NewsPoliticsTech NewsHistoryTrue CrimeTechnologySociety & Culture

Schaduwoorlog

De Volkskrant

Terwijl in Oekraïne een loopgravenoorlog wordt uitgevochten met tanks, artillerie en lange-afstandswapens, ligt zonder dat we het doorhebben ook de rest van Europa onder vuur. Spionage, sabotage, aanslagen en cyberaanvallen: Rusland maakt zich er veelvuldig schuldig aan, maar ook China en andere staten roeren zich in deze strijd. Wat is het doel van hybride oorlogsvoering? Hoe gróót is de dreiging precies? En wat merken we van deze cyberoorlog, wat blijft er onder de radar?

Als iemand dat weet, is het Huib Modderkolk. Als onderzoeksjournalist voor de Volkskrant begeeft hij zich al jaren in dit veld en schreef hij de bestsellers Het is oorlog maar niemand die het ziet en: Dit wil je écht niet weten.

In de nieuwe podcast Schaduwoorlog gaat Huib samen met adjunct-hoofdredacteur Annieke Kranenberg de vaak onzichtbare dreiging van hybride oorlogsvoering ontleden en analyseren.

Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk

Montage en redactie: Tiemen Hageman

Redactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra

Artwork: Matteo Bal

Play

Open in

31 episodes
weekly
Avg 35 min
Dutch

Episodes 31

Newest Oldest Longest

All11 Unplayed11 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

April 21 · 26 min
Hongarije is nog niet van de Russische invloed af
Na zestien jaar komt er een einde aan het tijdperk van Viktor Orbán in Hongarije. In deze aflevering volgen Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de nasleep van de politieke aardverschuiving. Winnaar Péter Magyar belooft een ‘systeemverandering’. Niet alleen in de politiek, maar ook in de instituties die onder Orbán zijn gevormd: rechtbanken, media en vooral de veiligheidsdiensten. Want volgens recente onthullingen liep er jarenlang een directe lijn tussen Boedapest en Moskou. Het roept de vraag op hoe diep de Russische invloed werkelijk reikt in het Hongaarse staatsapparaat. Hoe kom je daar achter? En hoe haal je de bezem door veiligheidsdiensten die bestaan bij de gratie van geheimzinnigheid? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Lotte Grimbergen Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
April 14 · 30 min
Zorgen over privacyschending: wat doen AIVD en MIVD op de kabel?
In deze aflevering van Schaduwoorlog onderzoeken Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk hoe de AIVD en MIVD opereren op onze digitale infrastructuur. Naar aanleiding van een kritisch jaarverslag van de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) bespreken zij het spanningsveld tussen nationale veiligheid en privacy. De commissie uit haar zorgen over het aftappen van glasvezelkabels, waarbij de diensten de mogelijkheid hebben om ongericht grote hoeveelheden communicatie op te vangen. Hoewel de ‘Sleepwet’ na een referendum in 2018 werd aangepast om interceptie zo gericht mogelijk te maken, blijkt uit de praktijk dat de diensten via centrale toegangspunten alsnog data van miljoenen burgers kunnen ophalen. Ondanks de inzet van meer personeel en data wijst de TIB erop dat deze bevoegdheid nog relatief weinig concrete inlichtingen oplevert. Tegelijkertijd pleiten de hoofden van de diensten juist voor ruimere wetgeving om effectiever te kunnen optreden tegen de hybride dreiging vanuit landen als Rusland en China. Is deze verruiming van bevoegdheden een noodzakelijk kwaad in de moderne schaduwoorlog, of wordt de democratische lat hiermee gevaarlijk laag gelegd? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
April 7 · 36 min
Onzichtbare spionage op wereldschaal: Chinese hackers infiltreren telecomnetwerken
Onlangs kwam een geavanceerde Chinese cyberoperatie aan het licht: hackers zijn diep in wereldwijde telecomnetwerken binnengedrongen. Onderzoek van cybersecuritybedrijf Rapid7 toont aan dat China via speciale malware (BPFdoor) langdurig en vrijwel onzichtbaar toegang kan krijgen tot telecomsystemen. Deze malware nestelt zich diep in de kern van netwerken en is zeer moeilijk te detecteren, omdat ze meestal passief blijft en alleen actief wordt wanneer een specifiek signaal wordt ontvangen. Daardoor kan ze jarenlang onopgemerkt aanwezig zijn. Met toegang tot telecomnetwerken kunnen inlichtingendiensten metadata verzamelen (zoals wie met wie belt), locaties volgen en communicatie analyseren. In theorie kan zo’n toegang ook worden gebruikt om telecomnetwerken plat te leggen tijdens een conflict. Tijdens het Snowden-schandaal in 2013 bleek dat de Amerikaanse NSA en de Britse GCHQ eveneens telecominfrastructuur gebruikten om te spioneren. Dat veroorzaakte destijds veel publieke ophef. Opvallend is dat de huidige Chinese operatie veel minder aandacht krijgt, terwijl de impact mogelijk groter is. Experts waarschuwen dat de dreiging serieus is. China investeert enorm in cybercapaciteiten en heeft mogelijk al langdurig toegang tot kritieke infrastructuur wereldwijd. Achtergrondartikelen: Het onderzoek van Rapid7 naar de Chinese backdoor,. Het artikel van de Volkskrant over het onderzoek van Rapid7: NRC over de Brits-Amerikaanse spionage bij Belgacom Der Spiegel over de spionage bij Belgacom Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
