Praatkast - Het Geheugenpaleis

John T. Knieriem & Han van der Horst

In het Geheugenpaleis gaan John en Han vanuit de actualiteit, samen de geschiedenis in. Wat zijn de overeenkomsten? Waar kunnen we nu vanuit geschiedkundig perspectief nog wat van leren?
Op zijn eigen wijze omschrijft historicus, schrijver en columnist Han van de Horst de wereld van toen en nu. John T. Knieriem bevraagt hem over de grote lijnen en de kleinste details in de vertrekken van Het Geheugenpaleis.

Play

Open in

31 episodes
weekly
Avg 34 min
Dutch

Episodes 31

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

October 19 · 34 min
Ik ga naar Frankrijk en kom nooit meer terug
“Ik ga naar Frankrijk en ik kom nooit meer terug”, luidt de Nederlandse evergreen. En inderdaad: de Nederlandse tv is vergeven van echtparen die in dit paradijselijke land een bed and breakfast willen beginnen in een ruïne die ze hebben opgekocht. Maar nu lijkt heel Frankrijk wel een ruïne. Het land leeft al jaren op de pof en de wal dreigt het schip te keren. Onder de bevolking heerst diepe onvrede, en afgelopen weekend stond Frankrijk ineens in brand. Letterlijk. Toen koning Lodewijk XVI in juli 1789 hoorde dat de Bastille was bestormd, vroeg hij: “Is dat een revolte?” Waarop de hertog van La Rochefoucauld-Liancourt antwoordde: “Nee, sire, het is een revolutie.” Han en John proberen in de voetsporen van de hertog te treden. Is dit een revolutie? De manifestaties zijn zeker ook een uiting van de diepe onvrede die op allerlei manieren in heel Europa heerst. Zijn ze een voorbode van rechtse en populistische overwinningen aan de stembus? Dat is in de Franse geschiedenis wel een constante. Hoe dan ook is de situatie bedreigend. Deze revolte, de dreigende insolventie van Frankrijk, de eerste scheuren in de AI-bubbel en wat er in het Midden-Oosten gebeurt: is dat geen giftige combinatie? En wanneer krijgen wij deze soep opgediend? Het bericht Ik ga naar Frankrijk en kom nooit meer terug verscheen eerst op Praatkast.
October 12 · 33 min
Het failliet van de belastingdienst
In tegenstelling tot de rest van Nederland zijn John en Han erg geschrokken van wat Jasper Graaff, voormalig opperhoofd inningen bij de Belastingdienst, te melden had. Vadertje Staat heeft nog 26 miljard tegoed aan belastingen die niet geïnd worden vanwege het slecht functioneren van de Belastingdienst. Dat is wel eens anders geweest, herinneren John en Han zich. Zij brengen dit in verband met de tekenen van slijtage die je tegenwoordig overal in de maatschappij ziet. De heren wisselen van gedachten over de belastingheffing. Zij proberen na te gaan wat er allemaal mis ging en waarom. 26 miljard. Als dat daadwerkelijk geïnd werd, kon Eelco Heinen vanuit zijn hart, en niet voor de schijn, lachend en fluitend door het leven gaan. Maar de overheid gaat 440 miljoen op de Belastingdienst bezuinigen. Dat kost duizenden banen. Het bericht Het failliet van de belastingdienst verscheen eerst op Praatkast.
October 5 · 36 min
Kabinet buigt, bonden juichen: op naar een nieuw sociaal akkoord!
In Buitenhof hield minister Hans Vijlbrief twee A4’tjes omhoog, vol kreuken die hij er vermoedelijk vooraf met opzet in had gemaakt. Het was het beroemde Akkoord van Wassenaar, gesloten tussen vakbonden en werkgevers, of concreter: tussen Wim Kok en Chris van Veen. Dat akkoord geldt als het fundament onder het economisch herstel van de late jaren tachtig en de feeststemming van de jaren negentig. Vijlbrief hoopt op iets vergelijkbaars uit het overleg met de polder dat woensdag begint, nu het kabinet de bezuinigingen op de uitkeringen heeft ingetrokken. Komt er weer zo’n resultaat? Of wordt het een eindeloos touwtrekken tussen “stakeholders”, zoals dat tegenwoordig heet, elk met hun eigen belangen? Han en John zijn niet per se optimistisch, laat dat duidelijk zijn. Maar ook niet per se pessimistisch. Ze bespreken hoe werkgevers en werknemers in het verleden met elkaar omgingen, en de Nederlandse neiging om goed overleg te verkiezen boven klassenstrijd. Daarna waaieren ze uit naar de vraag welke euro’s je wel moet lenen en welke je beter op je eigen begroting kunt vinden. Ze gaan weer alle kanten op, maar met één ding voor ogen: het heil van het vaderland. Het bericht Kabinet buigt, bonden juichen: op naar een nieuw sociaal akkoord! verscheen eerst op Praatkast.
