Host Renate Schepen | podcastmaker Frits de Beer | School van Stille Stemmen
Renate Schepen studeerde filosofie in Amsterdam, Accra, Montevideo en promoveerde aan de Universiteit van Wenen.
Toch werden er allerlei filosofen in haar opleiding niet behandeld. Ze ontdekte vergeten denkers en hun werk. Vaak ging hun denken in tegen heersende normen, waardoor ze gedoemd waren om buiten hun land of maatschappij te leven. Maar ze zwegen niet. In deze podcastserie, krijgen Maria Zambrano, Sor Juana Ines de la Cruz en Germaine de Staël het podium.
Host en onderzoeker: Renate Schepen
Podcastmaker: Frits de Beer
Productie van de School van Stille Stemmen
In deze podcast gaat Renate Schepen in gesprek met filosoof Wim Dooge over de dappere keuzes die Lou Salomé (1861 – 1937) maakte om als autonoom denker te leven en haar invloed op dichters en denkers als Nietzsche, Rilke en Freud. Host: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink | Productie School van Stille Stemmen
In this episode, I am in conversation with political scientist Aysem Mert to discuss the work of philosopher Ivan Illich. He offers radical criticism on institutions and demonstrates that modern systems—such as education and healthcare, designed to help people could end up having the opposite effect if they are based on growth. Over the first weekend of September 2026, local gatherings around dinner tables, picnic blankets and other convivial spaces across the world will mark what would have been the 100th birthday of Ivan Illich, the philosopher of the sacred and the convivial. Two decades after his death, his ideas about conviviality, autonomy and counterproductivity are returning to the centre of intellectual conversation. Illich at 100 | a school called HOME https://share.google/Et0ntbRwvyHDmDU6i Host: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink | Productie School van Stille Stemmen
Frans Hemsterhuis (1721-1790) staat ook wel bekend als de Friese Socrates. Hij schreef in dialoogvorm en pleitte voor een combinatie van een Socratische methode met de inzichten van Newton. Een filosofie waarbij ratio en gevoel elkaar aanvullen en er ruimte is voor intuïtie, verlangen en verbeelding. Diderot en Goethe kenden zijn werk, maar in Nederland is Frans Hemsterhuis nog steeds relatief onbekend. In gesprek met Wim Dooge Host en onderzoek: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer, potret Elisabeth Aalbrink | Dit is een productie van de School van Stille Stemmen Met ondersteuning van de Vrienden van de ISVW
This edition is made by guest host and guest podcast maker: Liesbeth Tjon-a-Meeuw Professor Mogobe Ramose (1950) from South Africa, is known for making us familiar with the philosophy of ubuntu in where we can experience our shared humanity. His original thought is explained in his book African Philosophy Through Ubuntu (1999) that he decided to write during his years of exile in Europe. In the Netherlands a Dutch translation of his work was published this century under the title Ubuntu, Stroom Van Het Bestaan Als Levensfilosofie (2017). Still today, Ramose elaborates passionately about the liberation of the African mind from Western dominance and the need for an African renaissance that also actively reflects on past mistakes. For instance, in his eyes Western democracy is a foreign system that doesn’t benefit the African people. He also mentions the predicament of the youth that can’t rely on their elders to come up with solutions. During one of his regular visits to Europe we took the chance to have a conversation with the philosopher himself and asked him what makes ubuntu relevant today? What does it take to bring out our humanity? Host & podcastmaker: Liesbeth Tjon-A-Meeuw in conversation with Professor Mogobe Ramose | portret Elisabeth Aalbrink Music from Frits de Beer This is a production from the School of Silent Voices
