Polityka o historii

Polityka

Polityka o Historii to podkast tygodnika „Polityka” o wydarzeniach historycznych i ich wpływie na współczesny świat. Rozmowy z ekspertami zajmującymi się historią Polski i świata. Podkast dla tych, którzy chcą zrozumieć przeszłość, by lepiej rozumieć teraźniejszość. Zapraszają dziennikarze tygodnika „Polityka”: Agnieszka Krzemińska i Marcin Zaremba. Nowe odcinki co tydzień, we wtorek rano.

Play

Open in

23 episodes
weekly
Avg 54 min
Polish

Episodes 23

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

Yesterday · 54 min
Polityka o historii: Jak wyglądało życie w okupowanej Warszawie? Prawda, którą skrywa kronika Landaua
Jak wyglądało prawdziwe życie w okupowanej Warszawie, wolne od romantycznego patosu i uniesień? W nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba i prof. Małgorzata Mazurek z Uniwersytetu Columbia analizują jedno z najważniejszych świadectw II wojny światowej, czyli „Kronikę lat wojny i okupacji” Ludwika Landaua. To monumentalne dzieło precyzyjnie opisuje codzienne życie w okupowanej Warszawie. Genialny statystyk stworzył bezlitosny, naukowy raport, dokumentując zjawiska takie jak łapanki podczas II wojny światowej, głód oraz codzienność w piekle. Wyjaśniamy, jak działała tajna siatka ankieterska badająca życie w okupowanej Polsce i jak Warszawa wyglądała z perspektywy chłodnych danych ekonomicznych. Badamy też tragiczne losy Landaua, który musiał uciekać z getta, by ratować życie i swoje dzieło. Warszawa w trakcie wojny była miejscem, w którym ryzykował życie każdego dnia. Tłumaczymy również, dlaczego brutalna cenzura w PRL okaleczyła to dzieło, usuwając fakty na temat paktu Ribbentrop-Mołotow, i z jakiego powodu wybitni kronikarze polscy zginęli niemal w tym samym czasie. To unikalny zapis pokazujący życie pod okupacją w najczystszej postaci. Czego dowiesz się z odcinka: 1. Jak badano społeczeństwo pod terrorem? 2. Dlaczego statystyk uciekał z getta? 3. Co usunęła powojenna władza?
August 25 · 1 hr 2 min
Polityka o historii: Jaka była Polska przed chrześcijaństwem? Bogowie Słowian i pradzieje ziem polskich
Jak wyglądała Polska przed chrześcijaństwem? W co wierzyli ludzie zamieszkujący ziemie polskie, zanim pojawiło się państwo Piastów, a Mieszko I przyjął chrzest? Czy możemy mówić o jednolitych wierzeniach Słowian czy raczej o tysiącach lat zmieniających się tradycji, rytuałów i wyobrażeń o świecie? Gościem Agnieszki Krzemińskiej jest archeolog i dziennikarz naukowy Szymon Zdziebłowski, autor książki „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Rozmawiamy o tym, jak wyglądały pradzieje ziem polskich, co współczesna archeologia w Polsce mówi o dawnych wierzeniach oraz dlaczego wiele popularnych opowieści o słowiańskich bogach nie znajduje potwierdzenia w materiale archeologicznym. W odcinku cofamy się aż do czasów neandertalczyków i pierwszych śladów symbolicznego myślenia odkrywanych na ziemiach polskich. Rozmawiamy o szamanach, transie i rytuałach, o znaczeniu czerwonej ochry i niezwykłych doniesieniach z Jaskinii Obłazkowej, gdzie odnaleziono najstarszy na świecie bumerang wykonany z ciosu mamuta i ślady pradawnych ceremonii. Rozmawiamy też o monumentalnych rondelach i megalitach, o tym, czym były kurhany w Polsce, jak w praktyce wyglądał neolit w Polsce oraz dlaczego pierwsi rolnicy budowali ogromne miejsca kultu i grobowce swoich