September 28 · 33 min
Vredesbeweging 2.0 Het gebroken geweertje is terug
Afgelopen zondag demonstreerden duizenden mensen op de Dam in Amsterdam voor vrede en tegen oorlog. Het was, zoals de media schreven, een bont gezelschap. Voor Han vae en John reden genoeg om de geschiedenis van de vredesbeweging in te duiken. En om stil te staan bij de bijzondere rol die zij in Nederland speelde. Ondanks onze bloedige oorlogen in Atjeh en elders zagen wij onszelf destijds als vredelievend en rationeel, heel anders dan de Fransen of de Duitsers. Die oude vredesbeweging had behoorlijk veel invloed, en sporen daarvan waren zondag zelfs op de Dam terug te vinden. Kan de nieuwe vredesbeweging opnieuw een factor van betekenis worden? Han en John liepen ruim veertig jaar geleden allebei mee in de demonstraties tegen de kruisraketten. Ze zijn er, vinden ze zelf, sadder and wiser van geworden. Het bericht Vredesbeweging 2.0 Het gebroken geweertje is terug verscheen eerst op Praatkast.
September 22 · 34 min
De val van Rob Jetten en het kabinet van kraakporselein
Han en John nemen het terug-bij-af-kabinet onder de loep en verkennen de mogelijkheden, terwijl premier Jetten in New York bij de Verenigde Naties onder de groten der aarde verkeert. Zou hij bij hen ook belet krijgen? Er ontstaat een somber beeld. Er is veel gehannes rond het minderheidskabinet dat voorkomen had kunnen worden als men echt het Deense voorbeeld had gevolgd. In feite eisen PRO en JA21 allebei dat zij, met uitsluiting van de ander, tot gedoogpartner worden verheven. Zo komt er natuurlijk niets van. Tegelijk is het echte probleem de interne kloof binnen het kabinet zelf, en dat is in Nederland haast altijd de reden voor een val. Han diept de kabinetten De Meester en Heemskerk op maar ook dat van van Agt en den Uyl, die in de vorige eeuw ook een minderheid achter zich hadden. De Meester is geen voorbeeld ter navolging, Heemskerk wel. Enfin, we zien wel waar het schip strandt. Het bericht De val van Rob Jetten en het kabinet van kraakporselein verscheen eerst op Praatkast.
September 15 · 35 min
Jetten formeert nog steeds en het is ondertussen weer als in 1939.
Het beroemde koffertje met de miljoenennota is voor minister Heinen ongetwijfeld geen zware last geweest, want het is grotendeels leeg. Bijna alles wat controverse kon opleveren, is uitgesteld tot volgend jaar. Het kabinet hoopt dat er zo een of andere vorm van consensus ontstaat. Allereerst in de polder, dat zou helemaal mooi zijn. Wie waarschuwde dat een minderheidskabinet in Nederland een eindeloze formatie betekent, heeft gelijk gekregen. Je zou kunnen zeggen dat Jetten nog steeds formeert. En als het zo doorgaat, kan hij blijven formeren tot hij een ons weegt. Of liever gezegd: tot Nederland een ons weegt. En dat in een tijd van oorlog en geruchten van oorlog. Met omhoogschietende vaste lasten en belasting op water. Het bericht Jetten formeert nog steeds en het is ondertussen weer als in 1939. verscheen eerst op Praatkast.
September 7 · 34 min
AfD op 43,8 %: “de Moffen zijn weer terug”.
“De moffen zijn weer terug”, zegt Han van der Horst in deze aflevering van Het Geheugenpaleis. Voor de rest houdt hij zich in, want uiteindelijk is hij de kwaadste niet. De AfD haalde 43,8 procent in Saksen-Anhalt en heeft toch geen meerderheid. John en Han proberen te doorgronden waarop het succes van de AfD is gestoeld, en waarop het echec van de gevestigde Duitse partijen. Ze vinden veel parallellen tussen de CDU-SPD-regering van Friedrich Merz en de minderheidscoalitie van Jetten. Nee, wij Nederlanders hebben geen reden om ons superieur te voelen, niet over de kwaliteit van onze leiders en evenmin over ons gedrag in het stemhokje. Het is weer fraai allemaal. Het bericht AfD op 43,8 %: “de Moffen zijn weer terug”. verscheen eerst op Praatkast.
August 31 · 33 min
Buiten slapen mag weer. De uitvinding van de dakloze.
