Meer makers, minder prinsessen. De leukste boeken over technologie
Podcastbeschrijving Wat heeft een wipwap te maken met technologieonderwijs? Meer dan je misschien denkt. In aflevering 15 van de Techkwadraat-podcast verruilt Marije de Jonge de schurende vraag voor een boekenparade. Live vanaf de Landelijke dag Techkwadraat gaat ze met Maud Michels van de Utrechtse Kinderboekwinkel en schrijvers Sander Gordijn en Judith Williams op zoek naar boeken die kinderen laten kennismaken met maken, techniek en de digitale wereld. De tocht loopt van Ha, een Wip Wap voor de allerkleinsten via uitvinders, bouwtekeningen en fabrieken naar hackers, robots en cyborgs voor oudere lezers. Naast boekentips bespreken we wat er gebeurt wanneer verhalen kinderen woorden geven voor technologie? Hoe kies je boeken die bestaande beelden doorbreken? En waarom hoeft een boek helemaal niet expliciet over ‘techniek’ te gaan om een ingang te bieden tot technologieonderwijs? Een aflevering vol concrete tips en een uitnodiging om eens een ander boek uit de kast te pakken. Belangrijkste inzichten Technologie zit ook in onverwachte verhalen. Een wipwap biedt bijvoorbeeld al een aanleiding om over hefboomwerking en zwaartekracht te praten. ‘Maken’ is een bruikbare zoekingang. Niet ieder relevant boek draagt technologie op de kaft. Zoek ook naar kinderen die ontwerpen, onderzoeken, repareren en oplossingen verzinnen. Verhalen kunnen beeldvorming verbreden. Denk bij het kiezen van boeken bewust aan bijvoorbeeld meisjes in technische rollen en verschillende achtergronden en gezinssituaties. Digitale vaardigheid betekent niet automatisch digitale woordenschat. Sander Gordijn waarschuwt voor de aanname dat kinderen begrippen kennen omdat ze met digitale apparaten opgroeien. Interesse kan belangrijker zijn dan een leesniveau op de kaft. Maud Michels pleit ervoor vooral te kijken naar wat een jonge lezer nieuwsgierig maakt. Boeken kunnen vertrekpunt zijn voor doen. Verschillende besproken boeken nodigen uit tot bouwen, onderzoeken, bewegen, puzzelen of praten. School en bibliotheek kunnen elkaar versterken. In de aflevering wordt expliciet opgeroepen het aanbod van bibliotheken rond lezen, mediawijsheid en digitaal burgerschap te benutten. Genoemde boeken die zijn besproken tijdens de podcast, in volgorde: Ha... een wipwap - Susanne Strasser (3-4 jaar) Grappig kartonboek voor peuters over de werking van een wip/zwaartekracht. Sara Snufje - Pip Jones (4 -6 jaar) Een inclusief prentenboek over een stoer meisje dat een uitvinding doet om een kraai te helpen. Tikke Takke Toetsenbord - Sander Gordijn (3-5 jaar) Vrolijk en interactief versjesboek vol raadsels, beweegopdrachten en zoekplaten waarmee kleuters spelenderwijs kennismaken met de digitale wereld. Boutje van de rommelberg - Mirjam Oldenhave (6-8 jaar) Spannend voorleesverhaal over een dappere maker die van afval nieuwe dingen maakt. Super papa - Babette Cole (3-6 jaar) Dit boek inspireerde de zoon van Ellis van Kemenade (gast in publiek) om een technologische studie te gaan doen. Het gaat over een vader die uitvinder is en die allerlei robots bedenkt. Het is uit 1985 en helaas net meer verkrijgbaar. Zondag, maandag, sterrendag - Anna Woltz (vanaf 7 jaar) Grappig zelfleesboek uit de serie Tijgerlezen, over Nora die uitvinder wil worden. Hoe maak je dat? - Pieter Gaudesaboos (vanaf 8 jaar) Prachtig groot weetjesboek met een inkijkje in het productieproces van alledaagse dingen als kauwgom en tennisballen Hackserij - Judith Williams (9-12 jaar) Spannend fantasyverhaal over Ava die in een magische digitale wereld belandt en ontdekt dat ze een heks met bijzondere digitale krachten is. De kansen van Joris Pannemans - David Vlietstra Het gaat over een jongen die heel goed is in kansberekening. Maar minder goed in vrienden maken en hoe hij daarmee worstelt. Mijn oom eet stiekem smeerolie - Yorick Goldewijk. (voorlezen vanaf 7 jaar en zelf te lezen vanaf 9 jaar) Een geweldig en prachtig geïllustreerd verhaal over een meisje ontdekt dat haar vreemde oom eigenlijk een robot is, gemaakt van afgedankte elektronica. Een spannend, maar ook licht filosofisch en grappig