S1 · E79
Monday · 15 min
VI
Vandaag in de Geschiedenis
Coks Donders en H338
Tv-historicus Coks Donders praat je iedere maandag in een kwartiertje bij welke bizarre, bijzondere, vreselijke en fenomenale dingen er op die dag in de geschiedenis gebeurden.
📲 Volg me op Instagram: https://instagram.com/vandaagindegeschiedenispodcast
- 24 episodes
- weekly
- Avg 16 min
- Dutch
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
- VIS1 · E78August 31 · 15 min
#78. 31 augustus - Jack the Ripper slaat voor het eerst toe
Iedereen kent Jack the Ripper. Maar wie hij werkelijk was? Op 31 augustus 1888 wordt Mary Ann Nichols vermoord gevonden in Whitechapel. Haar dood wordt het begin van een reeks moorden die Londen in haar greep houdt en een onbekende dader verandert in een wereldwijd beruchte naam. In deze aflevering duiken we in het Victoriaanse Londen waarin Jack the Ripper kon toeslaan: de armoede van Whitechapel, de vrouwen die zijn slachtoffers werden, de worsteling van de politie en de enorme rol van de pers. Hoe ontstond de naam Jack the Ripper? Waarom kon hij toeslaan? En hoe kon een moordenaar zonder bekende identiteit uitgroeien tot een van de beroemdste figuren uit de misdaadgeschiedenis?
- VIS1 · E77August 24 · 15 min
#77. 24 augustus - De plundering van Rome
Bijna 800 jaar lang was geen vijandelijk leger Rome binnengedrongen. Tot 24 augustus 410. Die dag trekken de Goten onder leiding van Alarik de Eeuwige Stad binnen en wordt Rome drie dagen lang geplunderd. Voor tijdgenoten is de schok enorm: hoe kan de stad die de wereld heeft veroverd nu zélf worden veroverd? Wat is er in 410 aan de hand? Wie is Alarik, waarom staat hij voor de poorten van Rome en waarom verandert deze plundering het beeld van Rome voorgoed? 🎧 In deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis reizen we naar de dag waarop de Eeuwige Stad ontdekte dat ook zij niet onaantastbaar was.
- VIS1 · E76August 17 · 15 min
#76. 17 augustus - Frederik de Grote: de oorlogvoerende fluitspeler
Hij hield van filosofie, speelde fluit en correspondeerde met Voltaire. Tegelijkertijd was hij een briljant militair leider die van Pruisen een Europese grootmacht maakte. En dan was er ook nog zijn opmerkelijke bemoeienis met de aardappel. Op 17 augustus 1786 sterft Frederik de Grote. In deze aflevering duiken we in het leven van een koning vol tegenstrijdigheden: verlicht denker én absoluut vorst, intellectueel én krijgsheer. Hoe veranderde hij Pruisen en uiteindelijk Europa? En waarom noemen we 'De Grote'?
- VIS1 · E74August 10 · 16 min
#75. 10 augustus - De Beeldenstorm begint
Op 10 augustus 1566 begint bij Steenvoorde een golf van vernielingen die de geschiedenis ingaat als de Beeldenstorm. Beelden worden van hun sokkels getrokken, altaren vernield en kerken beschadigd. Binnen korte tijd verspreidt de onrust zich door de Nederlanden. Maar waarom waren protestanten eigenlijk zo fel tegen katholieke beelden? Waarom kwamen duizenden mensen bijeen voor illegale hagenpreken? En waarom zag koning Filips II de vernielingen niet alleen als een aanval op het katholieke geloof, maar ook op zijn eigen gezag? In deze aflevering duiken we in de religieuze en politieke spanningen achter de Beeldenstorm. Over katholieken en calvinisten, vervolging en verzet, Filips II en Willem van Oranje. En over een zomer waarin zichtbaar werd hoe diep de Nederlanden inmiddels verdeeld waren.
