Skądinąd

Tomasz Stawiszynski

Podcast Tomasza Stawiszyńskiego, filozofa, eseisty, znanego m.in. z anteny Radia TOK FM, autora m.in. książek ”Potyczki z Freudem. Mity, pokusy i pułapki psychoterapii” (2013), ”Co robić przed końcem świata” (2021). ”Ucieczka od bezradności” (2021) oraz ”Misja Sowy. Tosia, Franek i sekrety filozofii” (2022).

Subscribe Listen in podnod RSS feed Show website

282 episodes
Updated Sunday

Episodes282

Newest first

March 1 · 59 min
#272 Jak się buduje szkołę w Etiopii? Rozmowa z Marcinem Mellerem
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Marcin Meller, dziennikarz i pisarz, autor m.in. powieści „Czerwona ziemia” i „Dzieci lwa”. A rozmawiamy o tym, jak się buduje szkołę w Etiopii (zrzutka.pl/etiopia). Rozmawiamy także o przedsięwzięciu, w które Marcin Meller się zaangażował. O powołanej przez niego fundacji, która zajmuje się budową szkoły w Etiopii. O sytuacji politycznej w tym kraju. O etiopskiej kuchni. O roli, jaką w życiu odgrywa przypadek. O zaangażowaniu w praktyczną pomoc innym. A także o wielu innych sprawach. Owocnego słuchania!
February 22 · 1 hr 16 min
#271 Pułapka polaryzacji – podwójne standardy, klasizm i estetyzacja polityki. Rozmowa z dr Marią Liburą
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maria Libura, ekspertka związana m.in. z Polską Siecią Ekonomii i Klubem Jagiellońskim. A rozmawiamy o zjawisku polaryzacji, które jest jednym z najbardziej niepokojących i dominujących zjawisk w polskiej sferze publicznej. Rozmawiamy także o reakcjach na wywiad z Martą Nawrocką i postępującej estetyzacji debaty politycznej. O klasizmie, podwójnych standardach i używaniu argumentów dotyczących pochodzenia społecznego. O echach PRL-u, transformacji ustrojowej i współczesnym postrzeganiu awansu społecznego. O ogromnej popularności historii ludowych. O braku merytorycznej debaty. O dominacji gigantów cyfrowych, wpływie algorytmów na nasze życie i monetyzowaniu skrajnych emocji. O potrzebie regulacji mediów społecznościowych oraz o budowaniu małych wspólnot jako formie sprzeciwu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
February 15 · 1 hr 13 min
#270 Afera Epsteina – przyczyny, konsekwencje, wnioski na przyszłość. Rozmowa z dr. Mateuszem Piotrowskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Mateusz Piotrowski, teolog, publicysta, działacz społeczny. A rozmawiamy o przyczynach, konsekwencjach i wnioskach na przyszłość wynikających z afery Epsteina. Rozmawiamy także o kulturowych, społecznych i filozoficznych/religijnych aspektach sprawy. O „spisku elit” i „kontrspisku zwykłych ludzi”. O transgresji, bogactwie i zbrodni. O sporach dotyczących publikacji 3.5 miliona stron z akt sprawy Epsteina oraz o tym, kto w tych aktach najbardziej się kompromituje. O świadomym i nieświadomym przekraczaniu barier. O wolności pozytywnej i negatywnej. O pożytkach płynących z granic i tabu. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
February 8 · 44 min
#269 Rekomendacje lekturowe luty’2026
W najnowszym odcinku „Skądinąd” polecam książki starsze i nowsze. Są to: Graham Greene „Moc i chwała”, przeł. Bolesław Taborski, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec Henryk Elzenberg „Kłopot z istnieniem”, Znak Yascha Mounk „Pułapka tożsamości”, przeł. Tomasz Bieroń, Wydawnictwo Kultury Liberalnej Colin Dickey „Ghostland. Ameryka i jej nawiedzone miejsca”, przeł. Jerzy Kozłowski, Wydawnictwo Literackie Christopher Lasch „Bunt elit”, przeł. Dobrosław Rodziewicz, Platan Mihaly Csikszentmihalyi „Flow. Stan przepływu”, przeł. Aleksandra Haduła, Feeria Ernesto de Martino „Świat magiczny”, przeł. Beata Nuzzo, Nomos Owocnego słuchania i czytania!