Johan Cruijff heeft een originele manier van denken die binnen de filosofie heel relevant zou kunnen zijn. Waar het westerse denken zich sinds Socrates heeft ontwikkeld in opposities (het is dit of dat), denkt Cruijff in paradoxen (het lijken tegenstellingen, maar ze blijken openingen te bieden). Dat is niet alleen handig op hetvoetbalveld, maar ook in onze huidige maatschappij. In deze podcast ga ik in gesprek met JP Kraamwinkel, eigenaar van het Amsterdamse Ajax-cafe De Avonden, over het denken van Cruijff en hoe dat verbonden is met de plek waar hij geboren is, in Betondorp. Ik maak een pleidooi om ook naar de filosofen te luisteren die buiten de boeken hun kennis deelden. Verder lezen: Cruijffiaans denken door Jan Olthof, uitgeverij Narrare. Host: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer | Research Femke Wagenaar. Portret: Elisabeth Aalbrink Dit is een productie van de School van Stille Stemmen
Maria Zambrano (1904 -1991) was een Spaanse filosofe die tijdens het regime van Franco 40 jaar in ballingschap leefde, waaronder in Rome, waar ze lange wandelingen maakte. Haar werk wordt gekenmerkt door burgerlijke betrokkenheid en poëtische reflectie. Dit essay 'De sfinx en de etrusken' is voor het eerst in het Nederlands vertaald. De etruskische cultuur geeft ons toegang tot een andere dan rationele wereld, waarin dood en leven dezelfde waarde hebben. Vertaler Anneke van der Meer draagt de tekst voor en helpt ons om deze te betreden. Host en onderzoeker: Renate Schepen| Podcastmaker en muziek: Frits de Beer | portret: Elisabeth Aalbrink Productie van de School van Stille Stemmen
Marguerite Porete (1250-1310) laat in haar werk Spiegel der eenvoudige zielen, de rede, de minne en de ziel met elkaar in gesprek gaan waarbij zij de regels van het instituut kerk trotseert en stelt dat de in God opgegane ziel de deugden niet meer nodig heeft. Dit brengt haar in grote problemen en in discussie met de belangrijkste theologen van Parijs. In gesprek met Felicia Dekkers Host en onderzoek: Renate Schepen | Podcastmaker en muziek: Frits de Beer, potret Elisabeth Aalbrink Dit is een productie van de School van Stille Stemmen
Enrique Dussel (Argentinië 1934 - Mexico 2023) is een pleitbezorger van bevrijdingsfilosofie. Deze filosofie bepleit een ethiek en politiek die zijn gebaseerd op ecologische denken en zorg voor elkaar. Het is een kritiek op kolonialisme, imperialisme en onrechtvaardigheid. Dussel maakt ons bewust van het gebruik van taal en toont ons dat alternatieve bestuursvormen mogelijk en noodzakelijk zijn. In gesprek met filosoof Wil Heeffer. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
Van 1643 tot 1649 woonde Descartes in de Egmonden. Er is nog weinig aandacht besteed aan die periode in zijn leven. Was Descartes denken alleen maar dualistisch of zag hij meer verbondenheid dan we vaak horen. In deze podcast ga ik in gesprek met historicus Peter van den Berg, die het graf van de vriendin van Descartes, Helena Jans van der Storm, in de Slotkapel van Egmond ontdekte. En met filosoof en filmmaker Pierre Drouot die een film maakte over het leven van Descartes in deze periode en gefascineerd is door de briefwisseling van Descartes met prinses Elisabeth van de Palts, die bepalend was voor zijn boek 'Over de Passies van de Ziel. Host en onderzoeker: Renate Schepen| Podcastmaker en muziek: Frits de Beer, | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) | Productie van: https://schoolvanstillestemmen.nl Opgenomen in restaurant Zorgeloos in Egmond Binnen, één van de verblijfplaatsen van Descartes.