De economie blijft maar groeien. De dakloosheid ook. In Amsterdamse parken en groenzones ontstaan semipermanente tentenkampen, tot onvrede van huizenbewonend Mokum, dat voor een fors deel kwaad is over het voornemen om buiten slapen niet langer strafbaar te stellen. Het veroorzaken van overlast blijft dat overigens wél. Han en John ,beiden ruim behuisd, grijpen het aan om de dakloosheid te bekijken in het licht van wat overheden door de eeuwen heen vonden van mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats. Want dat oordeel is oud. Napoleon liet iedereen registreren en maakte in dezelfde jaren het rondzwerven strafbaar; landloperij verdween pas in 2000 uit ons Wetboek van Strafrecht. En het gaat ook over de soms radicale manieren waarop het woningvraagstuk hier werd aangepakt tot en met het dwingen van ruim behuisden om een deel van hun woning te verhuren. Het bericht Buiten slapen mag weer. De uitvinding van de dakloze. verscheen eerst op Praatkast.
August 26 · 37 min
De kleur van plagiaat.
Han en John buigen zich over de affaire-Jason Arday, die inmiddels net zo goed de affaire-Nathan Cofnas is geworden. Waar hebben we mee te maken? De ene geleerde beschuldigt de andere van plagiaat, maar geheel in de geest van deze tijd wordt het ook een strijd van blank tegen zwart. En daarmee verdwijnt alle zuiverheid uit de discussie. Han en John proberen die er weer in te brengen. Dat valt niet mee, want daarvoor moet je je eigen referentiekader uitschakelen, voor zover dat op vaststaande oordelen berust. Dat lukt de heren niet altijd even goed. Wel worden ze het eens over één stelling: racisme maakt meer kapot dan je lief is. Het bericht De kleur van plagiaat. verscheen eerst op Praatkast.
August 24 · 37 min
De kleur van plagiaat.
Han en John buigen zich over de affaire-Jason Arday, die inmiddels net zo goed de affaire-Nathan Cofnas is geworden. Waar hebben we mee te maken? De ene geleerde beschuldigt de andere van plagiaat, maar geheel in de geest van deze tijd wordt het ook een strijd van blank tegen zwart. En daarmee verdwijnt alle zuiverheid uit de discussie.Han en John proberen die er weer in te brengen. Dat valt niet mee, want daarvoor moet je je eigen referentiekader uitschakelen, voor zover dat op vaststaande oordelen berust. Dat lukt de heren niet altijd even goed. Wel worden ze het eens over één stelling: racisme maakt meer kapot dan je lief is. Het bericht De kleur van plagiaat. verscheen eerst op Praatkast.
August 17 · 36 min
Van Baardewijk wil toegeven aan Poetin is hij een dwaallicht of heeft hij inzicht?
Han pakte op Joop.nl dr. Jelle van Baardewijk stevig aan, nadat die bij Goedenavond Nederland had bepleit dat het Westen aan Poetin moet toegeven. Volgens Van der Horst schuilt daar een door en door reactionaire levensbeschouwing achter ,Baudet is er niks bij. Dat wil John niet voetstoots aannemen. En zo raken de heren in een soms heftig gesprek over levensbeschouwing, democratie en de vraag hoe je met autoritaire heersers omgaat. Ze vinden het het pessimistische wereldbeeld dat Van Baardewijk en geestverwanten als de filosoof Ad Verbrugge uitven evenwel wat ongepast. Kortom: het Geheugenpaleis was weer het toneel van een gezellig halfuur. Het bericht Van Baardewijk wil toegeven aan Poetin is hij een dwaallicht of heeft hij inzicht? verscheen eerst op Praatkast.
August 11 · 36 min
Met “Left Laser” is de communistische propaganda terug
Left Laser trekt als uitgesproken communistisch platform inmiddels een fors publiek. Volgens Han van der Horst grijpt presentator Bob Scholte daarbij terug op beproefde communistische communicatietechnieken. John en Han duiken in de geschiedenis van de communistische propaganda met Han als ooggetuige van het einde van partijkrant De Waarheid in 1990. Het bericht Met “Left Laser” is de communistische propaganda terug verscheen eerst op Praatkast.
July 28 · 31 min
Sandalen, vandalen en Elon Musk. The Odyssey de nieuwe film van Christopher Nolan.