February 1 · 1 hr 9 min
#268 Eutanazja w epoce samotności. Rozmowa z dr. Michałem Jędrzejkiem
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Michał Jędrzejek, filozof, redaktor miesięcznika „Znak”, autor książki „Bóg umarł. Dlaczego odchodzimy od religii”. A rozmawiamy o etycznych, prawnych i społecznych kontrowersjach wokół eutanazji. Rozmawiamy także o wstrząsającym reportażu Elainy Plot Calabro „Kanada się zabija”, który ukazał się w lutowym numerze miesięcznika „Znak” (a wcześniej w „The Atlantic”). Rozmawiamy o tym, jak kanadyjski system „medical assistance in dying” (MAiD) ewoluował od pomocy terminalnie chorym do procedury dostępnej dla osób cierpiących na chroniczny ból, samotność czy ubóstwo. O „drugiej ścieżce” eutanazji i o tym, czy prawo do autonomicznej decyzji o śmierci nie staje się niebezpieczną presją systemową. O dylematach lekarzy, którzy stają przed wyborem między ratowaniem życia a realizacją woli pacjenta. O przypadkach osób fizycznie zdrowych, zmagających się z depresją, które wnioskują o śmierć. O „upiornych” przykładach eutanazji wykonywanej na osobach, które nie są już w stanie potwierdzić swojej wcześniejszej woli. O tym, czy eutanazja może stać się sposobem na oszczędności w systemie ochrony zdrowia. A także o tym, jak sekularyzacja zmienia nasze postrzeganie granic życia i śmierci. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
January 25 · 1 hr 4 min
#267 Jak rzucić wszystko i wyjechać na Sycylię. Rozmowa z Ewą Kaletą
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Ewa Kaleta, dziennikarka, reporterka i autorka wywiadów – związana z „Gazetą Wyborczą” – która od pół roku mieszka w Palermo. A rozmawiamy o tym jak rzucić wszystko i wyjechać na Sycylię. Rozmawiamy także o zmianie i punktach zwrotnych. O tym, czy da się zmienić swoje życie. O tym, czy zmiana miejsca to zmiana głęboka czy powierzchowna. O Sycylii i sycylijskiej specyfice. O „szalonym” Palermo i o tym na czym polega szaleństwo tego miasta. O doświadczeniu imigracji i codziennym życiu w innym kraju. O sycylijskiej kulturze, mentalności i kuchni. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
January 18 · 1 hr 12 min
#266 Teozofia, masoneria, joga i Tybet, czyli niezwykłe życie Wandy Dynowskiej Umadevi. Rozmowa z prof. Izabelą Trzcińską i prof. Agatą Świerzowską
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą prof. Izabela Trzcińska, religioznawczyni z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz prof. Agata Świerzowska, religioznawczyni z Uniwersytetu Jagiellońskiego, badaczki współczesnych duchowości i dziejów polskiej tradycji ezoterycznej, autorki książki „Jasną jest droga przede mną. Życie i dzieło Wandy Dynowskiej Umadevi”. A rozmawiamy o niezwykłym życiu Wandy Dynowskiej Umadevi (1888-1971). Rozmawiamy także o teozofii i jodze – w Polsce i na świecie. O drogach, które zaprowadziły Wandę Dynowską do teozofii, jogi i masonerii. O organizacji wolnomularskiej „Le Droit Humaine”, którą zakładała. O spotkaniu z Jiddu Krishnamurtim. O wyjeździe do Indii. O buddyzmie i Tybecie. O chrześcijaństwie, z którym Dynowska również się identyfikowała, choć wierzyła w reinkarnację. O krajobrazie duchowym Polski w 20-leciu międzywojennym i PRL’u. O dziedzictwie Wandy Dynowskiej. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