March 31 · 37 min
Russische veiligheidsdiensten nemen meer risico: zo proberen hun agenten chaos te veroorzaken
Rusland blijft proberen om Europese landen te verzwakken en dankzij nieuwe onthullingen wordt er steeds meer bekend over hoe het Kremlin opereert. Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe de Russische hybride oorlogsvoering steeds brutaler wordt, nu traditionele spionnen Europa massaal zijn uitgezet. Het Kremlin vertrouwt steeds vaker op een schimmige tussenlaag van zakelijke ronselaars en criminele netwerken. Samen met voormalig AIVD’er Tim Bosch bespreken Huib en Annieke de cruciale rol van landen als Moldavië en Servië in dit conflict. Waar Moldavië fungeert als een ‘kanarie in de kolenmijn’ voor Russische tactieken, is Servië uitgegroeid tot een veilig toevluchtsoord en logistiek knooppunt voor Russische inlichtingendiensten. Wat is het uiteindelijke doel van deze toegenomen risicobereidheid van de SVR en de FSB? Is er sprake van strategische druk of pure paniek bij het Kremlin nu hun invloed in Oost-Europa afneemt? En hoe kunnen westerse inlichtingendiensten zich wapenen tegen deze ‘verborgen hand van het internet’ die probeert de Europese vrede en veiligheid te ondermijnen? Lees ook: Frankrijk vermoedt Russische bemoeienis bij aanbrengen David-sterren Politico over de rol van de Moldavische zakenman Anatolii Prizenko Wagner rekruteert Europese burgers om aanslagen te plegen Rusland wil Hongaarse premier Orbán helpen met ‘valse moordaanslag’ Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
March 24 · 35 min
Met aanslagen brengt het Iraanse regime de hybride oorlog naar Nederland
Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk analyseren hoe Iran zijn hybride oorlogsvoering uitbreidt naar Europees grondgebied. De afgelopen periode is Nederland opgeschrikt door een reeks ernstige incidenten met een vermoedelijke link naar Teheran: van een liquidatiepoging op een Iraans-Nederlandse activist in Schoonhoven tot explosies en brandstichtingen bij Joodse instellingen. Samen met Tim Bosch, directeur van de Birdwatcher Group en voormalig AIVD-medewerker, bespreken Huib en Annieke de pragmatische en agressieve werkwijze van de Iraanse inlichtingendiensten. Waar Rusland en China vaak geavanceerdere methoden gebruiken, kenmerkt Iran zich door het inzetten van criminele netwerken en zogeheten ‘wegwerpagenten’. Dit zijn vaak jonge daders, soms zelfs tieners, die via sociale media worden gerekruteerd voor ‘klusjes’ zonder dat zij de uiteindelijke opdrachtgever kennen. Wat is het doel van deze acties? Gaat het om het zaaien van angst en verwarring, of worden er daadwerkelijk ‘slapende cellen’ geactiveerd via mysterieuze radioberichten? En hoe kunnen met name Iraanse dissidenten in Nederland zich wapenen tegen de lange arm van Teheran? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
March 17 · 37 min
Van Iran tot Oekraïne: hackers storten zich op beveiligingscamera’s
Hackers uit Iran proberen in te breken op beveiligingscamera’s in verschillende landen in het Midden-Oosten. Via deze camera’s kan Iran militaire doelen observeren, raketaanvallen beter richten en na een aanval controleren of die succesvol was. Het gaat daarbij vaak om bestaande camera’s van overheden, bedrijven of particulieren: een vorm van ‘gratis intelligence’. De techniek is vaak verrassend simpel. Veel camera’s blijken slecht beveiligd: standaardwachtwoorden staan nog aan en software wordt niet geüpdatet. Daardoor kunnen hackers via internet op grote schaal naar camera’s zoeken en eenvoudig toegang krijgen. Hoe zit dat in Nederland? En dragen camera’s die er voor de veiligheid zijn, op deze manier juist bij aan spionage en cyberaanvallen? Onderzoeksjournalisten Huib Modderkolk en Annieke Kranenberg zoeken het uit, bijgestaan door Jos Wetzels, onderzoeker van kritieke systemen bij het het digitale securitybedrijf Midnight Blue. Studenten opgelet! De Volkskrant biedt een gratis studentenabonnement aan, af te sluiten via volkskrant.nl/studenten Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
March 10 · 24 min
Russische schaduwvloot onder vuur: waarom westerse landen steeds vaker optreden