przodków. Zastanawiamy się, czy możemy mówić o ciągłości między tymi wierzeniami a tym, co rozumiemy dziś jako wierzenia Słowian. Pytamy również o to, jak wyglądali bogowie słowiańscy, postacie takie jak Perun. Sprawdzamy tajemnice Łysej Góry oraz słynnego Światowida ze Zbrucza. Czy rzeczywiście wiemy, jak wyglądała religia Słowian? A może wiele współczesnych wyobrażeń jest bardziej efektem XIX-wiecznych interpretacji niż źródeł historycznych? To opowieść o duchowości, archeologii i najstarszych dziejach ziem polskich. O tym, jak odkrycia archeologiczne w Polsce pozwalają coraz lepiej zrozumieć świat ludzi żyjących na długo przed powstaniem państwa Piastów, i dlaczego historia naszych przodków jest znacznie bardziej fascynująca i tajemnicza, niż mogłoby się wydawać. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. W co wierzyli mieszkańcy ziem polskich przed chrztem i Mieszkiem I. 2. Co archeologia naprawdę mówi o bogach Słowian, szamanach i dawnych rytuałach. 3. Jak niezwykłe odkrycia zmieniają pradzieje Polski.
August 18 · 35 min
Polityka o historii: Karol Estreicher, polski Indiana Jones! Jak odzyskano ołtarz Wita Stwosza i skarby narodowe?
Kto zaplanował i przeprowadził operację ratowania polskich skarbów narodowych, gdy w 1939 r. rozpoczął się demontaż naszej kultury? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba oraz jego gość dr Tomasz Siewierski przybliżają fascynującą postać, jaką był Karol Estreicher, wybitny historyk sztuki, okrzyknięty mianem polskiego Indiany Jonesa. Rozpoczynamy od filmowej ucieczki w czerwcu 1940 roku na pokładzie statku „Chorzów”, gdzie pośród ewakuujących się elit znalazł się m.in. Antoni Słonimski, a w ładowniach spoczywały arrasy wawelskie i bezcenny Szczerbiec. To punkt wyjścia do opowieści o bezkompromisowej walce o ocalenie dziedzictwa. Omawiamy, jak wyglądała zaplanowana przez Niemców grabież stulecia, której ofiarą padły skarby Wawelu i niemal wszystkie liczące się dzieła sztuki w okupowanym kraju. Szczególnym, osobistym dramatem Estreichera i jego największą obsesją był słynny ołtarz Wita Stwosza. Choć gigantyczne rzeźby zostały zdemontowane i ukryte w Sandomierzu, Niemcy szybko zlokalizowali ten bezcenny zabytek, za jaki odpowiadał Kościół Mariacki w Krakowie. Historia Estreichera to jednak przede wszystkim bezprecedensowy sukces dyplomatyczny. Opowiadamy, jak polski uczony, wspierany przez rząd londyński, zorganizował Biuro Rewindykacji Strat Kultury i swoją wizytą w USA zainspirował aliantów do powołania słynnej jednostki Monuments Men. Wyjaśniamy, w jaki sposób z narażeniem życia tworzono tajne kartoteki strat i listy niemieckich zbrodniarzy kultury. Finałem tej opowieści jest spektakularny powrót do Polski w 1946 roku: 27 wagonów przywiozło z powrotem ołtarz mariacki i najcenniejsze zbiory Czartoryskich. Zastanawiamy się również, dlaczego tak słynne obrazy jak „Portret młodzieńca” Rafaela zniknęły bez śladu, zasilając globalną listę, na której figurują zaginione dzieła sztuki. Na koniec zderzamy ten historyczny heroizm z twardą, współczesną rzeczywistością. Analizując niedawny raport NIK, pytamy, czy dzisiejsze muzea są gotowe na powtórkę z historii. 3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA: 1. Jak ewakuowano bezcenne polskie relikwie? 2. Kto naprawdę zainspirował alianckich Monuments Men? 3. Czy polskie zabytki są dziś bezpieczne?