January 11 · 50 min
#265 Rekomendacje lekturowe na początek Nowego Roku (i nie tylko)
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” polecam lektury na początek Nowego Roku (i nie tylko). A są to: Paul Kingsnorth „Against the Machine. On the Unmaking of Humanity”, Particular Books (Penguin/Random House) 2025 Barbara Ehrenreich „Z przyczyn naturalnych. Ludzka obsesja dobrego samopoczucia i nadludzkie wysiłki, aby żyć dłużej”, przeł. Anna Dzierzgowska, Grupa Wydawnicza Relacja 2025 Suzanne O’Sullivan „Wiek diagnozy. Jak obsesja na punkcie zdrowia czyni nas bardziej chorymi”, przeł. Jan Dzierzgowski, Znak Literanova 2025 „Misterium wiary. Jon Fosse w rozmowie z Eskilem Skjeldalem”, przeł. Iwona Zimnicka, WAM 2025 Martin Scorsese, Antonio Spadaro „Dialogi o wierze”, przeł. Tomasz Kwiecień i Magdalena Macińska, WAM i Więź 2024 Shusaku Endo „Głęboka rzeka”, przeł. Mikołaj Melanowicz, MUZA 1996 Owocnego słuchania i czytania!
January 4 · 1 hr 19 min
#264 Epoka przełomów i zmian. Rozmowa z prof. Marcinem Napiórkowskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości prof. Marcin Napiórkowski, semiotyk z Instytutu Kultury Polskiej UW, dyrektor Muzeum Historii Polski. A rozmawiamy o epoce przełomów i zmian. Rozmawiamy także o tym, czym było minione ćwierćwiecze. O optymizmie lat 90. O nieopowiedzianych historiach czasów transformacji. O końcu „końca historii”. O atakach na WTC. O inwazji na Irak, kryzysie finansowym, wejściu Polski do UE i katastrofie smoleńskiej. O pandemii, wojnach, Rosji i Stanach Zjednoczonych. O technologii, mediach społecznościowych, medycynie i polityce. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Dec 28, 2025 · 1 hr 15 min
#263 Technologia, polityka, rzeczywistość. Rozmowa z dr. Pawłem Boguszewskim i prof. Janem Chwedeńczukiem
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” goszczą dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN oraz prof. Jan Chwedeńczuk, fizyk z Wydziału Fizyki UW. A rozmawiamy o technologii, polityce i rzeczywistości. Rozmawiamy także o tym, co działo się w mijającym roku. O sztucznej inteligencji oraz o możliwych perspektywach jej rozwoju – w konstruktywnym i destrukcyjnym kierunku. O technologii w służbie wojny i polityki. O spadku zaufania do nauki i kryzysie prawdy. O zacieraniu się granic między rzeczywistością realną i wirtualną. O wielkich korporacjach i politykach umiejętnie grających na zbiorowych emocjach. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Dec 21, 2025 · 17 min
#262 Świąteczne życzenia (na czas chaosu)
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” składam wszystkim Słuchaczkom i Słuchaczom (świąteczne) życzenia na czas chaosu i mówię o tym, co pojawi się wkrótce w podcaście. Owocnego słuchania!