Terwijl de aandacht een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten de meeste aandacht trok, waren er de afgelopen weken verschillende incidenten rondom de zogeheten Russische schaduwvloot. Op de Middellandse Zee vloog een LNG-tanker in brand na te zijn aangevallen, waarschijnlijk met een drone. En op de Noordzee voerde België vorige week een militaire operatie uit. Op welke manier probeert Rusland met de schaduwvloot onder economische sancties uit te komen, en wat doet Nederland om daar tegen op te treden? Onderzoeksjournalist Laurie Treffers schuift aan om er alles over te vertellen. Meer weten: Oekraïne voert aanvallen op Russische tankers op Nederland wil schepen van Russische schaduwvloot harder aanpakken Zo zien de Oekraïense waterdrones eruit Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
March 3 · 31 min
Het spectaculaire inlichtingenwerk dat Khamenei fataal werd
Zaterdag kwam de Opperste Leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, om het leven bij een Amerikaans/Israëlisch precisiebombardement op Teheran. Ook de minister van Defensie, het hoofd van de Revolutionaire Garde en tientallen andere hooggeplaatste militairen en politici kwamen om. Hoe wisten de Amerikaanse en Israëlische inlichtingendiensten zo precies waar zij zich bevonden? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
February 24 · 30 min
Een computer op wielen: je auto als spion
In deze aflevering van Schaduwoorlog analyseren Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk de opkomst van ‘Car Intelligence’, een nieuw inlichtingenveld waarin moderne auto’s fungeren als geavanceerde spionage-instrumenten. De transitie van de auto van een mechanisch object naar een ‘computer op wielen’ heeft geleid tot een enorme toename in datacollectie: van gps-locaties en rijgedrag tot microfoonopnamen en sensordata van onderdelen zoals de banden. Samen met Omer Benjakob, cybersecurity-verslaggever bij de Israëlische krant Haaretz, bespreken Huib en Annieke hoe voertuigen tegenwoordig gigabytes aan persoonlijke data genereren, van je exacte locatie en rijgedrag tot aan signalen van sensoren in de banden en microfoons voor handsfree bellen. Benjakob legt uit hoe inlichtingendiensten deze datastromen inmiddels zien als een nieuwe goudmijn om doelwitten ongemerkt te schaduwen en sociale netwerken in kaart te brengen. Meer weten: Der Spiegel: Massive Data Breach at VW Raises Questions about Vehicle Privacy Podcast Revisionist History met Malcom Gladwell: Blame Game Barr Group vindt software-fouten in Toyota’s Software-expert kan de fout bij Toyota reproduceren Haaretz: Your Car Is Spying on You – and Israeli Firms Are Leading the Surveillance Race Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
February 17 · 34 min
Met deze simpele hack kwamen Russen in de politiesystemen (en in jouw organisatie)
Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk – met cybersecurity-expert Willem Zeeman als gast – analyseren de hack op de Nederlandse politie in 2024, waarbij via een ‘pass-the-cookie’-aanval de e-mailadressen, functies, contactgegevens en in sommige gevallen zelfs foto’s van agenten werden buitgemaakt. De aanval wordt gelinkt aan de Russische cybergroep Laundry Bear, die een methode gebruikte die draait om het stelen van sessiecookies via malware. Dat illustreert hoe opportunistische aanvallen op talloze organisaties wereldwijd mogelijk zijn, mede door standaardinstellingen die gebruiksvriendelijk zijn maar daardoor absoluut niet maximaal beveiligd. Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Jasper Veenstra Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.
February 10 · 37 min
Databedrijf Palantir is omstreden en mysterieus. Wat doet het bedrijf in Nederland?
Er is veel te doen over Palantir, het machtige en mysterieuze Amerikaanse databedrijf van oprichter Peter Thiel die gelooft dat democratie en vrijheid niet verenigbaar zijn. Annieke en Huib onderzoeken wat het bedrijf in Nederland doet en hoeveel zorgen we ons daarom moeten maken. Internationaal is er veel kritiek. Palantir helpt immigratiedienst ICE bij het identificeren van immigranten, het Israëlische leger bij het beschieten van Palestijnen en werkt aan wapensystemen die autonoom functioneren. Het is volgens critici betrokken bij mensenrechtenschendingen. Wat doet dat bedrijf in Nederland bij de politie en het ministerie van Defensie? Kan Palantir bij Nederlandse persoonsgegevens? En misschien wel het belangrijkste: in hoeverre is het een instrument van de regering-Trump? Presentatie: Annieke Kranenberg en Huib Modderkolk Montage en redactie: Tiemen Hageman Eindredactie: Corinne van Duin en Lois van der Noort Artwork: Matteo Bal See omnystudio.com/listener for privacy information.

Showing 21–31 of 31 episodes