August 11 · 59 min
Polityka o historii: Dr Filip Taterka. Jakie są tajemnice faraonów? Klątwy i zaklęcia w historii!
Czy starożytna czarna magia i zaklęcia miłosne przypominały to, co znamy z dzisiejszej popkultury? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii”, prowadzonym przez Agnieszkę Krzemińską, naszym gościem jest dr Filip Taterka, egiptolog z PAN. Wspólnie badamy tajemnice Faraonów. Sprawdzamy, jak naprawdę funkcjonowały klątwy i uroki w dawnych wiekach. Omawiamy m.in. zorganizowany magiczny spisek, którego celem był sam Ramzes III, oraz wyjaśniamy, jak faraonowie Egiptu zabezpieczali się przed wrogami. Rozprawiamy się z mitami rodem z Hollywood. Tłumaczymy, jak tak naprawdę konstruowano grobowce królewskie i prywatne grobowce Egiptu, i dlaczego starożytni bardziej bali się państwowych sądów niż gniewu z zaświatów. Wyjaśniamy, po co rabusie palili mumie starożytnego Egiptu (i wszystkie inne mumie egipskie), by uchronić się przed zemstą zmarłego. Objaśniamy też, jak narodziła się słynna klątwa Tutenchamona (znana powszechnie jako klątwa faraona w Egipcie), gdy Howard Carter otworzył nienaruszony grób, a celem brytyjskich misji stała się Dolina Królów. Rzetelna egiptologia nie ma nic wspólnego z brukową sensacją. Skąd się więc biorą teorie spiskowe łączące egipski zabytek z tragedią i wyjaśniające rzekomo przyczyny zatonięcia „Titanica”? Przenosimy się też na polski grunt, bo zgubne klątwy rodu to nie tylko domena Bliskiego Wschodu. Przypominamy mroczne wydarzenia z 1931 roku, gdy została zalana katedra wileńska. Przypadkowo odnaleziony Aleksander Jagiellończyk i towarzysząca mu łacińska tablica rzekomo ściągnęły śmierć na badaczy. Analizujemy też słynną sprawę otwarcia krypty na Wawelu w 1973 roku. W centrum afery znalazł się Kazimierz Jagiellończyk (tzw. klątwa jagiellońska). Okazuje się, że polskie odkrycia toksycznych patogenów pomogły światowej nauce racjonalnie wytłumaczyć tajemnicze zgony zachodnich archeologów. 3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA: 1. Dlaczego niszczono królewskie ciała? 2. Kto stworzył mit o zemście z zaświatów? Dowiesz się, jak brytyjska prasa brukowa z lat 20. XX wieku ukształtowała globalne wyobrażenie o śmiertelnym niebezpieczeństwie w Dolinie Królów. 3. W jaki sposób polska medycyna pomogła archeologii?
August 4 · 52 min
Polityka o historii: Dr Orzeł, szlachta i chłopi a „1670”: jak działały polskie dwory szlacheckie?