Ban Zhao (ca. 49 – c. 120) was de meest vooraanstaande vrouwelijke geleerde van de Han-dynastie. Zij was kritisch raadsvrouw tijdens de lange regeerperiode van keizerin Deng uit de Han-dynastie. Als docent onderwees ze mannen en vrouwen in geschiedenis, astronomie, wiskunde en ethiek. Zij voltooide het monumentale geschiedwerk Han Shu -Het Boek van de Han- en zette met haar invloedrijke ethische traktaat Nüjie -Instructies voor mijn dochters- een blijvende onderwijsstandaard voor confucianistische vrouwelijke deugd. In gesprek met filosoof Saskia van der Werff Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
Hildegard van Bingen (1098 – 1179) was een Duitse benedictijnse abdis en geldt als eerste vertegenwoordigster van de Duitse middeleeuwse mystiek. Zij was onder meer actief op het gebied van religie, kosmologie, filosofie, compositie en muziekbeoefening, poëzie en plantkunde en was ecofilosofe avant la lettre. In gesprek met Felicia Dekkers. Lied: Caritas Abundat met als bonus aan het einde de voorgelezen tekst van het lied. link naar Vierter Schau uit het Luccahandschrift van Hildegard Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
In de late middeleeuwen waren vrouwen die toonden dat ze nadachten en die spirituele of mystieke gaven bezaten vaak gedoemd om het klooster in te gaan of ze werden vaak als ketter gezien. In deze podcast hebben we het over Hadewijch en Marguerite Porete (beiden 13e eeuw). Later, in tussen circa 1450 en 1750 vond grootschalige heksenvervolging plaats in met name West-Europa. Dit heeft vele tienduizenden slachtoffers geëist. De meeste schattingen lopen uiteen van 30.000 tot 60.000 geëxecuteerden, waarvan ongeveer 80% vrouwen. In deze podcast bespreekt ik met Felicia Dekkers en Rachel Felix de systemen die bij hebben gedragen aan het vergeten van veel vrouwelijke filosofen. Meer informatie over de heksenvervolging: https://atria.nl/nieuws-publicaties/geweld-tegen-vrouwen/europese-heksenvervolgingen/ Host: Renate Schepen | In gesprek met: Felicia Dekkers en Rachel Felix | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
In de periode rond 1800 in Jena vonden bekende Duitse filosofen en schrijvers elkaar en ontstond de romantiek. Bekende namen waren Fichte, de Schlegels, Novalis, Hegel, Schelling en natuurlijk Schiller en Goethe. Centrum van deze kring was Caroline Böhmer-Schlegel-Schelling. Zij was een autonome vrij-denkende vrouw die niet alleen aan de geboorte van de romantiek stond, maar die ook revolutionaire ideeën uit Frankrijk in Duitsland introduceerde. Waarom horen we zo weinig van haar. Filosoof Joris Verheijen vertelt het in deze podcast. Het hele verhaal is te lezen in zijn boek Revolutie in de Schoolgang dat voorjaar 2025 bij Amsterdam University Press verschijnt. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
Georg Forster was in zijn tijd een van de meest gelezen schrijvers en denkers, vriend van Goethe en wereldberoemd omdat hij met James Cook om de wereld was gezeild, maar nu kent niemand hem meer. De reden dat hij in veel cultuurgeschiedenissen ontbreekt is simpel: Bildung moest volgens Forster hand in hand gaan met radicale maatschappelijke verandering en met het een einde van de standenstaat. Op grond van zijn filosofie steunde hij de Franse Revolutie, raakte hij zelfs betrokken bij een kortdurende revolutie in Mainz en trok hij naar Parijs, redenen waarom nog bij zijn leven werd gezegd dat zijn naam vergeten moest worden. In gesprek met filosoof Joris Verheijen. Het hele verhaal is te lezen in zijn boek Revolutie in de Schoolgang dat voorjaar 2025 bij Amsterdam University Press verschijnt. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