- VIS1 · E73August 2 · 16 min
#74. 3 augustus - Columbus vertrekt naar het westen
Op 3 augustus 1492 vertrekken de Santa María, de Pinta en de Niña vanuit Palos. Aan boord: Christoffel Columbus, overtuigd dat hij Azië kan bereiken door naar het westen te varen. Hij vergist zich. Niet omdat de aarde plat zou zijn – dat wisten geleerden in zijn tijd allang beter – maar omdat hij de afstand tot Azië ernstig onderschat. In plaats daarvan bereikt hij een werelddeel waarvan Europeanen het bestaan niet kenden. In deze aflevering vertel ik hoe Columbus op dit plan kwam, waarom juist de Spaanse kroon zijn expeditie financierde, hoe de reis verliep en waarom deze oversteek uitgroeide tot een van de grootste keerpunten uit de wereldgeschiedenis. Een verhaal over ambitie, zeevaart, handel, vergissingen en de ingrijpende gevolgen van het eerste blijvende contact tussen Europa en de Amerika's.
- VIS1 · E73July 27 · 15 min
#73. 27 juli - Oorlog zonder vrede: de Koreaanse Oorlog
Op 27 juli 1953 wordt bij Panmunjom een wapenstilstand getekend die de gevechten in Korea stillegt. Maar vrede komt er niet. Er wordt geen vredesverdrag gesloten, Korea blijft verdeeld en de oorlog eindigt technisch gezien nooit echt. In deze aflevering gaan we terug naar het einde van de Tweede Wereldoorlog, wanneer Korea wordt bevrijd van Japanse overheersing maar vrijwel meteen wordt opgedeeld in een Sovjetzone in het noorden en een Amerikaanse zone in het zuiden. Wat bedoeld is als tijdelijke scheidslijn, groeit uit tot een harde grens tussen twee staten die allebei heel Korea claimen. Op 25 juni 1950 valt Noord-Korea het zuiden binnen. De Verenigde Staten grijpen in onder VN-vlag, China mengt zich later massaal in de strijd en Korea wordt een van de eerste plekken waar de Koude Oorlog bloedheet wordt. Een verhaal over deling, ideologie, buitenlandse macht, miljoenen slachtoffers en een stilte die nog steeds zwaar bewaakt wordt.
- VIS1 · E72July 19 · 17 min
#72. 20 juli - The Eagle has landed: de maanlanding
Op 20 juli 1969 landt Apollo 11 op de maan. Voor het eerst bereiken mensen een ander hemellichaam. Maar de maanlanding begint niet pas bij Neil Armstrongs beroemde voetstap. Ze begint in de Koude Oorlog, waarin de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie strijden om macht, prestige en de toekomst. Na Spoetnik en Joeri Gagarin wil president John F. Kennedy dat Amerika vóór het einde van de jaren zestig een mens op de maan zet... en veilig terugbrengt naar de aarde. In deze aflevering gaan we naar Apollo 11: naar de Saturnus V-raket, Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins, de spannende landing van de Eagle, de eerste stap op het maanoppervlak en de wereld die live meekijkt. Een verhaal over ambitie, angst, techniek, propaganda en verwondering. Over een kleine voetstap in grijs stof en een reuzensprong die de mensheid voorgoed anders naar zichzelf laat kijken.
- VIS1 · E71July 13 · 17 min
#71. 13 juli - Julius Caesar: hij die te groot werd voor Rome
Op 13 juli 100 v.Chr. wordt in Rome Gaius Julius Caesar geboren, volgens de traditionele datering. Een jongen uit een oude patricische familie, met een naam die later bijna groter wordt dan Rome zelf. Maar Caesar wordt niet geboren als onaantastbare machthebber. Hij groeit op in een Republiek die al begint te kraken. Rome is uitgegroeid tot een wereldmacht, maar haar politieke instellingen zijn gebouwd voor een kleinere stadstaat. Generaals worden machtiger, legers persoonlijker en de strijd tussen elite, volk en senaat steeds harder. In deze aflevering volgen we Caesar van zijn gevaarlijke jeugd in de tijd van Marius en Sulla naar zijn opkomst als politicus, generaal en schrijver. We gaan naar Gallië, naar de Rubicon, naar de burgeroorlog tegen Pompeius, naar Cleopatra in Egypte en uiteindelijk naar... de moord. Een verhaal over ambitie, afkomst, propaganda, oorlog en macht. Over een man die geboren wordt in een Republiek die bang is voor koningen en sterft omdat mensen vrezen dat hij er zelf één wil worden.