Ile prawdy o dawnej Rzeczypospolitej ukazuje popularny serial „1670” i czy utrwalony podział, w którym szlachta pracuje umysłowo i politycznie, a reszta warstw jej służy, był czymś więcej niż tylko zręcznym kłamstwem? Zanim nastąpi premiera serialu, w nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska i jej gościni dr Joanna Orzeł bezlitośnie weryfikują wyobrażenia o dawnej Polsce, zderzając sarmackie mity z twardymi realiami. Interesuje Cię prawdziwa historia szlachty polskiej? Jej obraz od wieków oscyluje między dwiema skrajnościami: czarną, oświeceniową legendą o pijakach i warchołach a romantycznym mitem, w którym idealizuje się dworki szlacheckie w Polsce (oraz późniejsze ziemiaństwo polskie). W rzeczywistości polscy Sarmaci stanowili grupę niezwykle zróżnicowaną. Przepaść ekonomiczna (uboga polska szlachta i potężna polska magnateria kupująca zagraniczne tytuły) była gigantyczna. Dr Orzeł wyjaśnia, jak elity zawłaszczyły ten starożytny mit. Omawiamy też znane polskie nazwiska szlacheckie oraz to, jak relacje na linii szlachta i chłopi służyły wyzyskowi. Zostawiamy dziś średniowiecze w Polsce (w tym tematy takie jak historia średniowieczna Polski czy kobiety w średniowieczu), by skupić się na epoce nowożytnej: to wtedy ukształtowały się nasze największe narodowe wady i zalety. W rozmowie weryfikujemy również największe mity gospodarcze. Wyjaśniamy, dlaczego folwark pańszczyźniany zablokował innowacje, a szlachta w Polsce swoimi decyzjami doprowadziła kraj do paraliżu. Zastanawiamy się, co zostało z mitu tolerancyjnej ojczyzny od czasów aktu, jakim była Unia Lubelska czy gwarantująca swobody Konfederacja Warszawska. Pokazujemy tło rosnącej ksenofobii: przymusowa polonizacja stawała się faktem, a krwawy tumult toruński zszokował Europę. Omawiamy też wschodni charakter ówczesnej mody: orientalny żupan i podgolone głowy. Zdejmujemy również zasłonę milczenia z roli kobiet, pokazując, jak funkcjonowały polskie dwory szlacheckie pod nieobecność wyjeżdżających mężów. Wyjaśniamy też, dlaczego legendarna polska gościnność oraz Sarmaci historia to zjawiska, które wciąż tak mocno w nas rezonują. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego sarmacka równość była wyłącznie prawną fikcją? 2. Kto w rzeczywistości zarabiał na micie „spichlerza Europy”? 3. Z jakiego powodu to wdowy zyskiwały najwięcej władzy?
July 28 · 56 min
Polityka o historii: Życie codzienne w średniowieczu: jak kobiety łamały wtedy zasady?
Czy kobiety w średniowieczu były wyłącznie ubezwłasnowolnionymi ofiarami okrutnego systemu? W nowym odcinku naszego wideokastu Agnieszka Krzemińska i jej gościni dr Anna Brzezińska udowadniają, że prawdziwa historia kobiet jest znacznie bardziej złożona i zaskakująca, niż uczą nas tego szkolne podręczniki. Omawiając najnowszą książkę „Cierpliwe Genowefy, bezwstydne Magdaleny”, autorka pokazuje, jak kształtował się obraz kobiety w dawnych wiekach i dlaczego historia Marii Magdaleny stanowiła literacką i życiową antytezę dla posłusznych, uległych żon. Zaglądamy za mury zgromadzeń, gdzie mniszki i siostry zakonne znajdowały rzadką przestrzeń na edukację i rozwój intelektualny. Kobiece klasztory w średniowieczu nierzadko stanowiły jedyną drogę ucieczki przed presją, jaką na młode dziewczęta wywierały aranżowane małżeństwa. Pokazujemy, jak wyglądało życie codzienne w średniowieczu w różnych warstwach: od gwarnych rynków dużych miast po realia, jakimi rządziła się średniowieczna wieś. Okazuje się, że choć formalnie system cementował twardy patriarchat (wymagający posłuszeństwa wobec ojca lub męża), sprytne mieszczki i chłopki potrafiły znakomicie wykorzystywać luki prawne. Weryfikujemy również mity społeczne i prawne. Omawiamy, jak w praktyce funkcjonowały prawa kobiet przed sądami, gdzie ich głos bywał traktowany z najwyższą powagą, co pozwalało choć trochę niwelować drastyczne nierówności społeczne. Tłumaczymy, że rola kobiety w związku nierzadko opierała się na szczerym uczuciu, partnerstwie gospodarczym i wspólnym zarządzaniu majątkiem pod nieobecność mężczyzn. Nie uciekamy od tematów trudnych i mrocznych. Wyjaśniamy, jak rodziły się lęki oparte na czarach i jak naprawdę wyglądały czarownice w średniowieczu. Zderzamy to z zupełnie innym wymiarem kobiecej duchowości, jakim była kanonizacja i żarliwe, pełne desperacji modlitwy o uzdrowienie dzieci. Rozprawiamy się wreszcie z mitami o zacofaniu naukowym: medycyna w średniowieczu to w dużej mierze historia wysoce wykwalifikowanych lekarek, chirurżek i akuszerek, o których wsparcie zabiegały same cesarzowe. To fascynująca opowieść o tym, jak kobiety w historii odzyskiwały swój głos.   3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA: 1. Jak omijano prawo w czasach dominacji mężczyzn? W jaki sposób zręczne rzemieślniczki i handlarki wykorzystywały brak osobowości prawnej, by unikać odpowiedzialności za przestępstwa finansowe? 2. Dlaczego klasztor był oazą wolności? Czy zamknięcie za murem pozwalało kobietom na edukację, zarządzanie majątkiem i ucieczkę przed wymuszonym ślubem? 3. Kto naprawdę leczył cesarzowe? Rzeczywistość świetnie wykształconych chirurżek i położnych obala mit o wszechobecnym zacofaniu naukowym tamtej epoki!