Elon Musk en zijn medestanders openden de aanval op The Odyssey nog voordat de film in première ging. Het zou verraad aan het Westen zijn en een knieval voor het wokisme. Vooral de casting van Lupita Nyong’o als Helena van Troje moest het ontgelden. Regisseur Christopher Nolan overtroeft hen met cijfers: in twee weekenden haalde zijn film wereldwijd zo’n 640 miljoen dollar op, tegen een productiebudget van 250 miljoen. Het publiek laat zich niets gelegen liggen aan de beschuldigingen van Musk. John ging kijken en was best onder de indruk. Han legt uit dat Nolan en Homerus — als die bestaan heeft tenminste — dezelfde ambitie hadden: het publiek meeslepen. Het gaat over mythe en werkelijkheid, en over de Myceense beschaving, die vermoedelijk ten onder ging aan een samenloop van interne conflicten, aanvallen van buitenaf en klimaatverandering. Mooie parallellen. Het bericht Sandalen, vandalen en Elon Musk. The Odyssey de nieuwe film van Christopher Nolan. verscheen eerst op Praatkast.
July 21 · 32 min
Abortus: van Engeltjesmaker tot ethisch dilemma
De abortusdiscussie laait in Nederland weer op. In een proef worden zwangerschappen van 22 tot 24 weken afgebroken, ook zonder medische reden. Maar zijn foetussen van die leeftijd dan al levensvatbaar? De medische wetenschap staat niet stil: een gang verderop, in hetzelfde ziekenhuis, wordt op de intensive care juist keihard gevochten om een te vroeg geboren baby van exact diezelfde zwangerschapsduur in leven te houden. Dezelfde week beslist zo over het einde van de ene zwangerschap én het begin van de strijd om een ander leven te redden. John en Han bespreken de abortuspraktijk in dat licht. Gemakkelijk is het niet. Het bericht Abortus: van Engeltjesmaker tot ethisch dilemma verscheen eerst op Praatkast.
July 14 · 33 min
Door wie word je het liefst belazerd: de staat of de mediamagnaat?
Overheden bemoeien zich steeds nadrukkelijker met wat we op internet te zien krijgen. Het blijft niet bij het weren van jongeren van sociale media; het gaat ook over wát je te zien krijgt. De Britse regering wil de gevestigde omroepen, de BBC én de commerciële, een geprivilegieerde plek op internet geven: bij zoekopdrachten moeten ze voortaan bovenaan komen. De reden? Internettelevisie gaat de komende jaren de ether en de schotel volledig vervangen. Is dat ongeoorloofde overheidsbemoeienis met ons (sociale) mediagebruik, of treedt de staat juist op als eerlijke marktmeester? Daar kun je heel verschillend naar kijken, en dat doen John en Han dan ook. En de prangende vraag: door wie word je het liefst belazerd, de staat of de mediamagnaten? Het bericht Door wie word je het liefst belazerd: de staat of de mediamagnaat? verscheen eerst op Praatkast.
July 7 · 37 min
Doormodderen met Jetten
De politiek vertrekt deze week naar het te zonnige zuiden: het reces is begonnen. Reden voor Han van der Horst en John Knieriem om de balans op te maken van het kabinet-Jetten tot nu toe. Maar kán dat eigenlijk wel, oordelen na een paar maanden? Waren andere kabinetten dan zoveel vlotter met drastische maatregelen? Han en John duiken de geschiedenis in en stellen vast: daadkracht vanaf dag één kwam eigenlijk alleen voor als een kabinet werd overvallen door een acute crisis kapseizende banken, of een revolutie bij de buren. Voor de rest was het pappen en nathouden, ook al sprak een man als Colijn daar ferme taal bij. Hoe het met Jetten afloopt? Er valt geen peil op te trekken. Het bericht Doormodderen met Jetten verscheen eerst op Praatkast.
June 30 · 34 min
Het verval van Rotterdam en de rekening voor de burger
Rotterdam heeft maar liefst tien wethouders in het nieuwe college. Er is een monsterverbond gesloten met één duidelijk doel: Leefbaar Rotterdam en Denk buiten de deur houden. Dat is gelukt maar de prijs is een college dat links én rechts verenigt. Het programma is dan ook vlees noch vis. En sommige plannen gaan de Rotterdammer geld kosten: betaald parkeren wordt over de hele stad uitgebreid en de afvalstoffenheffing gaat omhoog. Begint er nu echt een nieuwe tijd, of gaat het vertrouwde gemodder zonder echte oplossingen gewoon door? Want laten we eerlijk zijn: Leefbaar en Denk maakten in het stadsbestuur, ondanks grootse beloftes, zelf ook weinig waar. Het bericht Het verval van Rotterdam en de rekening voor de burger verscheen eerst op Praatkast.
