulnerability, and resilience. Feasibility of a Humor Training to Promote Humor and Decrease Stress in a Subclinical Sample: A Single-Arm Pilot Study Investigating associations between physical activity, stress experience, and affective wellbeing during an examination period using experience sampling and accelerometry A synergistic mindsets intervention protects adolescents from stress
May 12 · 40 min
przychodzi baba do AI
Zamiast do przychodni, wolicie zapukać do okienka czatu? W tym odcinku sprawdzamy, jak sztuczna inteligencja radzi sobie z doradztwem medycznym! Efekt (braku) eksperta: dlaczego ludzie uzbrojeni w AI wcale nie stawiają trafniejszych diagnoz niż ci, którzy wpisują objawy w Google? Baba u AI: z jakimi żółtymi lampkami ostrzegawczymi powinny się zapoznać panie, zanim skorzystają z porady AI? Maciek w roli medycznego Rutkowskiego: wysyłamy Maćka na medyczne śledztwo, z jakim musieli zmierzyć się uczestnicy badania, które referujemy. Czy Maciek sobie poradzi? Czy pacjent przeżyje? Zapraszamy do słuchania! źródła: Reliability of LLMs as medical assistants for the general public: a randomized preregistered study User Intentions to Use ChatGPT for Self-Diagnosis and Health-Related Purposes: Cross-sectional Survey Study An evaluation framework for clinical use of large language models in patient interaction tasks A Women’s Health Benchmark for Large Language Models
May 5 · 54 min
wielki powrót schabowego: czy wegetariańska bańka pęka?
Czy roślinna rewolucja właśnie dostała zadyszki? Jeszcze niedawno burgery z grochu miały zbawić świat, a dziś na TikToka triumfalnie powracają smalec i krwiste steki. W tym odcinku zastanawiamy się, czy era wegańskich cudów dobiega końca, czy po prostu jako społeczeństwo najedliśmy się już tofu po dziurki w nosie? Rozmawiamy o tym: dlaczego social media nagle przestały wstydzić się schabowego? czy wegańska bańka musiała pęknąć? czy bycie wege w Polsce, kraju mięsem stojącym, to ruch kontrkulturowy? Zapraszamy! 🥩🥦
April 28 · 48 min
jak przechytrzyć starość? (lekarze nas nienawidzą)
KOCHANI MAMY DLA WAS FILM Z PRZEKAZEM PODPROGOWYM, O KTÓRYM MÓWIMY W 23 MINUCIE! OBEJRZYJCIE I DAJCIE ZNAĆ, CZY WASZ HUMOR JEST LEPSZY CZY GORSZY: https://youtu.be/iNhqGYPHcgg Czy to możliwe, że nasze nastawienie do starości działa na nią lepiej niż najdroższe suplementy? W tym odcinku sprawdzamy, co nauka mówi o „antidotum” ukrytym w naszej głowie i dlaczego polubienie starości wydaje się być całkiem niezłą polisą na wypadek jej wystąpienia. Biologia optymizmu: jak pozytywne myślenie może wpływać na fizyczną sprawność? Wojna z kultem młodości: czy da się myśleć o starości pozytywnie w świecie, w którym wszystkie czoła zostały już zabotoksowane? Senior 2.0 w Polsce: obalamy mity o smutnej jesieni życia. Okazuje się, że polscy emeryci radzą sobie zaskakująco dobrze. Zapraszamy do słuchania wszystkich - i obecnych, i przyszłych staruszków! Badania, o których mówimy: 1. Associations Between Satisfaction With Aging and Health and Well-being Outcomes Among Older US Adults 2. Subliminal Strengthening: Improving Elders’ Physical Function over Time through an Implicit-Age-Stereotype Intervention 3. CBOS - Seniorzy 2.0
April 21 · 1 hr 1 min
pułapki terapii z AI
Coraz więcej osób, zamiast na kozetkę u terapeuty, trafia do czatu z AI, szukając tam wsparcia, rady albo po prostu kogoś, do kogo można się odezwać. Darmowy, zawsze dostępny i empatyczny powiernik lęków, czy może cyfrowa pułapka? Dzisiaj rozmawiamy o: Więziach paraspołecznych: Jak to się dzieje, że zaczynamy czuć do linijek kodu prawdziwe przywiązanie? Odklejeniu AI: Dlaczego sztuczna inteligencja chętniej przytaknie naszym urojeniom, niż wyprowadzi kogokolwiek z błędu? AI na kozetce: Omawiamy przeciekawe badanie, w którym AI zwierzała się człowiekowi z rzekomych traum. Zapraszamy na odcinek! 🤖🧠
April 14 · 1 hr 4 min
mniej za więcej: dlaczego wszystko staje się byle jakie?
Wy też macie wrażenie, że każdy sprzęt psuje się tuż po gwarancji, dawniej fajne aplikacje zmieniają się w cyfrowe śmietniki, a ubrania rozpadają po dwóch założeniach? To enshittification, a po polsku gównowacenie, czyli zjawisko, przez które świat wokół nas staje się coraz bardziej byle jaki. W tym odcinku analizujemy mechanizmy, które sprawiają, że tandeta stała się nową normą. Rozmawiamy o tym: Dlaczego kiedyś rzeczy przeżywały swoich właścicieli, a dziś rozpadają się od samego patrzenia? Dlaczego platformy internetowe stały się płonącą kupą gówna? Jak uniknąć świata, w którym wszystko zrobione jest z dykty? Zapraszamy do słuchania! 📉💩 Link do live'a z żarówką Centennial Light: http://bulbcam.cityofpleasantonca.gov/view/view.shtml?id=788513&imagepath=%2Fmjpg%2Fvideo.mjpg&size=1
April 9 · 1 min
o co chodzi z tym podcastem?
słyszymy się 14 kwietnia!