July 21 · 1 hr 2 min
Polityka o historii: Magia i technologia: jak kultura Chin i Korei łączy dawne mity z biznesem?
Dlaczego w krajach, które zdominowały robotyka i nowoczesne technologie, wciąż tak ważną rolę odgrywają duchy? Czy mitologia chińska i mitologia koreańska to tylko barwne legendy, czy może fundamenty, na których opiera się dzisiejszy azjatycki pragmatyzm? Gośćmi Agnieszki Krzemińskiej w podkaście „Polityka o historii” są Marcin Jacoby (sinolog, znawca kultury Chin) oraz Dominik Rutana (koreanista, badacz szamanizmu). Zastanawiamy się wspólnie, jak Azja Wschodnia łączy świat gigantów technologicznych ze sferą sacrum. Szamanizm, taoizm i buddyzm współistnieją tu w unikalnym amalgamacie wierzeń. W rozmowie ponadto: Chiny i Korea oraz ich fascynująca droga od przeszłości do współczesności. Analizujemy, jak religia w Chinach przetrwała trudne okresy historyczne oraz jak historia Korei Południowej wpłynęła na dzisiejszy obraz tamtejszych wierzeń. Sprawdzamy, na czym polega praca szamanki Mudang, kim są koreańskie gobliny (dokkaebi) i dlaczego Epoka Han jest kluczowa dla zrozumienia ikonografii dawnych bóstw. Jednym z najciekawszych wątków jest obecność magii w codziennym życiu. Dowiecie się, jak wróżbiarstwo, numerologia, feng shui oraz czytanie z twarzy pomagają w podejmowaniu kluczowych decyzji biznesowych i matrymonialnych. Rozmawiamy także o tym, jak medycyna chińska łączy się z troską o energię życiową, oraz dlaczego magia, zabobony i czary wciąż budzą emocje w społeczeństwach nastawionych na sukces. Na koniec sprawdzamy, jak chiny kultura i zwyczaje oraz kultura koreańska podbijają świat poprzez media. Analizujemy, dlaczego koreańskie filmy, popularne gry komputerowe i mroczne obrazy, takie jak film „Ring”, tak chętnie czerpią z lokalnych wierzeń o mściwych duchach kobiet. To rozmowa o zderzeniu tradycji z nowoczesnością i o tym, że w Azji sacrum i profanum to dwie strony tej samej monety. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: - Dlaczego pracownik korporacji przed ważną decyzją odwiedza szamankę? - Jak kultura Chin i Korei przemyca dawne bóstwa do współczesnych gier i filmów? - Czym różni się podejście do przodków w konfucjanizmie i szamanizmie? Oś czasu: 00:00 – Najciekawsze fragmenty 00:43 – Samsung, Huawei i duchy: paradoks nowoczesnej technologii 06:18 – Najstarsze teksty: pieśni z Chu i Zhuangzi 11:34 – Korea w cieniu Chin: regionalne mity i gobliny 19:20 – Powolne odrodzenie duchowości w Chinach 21:50 – Religia w Chinach i Korei Północnej: co przetrwało w podziemiu? 25:24 – Dlaczego tradycja przetrwała na wsiach? 34:33 – Wyjątkowość szamanizmu: Mudang i pomoc żywym 41:55 – Numerologia i wróżbiarstwo: jak zaplanować sukces? 48:47 – Sytuacja kobiet i mściwe duchy (motyw z filmu „Ring”) 58:58 – Popkultura: od gier po k-dram Dowiedz się więcej o historii na stronie na polityka.pl: https://www.polityka.pl/podkasty/politykaohistorii Zapisz się do cotygodniowego newslettera historycznego „Polityki”: https://www.polityka.pl/newslettery/