Dec 14, 2025 · 1 hr 7 min
#261 Odwaga bycia sobą. Rozmowa z dr Pauliną Frankiewicz
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paulina Frankiewicz, filozofka badająca pogranicza pomiędzy filozofią a literaturą. A rozmawiamy o filozofii i literaturze Alberta Camusa. Rozmawiamy również o egzystencjalizmie. O relacjach pomiędzy filozofią a literaturą. O tym czy życie ma sens, a jeśli nie – co z tego może dla nas wynikać. O egzystencjalnych i moralnych implikacjach absurdu istnienia. O tym na ile książki Alberta Camusa są wciąż aktualne. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Dec 7, 2025 · 1 hr 25 min
#260 Rejestr grozy, czyli co horrory mówią o naszych najgłębszych lękach? Rozmowa z Pawłem Wielopolskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Paweł Wielopolski, etnolog, literaturoznawca, redaktor, autor książki „Rejestr grozy. Przewodnik po technikach narracyjnych” (PWN). A rozmawiamy o tym, co horrory mówią o naszych najgłębszych lękach. Rozmawiamy także o tym, czym jest literatura grozy. Jakie są jej główne wątki, tematy, rekwizyty. O najważniejszych autorach tworzących ten gatunek, a także o tym, że literatura grozy to pełnowartościowa literatura. O związkach pomiędzy tematami i obrazami rodem z tego gatunku i fundamentalnych ludzkich obawach i lękach. O Edgarze Allanie Poe’m, Stephenie Kingu, H.P. Lovecrafcie, Mary Shelley, Peterze Straubie, Clivie Barkerze i Jozefie Karice. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Nov 30, 2025 · 1 hr 35 min
#259 Sztuczna inteligencja i my – o granicach poznania i iluzjach bliskości. Rozmowa z dr. Maciejem Wodzińskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Maciej Wodziński, filozof z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, autor książki „Sokrates. Filozof życia, filozof śmierci”, badacz filozofii psychiatrii i zastosowań sztucznej inteligencji w obszarze zdrowia psychicznego. A rozmawiamy o tym, jak AI staje się zwierciadłem – czasami krzywym – dla ludzkiego poznania. Rozmawiamy także o delegowaniu autonomii poznawczej na modele językowe i o tym, jak bardzo nie rozumiemy maszyn, które już dziś wpływają na nasze decyzje. O złudzeniu „idealnego rozmówcy”, który zawsze ma wystarczająco dużo czasu i cierpliwości — i o psychologicznych konsekwencjach takiej relacji. O ucieleśnieniu jako warunku podmiotowości i o tym, dlaczego AI może jedynie imitować „kogoś”, a nie „być kimś”. O wykorzystaniu modeli językowych w psychiatrii. O tym, dlaczego AI potrafi wyłapywać mikrodetale głosu i prozodii lepiej niż człowiek. O tym, jak sztuczna inteligencja może pomóc „uwiarygodnić” subiektywność, zamiast ją wypierać. O możliwości stworzenia nowego modelu psychiatrii. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Nov 23, 2025 · 1 hr 7 min
#258 Kościół i władza w PRL, czyli kim byli „księża patrioci”? Rozmowa z dr. Janem Hlebowiczem
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Jan Hlebowicz, historyk z Oddziałowego Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej, autor m.in. książki „Polityka na ambonie. Środowisko księży patriotów w województwie gdańskim w latach 1950-1956”. A rozmawiamy o relacjach Kościoła i PRL-owskiej władzy. Rozmawiamy także o tzw. „księżach patriotach”. O sposobach, w jaki totalitarna władza szantażowała i łamała przedstawicieli duchowieństwa. O relacjach Kościół-władza w PRL oraz o tym, jakie konsekwencje miały i mają te relacje dla współczesności. O specyfice okresu stalinowskiego. O uzasadnieniach moralnych, filozoficznych i teologicznych, jakie „księża patrioci” tworzyli dla swoich związków z aparatem państwowej represji. O uniwersalnych dylematach: lojalności, wierności zasadom, zdradzie ideałów. O wystawie „Nasi chłopcy”. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Nov 16, 2025 · 1 hr 9 min
#257 Prawda, kłamstwo, wolność słowa. Rozmowa z dr. Pawłem Boguszewskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, popularyzator nauki, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalne im. Marcelego Nenckiego PAN. A rozmawiamy o prawdzie, kłamstwie i wolności słowa. Rozmawiamy także o tym jakie są granice wolności słowa. O tym, o to znaczy „wolność słowa” w kontekście nauki, a zwłaszcza – medycyny i zdrowia. O tym, czy istnieją w tym obszarze jakieś zróżnicowania i gradacje? O różnych przykładach oszustw i szarlatanerii – od totalnej biologii po „kościół naturalny”. A także o wielu jeszcze sprawach. Owocnego słuchania!