avontuur Bodyhack - Tanja de Jonge (vanaf 13 jaar) Spannende science-fiction YA over Bjorn die zijn beste vriend die half robot is geworden na een ongeluk probeert te redden. Genoemde personen en organisaties Marije de Jonge Maud Michels, boekverkoper bij de Utrechtse Kinderboekwinkel en onze leesconsulente in deze podcast. Sander Gordijn, beter bekend als Meester Sander schrijver van Tikke Takke Toetsenbord en oprichter van OntdekPunt in Meppel. Judith Williams, communicatieadviseur, copywriter en kinderboekenschrijver. Ze werkt fulltime bij een bank en deed voor haar spannende kinderboek Hackserij (2026) inspiratie op tijdens haar werk op een cybersecurityafdeling van een technologiebedrijf. Frank Hakemulder, literatuurwetenschapper aan de Universiteit van Utrecht, lover het belang van lezen en de rol van verhalen. De podcast van Stellinga & Schinkel (Zo simpel is het niet - NRC) over het onderzoek van onderzoeker Andreas Schleicher, dat gaat over leerprestaties. De Kinderboekwinkel in Utrecht KB, de Nationale Bibliotheek VHTO OESO Week van de Mediawijsheid De Waanzinnige Podcast - in De Waanzinnige Podcast vertellen kinderen van 6 t/m 12 jaar in 10 minuten over hun lievelingsboeken. Ze praten, lezen voor en je hoort muziek en grappige geluiden. Techkwadraat-regio Meppel-Steenwijk Genoemd onderzoek en inhoudelijke bronnen Frank Hakemulder wordt aangehaald over de betekenis van verhalen voor kennis, identiteit en mogelijke toekomstbeelden. Zijn prachtige quote aan het einde van de podcast: “Een verhalendieet werkt als biodiversiteit. Hoe eenvormiger het wordt, hoe meer er verloren gaat. Kinderen die niet meer in een verhaal kunnen verdwijnen, verliezen de toegang tot een enorm reservoir aan mogelijkheden van wie ze kunnen worden. Wat overblijft zijn de vertrouwde schematische verhalen.” Daarnaast verwijst Marije naar een inzicht dat zij hoorde uit het onderzoek naar leerprestaties van Andreas Schleicher in de podcast Zo Simpel Is Het Niet: het vermogen om langere teksten te lezen zou sterk samenhangen met digitale geletterdheid. Genoemde website en contact jufsanne.com Hoofdstukken en tijdcodes: 00:00:35 Waarom boeken én technologie? Introductie van de boekenparade en de gasten. 00:01:43 Technologie en bewegen Sander Gordijn over de verbinding tussen schermen en bewegen. 00:02:13 Van cybersecurity naar kinderboek Judith Williams vertelt hoe Hackserij ontstond. 00:03:08 Zoeken vanuit ‘maken’ Maud Michels ontdekt een andere manier om naar technologieboeken te kijken. 00:06:51 Technologie voor de allerkleinsten Ha, een Wip Wap en het hefboomprincipe. 00:08:03 Uitvinden én doorzetten Sarah Snufje, maken, frustratie en opnieuw proberen. 00:09:46 Woorden voor de digitale wereld Sander leest uit en vertelt over Tikke Takke Toetsenbord. 00:14:07 Bouwtekeningen in een verhaal Boutje van de Rommelberg en stap voor stap maken. 00 Het boek dat een studiekeuze inspireerde Een bezoeker vertelt over Superpapa. 00: Zelf lezen zonder AVI-keurslijf Zondag, maandag, sterrendag en lezen vanuit interesse. 00:21:01 Welk boek hoort in een techbox? Boeken die kinderen zelfstandig naar zich toe trekken. 00:23:18 Fantasy ontmoet cybersecurity Judith Williams leest voor uit Hackserij. 00:27:33 Kennen kinderen de digitale woorden wel? De aanname dat kinderen technologie vanzelf begrijpen wordt bevraagd. 00:28:55 Mijn oom is een robot Mijn oom eet stiekem smeerolie en vragen over mens en technologie. 00:32:01 Young adult: mens of machine? Body Hack, een thriller over een cyborg en een verdwenen vriend. 00:33:13 School, bibliotheek en mediawijsheid Samenwerking en meer boeken met een technisch randje. In de Techkwadraat podcast praat Marije de Jonge met wetenschappers en experts op het snijvlak van technologie, onderwijs en innovatie. Samen bespreken ze de grotere onderwerpen en thema's zoals beroepen van de toekomst, energietransitie en kansengelijkheid. Techkwadraat Techkwadraat is een Nationaal Groeifonds project met als doel dekkend, effectief en kwalitatief technologieonderwijs voor elke leerling in het funderend onderwijs. Kijk voor meer informatie over Techkwadraat op Techkwadraat.nl