Over de rechten van zwarte mensen in Europa Anton Wilhelm Amo Afer (1700 -1754) was een Ghanees filosoof en docent in de wijsbegeerte aan de universiteiten van Halle en Jena in Duitsland (van 1727 tot 1745). Voor zover bekend was hij de eerste Afrikaanse docent en filosoof, die aan een Europese universiteit verbonden was. Hij was kritisch op het werk van Descartes en komt op voor de rechten van zwarte mensen in Europa en zelfs voor dierenrechten. Racisme en anti-semitisme is van alle tijden, maar er waren ook altijd andere geluiden te horen. In gesprek met filosoof Henk Haenen. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
'God beveelt geen absurditeiten' is een bekende uitspraak van Zera Yacob (1599-1692). Deze Ethiopische filosoof daagt ons ook nu nog uit om gangbare conventies eens kritisch te bekijken. Daarvoor is wel lef nodig. Zera Yacob heeft door de politieke onrust in zijn tijd een paar jaar in ballingschap geleefd. Hij schreef in die periode de Hatata (1667). Het is de eerste autobiografie en het eerste filosofische essay in sub-sahara Afrika. Als methode gebruikt Yacob radicale twijfel, net zoals zijn tijdgenoot Descartes (1596-1650). Renate Schepen in gesprek met filosoof Marthe Kerkwijk. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer | Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
De Nigeriaanse Yoruba filosoof Sophie Oluwole (1935 - 2018) toont in haar werk de overeenkomsten en verschillen uit de klassieke filosofie van tijdgenoten Socrates en Yoruba filosoof Orunmila. Terwijl bij Socrates het denken zich ontwikkelt in oppositioneel denken, leidt het denken van Orunmila to complementariteit. Dit kan ons helpen in tijden van polarisatie. Renate Schepen gaat in gesprek met filmmaker Juul van der Laan, met fragmenten uit het gesprek tussen Sophie Oluwole en Renate Schepen in haar huis in Lagos (18-09-2016). Mee te lezen via de website. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) Productie van de School van Stille Stemmen
Germaine de Staël reisde begin 18de eeuw door Europa. Haar politieke en intellectuele invloed was zo groot dat ze door Napoleon verbannen werd. In deze aflevering ga ik in gesprek met Eveline Groot die promoveert aan de Erasmus Universiteit op haar mensbeeld en de politieke, sociale en morele dimensies die daarmee samenhangen. De Staël heeft de diversiteit binnen Europese landen aan den lijve ervaren en beschreven en haar politieke inzichten zijn nu nog steeds relevant. Zij was abolitionist en feminist en legt uit hoe we in een samenleving ratio én gevoel nodig hebben en hoe politieke opinie gestuurd kan worden. In gesprek met filosoof Eveline Groot Host en onderzoeker: Renate Schepen| Podcastmaker en muziek: Frits de Beer| Portret: Elisabeth Aalbrink (Soullines) | Met ondersteuning van vrienden van de ISVW Productie van de School van Stille Stemmen
Sor Juana koos al jong voor het klooster en kon daar als vrouw haar intellectuele passie een plaats geven, maar haar kritische blik op de eucharistie leidde tot verdeeldheid. Haar besef van een beperkte blik door onze lichamelijke gesitueerdheid en haar feministische teksten zijn nu nog steeds relevant. Kunstenaar Diny Pijpers verdiepte zich in het leven en werk van Sor Juana en relateert dit aan haar eigen leven. Host: Renate Schepen | Podcastmaker: Frits de Beer Productie van de School van Stille Stemmen
Sor Juana koos al jong voor het klooster en kon daar als vrouw haar intellectuele passie een plaats geven, maar haar kritische blik op de eucharistie leidde tot verdeeldheid. Haar besef van een beperkte blik door onze lichamelijke gesitueerdheid en haar feministische teksten zijn nu nog steeds relevant. El Sueño (de droom) is haar bekendste werk. Dit is vertaald en voorgedragen door Anneke van der Meer. Host en onderzoeker: Renate Schepen| Podcastmaker en muziek: Frits de Beer Productie van de School van Stille Stemmen