Nov 9, 2025 · 1 hr 19 min
#256 Jak przeciwdziałać propagowaniu pseudonauki i pseudomedycyny? Rozmowa z dr. Pawłem Boguszewskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości dr Paweł Boguszewski, neuronaukowiec, kierownik Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Marcelego Nenckiego PAN. A rozmawiamy o przeciwdziałaniu pseudonauce i pseudomedycynie. Rozmawiamy także o przypadkach z ostatnich tygodni: odwołaniu spotkania o totalnej biologii w Bibliotece Publicznej w Piasecznie oraz rozmowie Bogdana Rymanowskiego z prof. Grażyną Cichosz. O tym, czym jest totalna biologia i dlaczego nie ma nic wspólnego z rzetelną wiedzą. O szkodliwości propagowania tego rodzaju doktryn. O standardach, jakie powinny obowiązywać w instytucjach państwowych. O tym, czym jest konsensus naukowy. O tym jak odróżnić rewolucjonistę naukowego od hochsztaplera. O odpowiedzialności i etyce dziennikarskiej. O internetowych nagonkach i mediach społecznościowych. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Nov 2, 2025 · 1 hr 19 min
#255 Z czego bierze się groza (o książkach Stephena Kinga i ich adaptacjach)? Rozmowa z Robertem Ziębińskim
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” gości Robert Ziębiński, pisarz, scenarzysta, znawca twórczości Stephena Kinga. A rozmawiamy o tym, z czego bierze się groza. Rozmawiamy także o powieści Stephena Kinga „To”. O jej adaptacjach filmowych oraz serialu „TO: Witajcie w Derry”, który miał niedawno premierę w HBO Max. O sposobie, w jaki King buduje atmosferę grozy w swoich powieściach. O specyfice horroru jako gatunku. O statusie literackim Kinga. O jego wczesnych i późnych, lepszych i gorszych powieściach. O fenomenie jego pisarstwa. A także o wielu jeszcze innych sprawach. Owocnego słuchania!
Oct 26, 2025 · 20 min
#244 „Ćwiczenia z dysonansu” – kilka słów o nowej książce i zaproszenie na spotkania
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” opowiadam o mojej nowej książce „Ćwiczenia z dysonansu”, która ukaże się 29 października nakładem wydawnictwa Znak Literanova. Zapraszam również na spotkania autorskie: 8.XI na Targach Książki w Katowicach 17.XI w Krakowie, w Pałacu Potockich 19.XI w Gdańsku, w Fundacji Palma 20.XI w Warszawie, w Nowym Teatrze Owocnej lektury i do zobaczenia!
Oct 19, 2025 · 29 min
#243 Umberto Eco rymuje o filozofii, czyli „Rozważania niepoważne”
W najnowszej odsłonie „Skądinąd” opowiadam o „Rozważaniach niepoważnych” Umberto Eco, które ukażą się 29 października nakładem wydawnictwa Noir Sur Blanc, w przekładzie Moniki Woźniak. Odcinek powstał we współpracy z wydawnictwem ponieważ w książce mam swój niewielki udział – opracowałem notki o opisywanych przez Eco postaciach i szkołach filozoficznych. „Rozważania niepoważne” to znakomite, dowcipne wierszyki, które w esencjalny sposób ujmują najważniejsze idee tworzące zachodnią kulturę – od presokratyków do filozofii analitycznej. Owocnego słuchania i czytania!