- VIS1 · E70July 6 · 18 min
#70. 6 juli - Frida Kahlo: de vrouw achter het icoon
Op 6 juli 1907 wordt in Coyoacán, toen nog een dorpse plek aan de rand van Mexico-Stad, Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón geboren. De wereld zal haar leren kennen als Frida Kahlo. Vandaag is Frida een icoon: bloemen in het haar, felle kleuren, grote sieraden en een blik die niemand ontwijkt. Maar achter dat herkenbare beeld zit een veel complexer leven. Frida groeit op in de Casa Azul, krijgt als kind polio, wil eigenlijk arts worden en raakt op haar achttiende zwaargewond bij een busongeluk dat haar lichaam voorgoed beschadigt. In deze aflevering: Frida Kahlo vóór en achter het icoon. Over Mexico, identiteit, Diego Rivera, politiek, liefde, lichamelijke pijn, zwangerschapsverlies, zelfportretten en de vraag waarom haar werk nog altijd zo dichtbij komt. Een verhaal over een kunstenaar die zichzelf niet mooier, gladder of makkelijker maakte... maar juist liet zien wat vaak verborgen blijft.
- VIS1 · E69June 28 · 18 min
#69. 29 juni - Het Paar van Weerdinge wordt gevonden
Op 29 juni 1904 stuit veenarbeider Hilbrand Gringhuis tijdens het turfsteken in het Weerdingerveen op een bijzondere vondst: twee lichamen, donker en leerachtig, uitzonderlijk goed bewaard door het veen. Ze worden bekend als het Paar van Weerdinge. Lange tijd denkt men dat het om een man en een vrouw gaat, misschien zelfs een prehistorisch echtpaar. Maar later onderzoek maakt dat beeld ingewikkelder. In deze aflevering gaan we naar Drenthe, naar het veen, de ijzertijd en een vondst die steeds opnieuw anders is geïnterpreteerd. Hoe kan veen een lichaam bewaren? Wat vertellen veenlijken ons over een tijd zonder eigen geschreven bronnen? En wat zegt het over ons dat we in twee lichamen naast elkaar meteen liefde, straf, ritueel of geweld willen zien? Een verhaal over archeologie, nabijheid, onzekerheid en een verleden dat zich niet zomaar laat verklaren.
- VIS1 · E68June 22 · 18 min
#68. 22 juni - Galileo Galilei buigt voor Rome
Op 22 juni 1633 moet Galileo Galilei in Rome zijn ideeën herroepen. De man die de telescoop op de hemel richtte, wordt door de Inquisitie gedwongen afstand te nemen van het idee dat de aarde om de zon draait. Maar de zaak-Galileo is ingewikkelder dan het bekende beeld van wetenschap tegenover geloof. Het conflict draait vooral om gezag: wie mag bepalen hoe de Bijbel wordt uitgelegd, hoeveel ruimte nieuwe waarnemingen krijgen en wanneer een wetenschappelijke theorie als waarheid mag worden verkondigd? In deze aflevering gaan we naar het zeventiende-eeuwse Italië. Naar Galileo’s telescoop, zijn waarnemingen van de maan, Jupiter, Venus en de zon, zijn beroemde boek over de twee wereldsystemen en het proces dat hem uiteindelijk tot herroeping dwingt. Een verhaal over nieuwsgierigheid, macht, bewijs, interpretatie... en een aarde die blijft draaien, ook als iemand wordt gedwongen iets anders te zeggen.