June 23 · 36 min
Social Media. Onder de zestien verboden, boven de zestien iedereen gecontroleerd.
In het kader van zijn langgerekte zwanenzang heeft Keir Starmer voor het Verenigd Koninkrijk een zwaar verbod op sociale media voorgesteld voor kinderen onder de zestien jaar. Hij volgt daarmee het voorbeeld van Australië. Ook de Nederlandse regering heeft een dergelijk plan, terwijl in Brussel wordt gepraat over een EU-verbod. Daarvoor is het noodzakelijk van iedereen de leeftijd vast te stellen ook van volwassenen, en op een niet te omzeilen manier. Dat zou dan gebeuren zonder persoonsregistratie. O ja, joh? Han van der Horst en John Knieriem maken zich grote zorgen over deze ontwikkelingen. In plaats van de echte problemen te bestrijden cyberpesten, oplichting en grooming sluit men de kanalen voor iedereen af. Dat is een combinatie van machtswellust, luiheid en pure domheid, aldus de beide heren, die elk op hun manier deze bedreiging van de vrijheid al tackelden. Lees maar. John: https://substack.com/home/post/p-202819911 Han: https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/wat-een-noodlottig-plan-om-britse-kinderen-voortaan-de-toegang-tot-sociale-media-te-ontzeggen Abonneer je trouwens op onze substacks: hanvanderhorst.substack.com en johntknieriem.substack.com. Kost niks en je krijgt er geen spijt van. Het bericht Social Media. Onder de zestien verboden, boven de zestien iedereen gecontroleerd. verscheen eerst op Praatkast.
June 16 · 39 min
De VVD herontdekt zichzelf.
Je zou het misschien niet verwachten, maar de VVD heeft een product afgeleverd dat niet in achterkamertjes is bedacht door enkele partijbonzen of een handvol liberale professoren. Dit nieuwe liberale manifest is samengesteld door een collectief. Vanuit de boezem van de partij zelf is op grote schaal vergaderd, gediscussieerd en online van gedachten gewisseld over een fundamentele vraag: wat zijn eigenlijk de uitgangspunten die iedere liberaal zouden moeten verbinden? Op het lentecongres van afgelopen zaterdag zetten de leden nog eens de puntjes op de i. Nu ligt er een document dat pretendeert de liberale kern opnieuw te formuleren. Han van der Horst en John Knieriem nemen dit manifest onder de loep. Natuurlijk staan zij stil bij de historische ontwikkeling van het liberalisme. Ook komen de concurrerende stromingen zijdelings aan bod: het conservatisme, de christendemocratie en de sociaaldemocratie. Opvallend genoeg ontpopt Han zich daarbij als een soort anarchist. Hij deelt het klassieke liberale wantrouwen tegenover een almachtige staat, maar vindt tegelijk dat een overheid nodig is om ervoor te zorgen dat ieder individu niet alleen in theorie, maar ook in de praktijk kansen krijgt om zijn leven vorm te geven. Het debat gaat dan ook niet zozeer over de beginselen. Vrijwel iedereen onderschrijft vrijheid, verantwoordelijkheid en menselijke waardigheid. De echte strijd begint bij de praktijk: hoe groot mag de staat zijn? Waar eindigt solidariteit en begint betutteling? Hoe beschermen we de liberale rechtsorde zonder zelf onliberaal te worden? En hoe zorgen we ervoor dat vrijheid meer is dan een mooi woord op papier? Het bericht De VVD herontdekt zichzelf. verscheen eerst op Praatkast.
June 9 · 33 min
WK Voetbal, van straatspel tot miljardenmachine.
Han en John ontkomen er niet aan: Trumps WK. Han legt uit waarom hij zo’n hekel heeft aan voetbal en waarom ook de brave oranjefan er niet ongeschonden vanaf komt. Dat heeft overigens niets met hooliganisme te maken. De heren vergelijken het idealistische begin van het voetbal met het miljardenbedrijf van nu, waarin geld steeds vaker belangrijker lijkt dan sport. Ze vertellen hoe het profvoetbal in Nederland tegen veel weerstand moest worden afgedwongen en waarom in dit mondiale spektakel uiteindelijk meestal de rijkste wint. Kortom: Han en John zijn weer ouderwets op dreef. Het bericht WK Voetbal, van straatspel tot miljardenmachine. verscheen eerst op Praatkast.

Showing 1–20 of 31 episodes