- VIS1 · E67June 15 · 16 min
#67. 15 juni - Magna Carta: middeleeuwse wereldgeschiedenis
Op 15 juni 1215 bezegelt koning Jan zonder Land de Magna Carta, een document dat later zou uitgroeien tot een van de beroemdste teksten uit de geschiedenis. Maar in 1215 is het geen feestelijke geboorte van de democratie. Het is een noodoplossing in een politieke crisis. Jan heeft gebieden in Frankrijk verloren, zijn baronnen zwaar belast, ruzie gemaakt met de kerk en zoveel wantrouwen opgebouwd dat zijn edelen in opstand komen. In deze aflevering gaan we naar Runnymede, aan de oever van de Theems. Wie was Jan zonder Land? Waarom kwamen zijn baronnen tegen hem in opstand? Wat stond er eigenlijk in de Magna Carta? En hoe kon een middeleeuws document, bedoeld om een burgeroorlog te voorkomen, later uitgroeien tot symbool van rechtsstaat, vrijheid en machtsbegrenzing? Een verhaal over conflict, wantrouwen, macht — en het idee dat zelfs een koning niet boven de wet staat.
- VIS1 · E66June 8 · 16 min
#66. 8 juni - Laki: de vergeten vulkaanramp
Op 8 juni 1783 begint op IJsland een van de meest ingrijpende vulkaanuitbarstingen uit de historische tijd: Laki. De aarde scheurt open in het zuiden van het eiland. Maandenlang komen lava, as en vooral giftige gassen vrij. Niet de lava, maar de nevel en neerslag worden het dodelijkst: gras raakt vergiftigd, vee sterft massaal en IJsland belandt in een hongersnood die bekend wordt als de Móðuharðindin... De mist-hongersnood. Maar de ramp blijft niet beperkt tot IJsland. Ook boven delen van Europa verschijnt een vreemde droge mist. Mensen zien een doffe zon, voelen benauwde lucht en proberen te begrijpen wat er gebeurt, zonder de bron te kennen. In deze aflevering: de vergeten vulkaanramp van 1783. Over vuur, gas, honger, religieuze duiding, kwetsbaarheid en een wereld die veel sterker verbonden blijkt dan mensen toen konden overzien.
- VIS1 · E65June 1 · 16 min
#65. 1 juni - Marilyn Monroe: ambitieus en onbegrepen
Op 1 juni 1926 wordt Norma Jeane Mortenson geboren, de vrouw die de wereld later zal kennen als Marilyn Monroe. In deze aflevering duiken we in het leven achter het icoon. Van haar onrustige jeugd in pleeggezinnen en tehuizen tot haar ontdekking als model, haar doorbraak in Hollywood en haar gevecht om serieus genomen te worden als actrice. Marilyn Monroe werd een van de beroemdste vrouwen van de twintigste eeuw: een sekssymbool, stijlicoon en filmster. Maar achter het beeld van glamour en verleiding zat een vrouw die haar eigen imago zorgvuldig opbouwde, maar er uiteindelijk ook door werd opgeslokt. Een verhaal over roem, kwetsbaarheid, ambitie, Hollywood, liefde, eenzaamheid... en de prijs van bekeken worden zonder echt gezien te worden.
- VIS1 · E64May 25 · 19 min
#64. 25 mei - Oscar Wilde: veroordeeld om wie hij liefhad
Op 25 mei 1895 wordt Oscar Wilde veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf met dwangarbeid. Niet voor geweld, niet voor diefstal, maar omdat hij relaties had met mannen. In deze aflevering duiken we in het leven van Wilde: zijn jeugd in Dublin, zijn opkomst als briljante schrijver en societyfiguur, zijn verhouding met Lord Alfred Douglas, de rechtszaken die hem ten val brengen en de Victoriaanse moraal die van zijn privéleven een misdaad maakt. Wat gebeurde er precies in de rechtszaal? Waarom was homoseksualiteit in die tijd strafbaar? En hoe kon een gevierd schrijver zo publiek worden vernietigd? Een aflevering over literatuur, reputatie, hypocrisie, queer geschiedenis — en een man wiens leven werd gebroken, maar wiens woorden bleven bestaan.
- VIS1 · E63May 17 · 16 min
#63. 18 mei - De Slag bij Iconium
Op 18 mei 1190 komt het leger van Frederik Barbarossa aan bij Iconium, het huidige Konya in Turkije. De Duitse keizer is onderweg naar Jeruzalem, dat enkele jaren eerder door Saladin is veroverd. Maar de route over land blijkt loodzwaar. Het kruisvaardersleger is uitgeput, de voorraden raken op en Iconium wordt ineens veel meer dan een stad onderweg. In deze aflevering duiken we in de Derde Kruistocht, de macht van Barbarossa, de gevaarlijke tocht door Anatolië en komen we achter dat zelfs triomf de geschiedenis niet altijd verder helpt. Een verhaal over geloof, macht, uitputting en de kwetsbaarheid van grote ambities.
- VIS1 · E62May 10 · 15 min
#62. 11 mei - De arrestatie van Adolf Eichmann
Op 11 mei 1960 wordt Adolf Eichmann opgepakt in een buitenwijk van Buenos Aires. Eichmann was een van de sleutelfiguren in de uitvoering van de Holocaust. Hij stond niet bekend als kampcommandant of militair leider, maar als organisator: de man van deportaties, treinen, schema’s en aantallen. In deze aflevering duiken we in zijn rol binnen het naziregime, hoe hij in Argentinië terechtkwam, hoe de Mossad hem op het spoor kwam en het proces dat daarna volgt in Jeruzalem. Een proces waarin overlevenden centraal komen te staan en de Holocaust voor een wereldwijd publiek een stem en een gezicht krijgt. Een aflevering over bureaucratie, verantwoordelijkheid, gerechtigheid en de ongemakkelijke vraag hoe gewone mensen kunnen meewerken aan buitengewoon kwaad.
- VIS1 · E61May 4 · 15 min
#61. 4 mei - Audrey Hepburn: een wereldster op alle vlakken
Op 4 mei 1929 wordt Audrey Hepburn geboren. Later zal ze uitgroeien tot een van de grootste filmiconen van de twintigste eeuw, maar haar verhaal begint niet in Hollywood. Het begint in Europa, in een familie met Nederlandse adellijke wortels en banden met het fascisme, een afwezige vader en uiteindelijk de Tweede Wereldoorlog. Audrey groeit deels op in Arnhem en maakt de bezetting en de daarbij horende Hongerwinter van dichtbij mee. Na de oorlog droomt ze van ballet, maar haar lichaam is getekend door honger en ontbering. Wat volgt, is een onverwachte weg naar toneel, film en wereldroem. In deze aflevering: het verhaal achter het icoon. Over oorlog, elegantie, kwetsbaarheid, succes — en waarom Audrey op latere leeftijd een drastische ommezwaai in haar leven maakte.
- VIS1 · E60April 26 · 15 min
#60. 27 april - Magellaan: de man die ons de wereld gaf
Op 27 april 1521 sterft Ferdinand Magellaan op het eiland Mactan in de Filipijnen. Niet in Europa, niet op zee, maar aan de andere kant van de wereld — midden in een conflict met lokale krijgers. Zijn naam is onlosmakelijk verbonden met een van de grootste ondernemingen uit de geschiedenis: de eerste poging om de wereld rond te varen. In deze aflevering volgen we zijn reis vanaf Portugal, via Spanje, door onbekende oceanen, langs honger, muiterij en ontdekking. Tot het moment waarop alles eindigt op een strand dat hij nooit had moeten bereiken. Een verhaal over ambitie, over grenzen verleggen — en over de prijs daarvan.