July 14 · 57 min
Polityka o historii: Największa zagadka antyku? Homer to nie jedna osoba! Marek Węcowski o tajemnicy Iliady i Odysei
Kim był Homer i dlaczego jego dzieła od niemal 3000 lat pozostają jednymi z najważniejszych tekstów europejskiej kultury? Czy „Iliada” i „Odyseja” to wyłącznie szkolne lektury, czy może opowieści, które pomagają zrozumieć współczesny świat? Gościem Agnieszki Krzemińskiej jest prof. Marek Węcowski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego, autor książki „Homer na nasze czasy”. Zastanawiamy się, kim tak naprawdę był Homer, czym różnią się literacko „Iliada” i „Odyseja” oraz dlaczego oba eposy od wieków powracają w czasach wielkich kryzysów. W rozmowie ponadto: antyczna Grecja, czym była wojna trojańska, bohaterowie tacy jak Achilles, Odyseusz czy Helena Trojańska. Zastanawiamy się, czy Homer był jedną osobą, czy autorów eposów było dwóch, oraz jak odkrycia archeologiczne zmieniają nasze spojrzenie na początki greckiej literatury. Rozmawiamy także o tym, jak powstawała literatura antyczna, czym była kultura ustna i dlaczego współcześni badacze coraz częściej kwestionują tradycyjne wyobrażenia o genezie tych dzieł. Jednym z najciekawszych wątków jest terapeutyczna siła Homera. „Iliada” i „Odyseja” pomagały amerykańskim weteranom wojny w Wietnamie mierzyć się z traumą. Dlaczego historia Odyseusza okazuje się zaskakująco aktualna również dziś? Na koniec rozmawiamy o tym, jak kultura antyczna funkcjonuje we współczesnej popkulturze, dlaczego „Odyseja” w reżyserii Christophera Nolana budzi tyle emocji i czy spory wokół nowych interpretacji Homera są czymś zupełnie nowym. To rozmowa o historii, literaturze, ponadczasowych pytaniach o wojnę, pamięć, powrót do domu i ludzką naturę. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego „Iliada” i „Odyseja” wciąż pomagają zrozumieć współczesny świat? 2. Kim naprawdę był Homer i dlaczego badacze spierają się o autorstwo jego eposów? 3. Co współczesna archeologia mówi o narodzinach literatury starożytnej Grecji? 
July 7 · 47 min
Polityka o historii. Prof Sobkowiak-Tabaka: Kobieta w epoce kamienia i łowcy-zbieracze. Jak archeologia zmienia historię?
Czy historia prehistorii została opowiedziana głównie z męskiej perspektywy i jak żyła przeciętna kobieta w epoce kamienia? Kim byli łowcy zbieracze oraz jak archeologia zmienia historię? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” rozmawiamy o tym, jak współczesna archeologia i najnowsze badania DNA zmieniają nasze wyobrażenie o kobietach, dawnych społecznościach i codziennym życiu ludzi sprzed tysięcy lat. Gościnią odcinka jest prof. Iwona Sobkowiak-Tabaka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pytamy, dlaczego przez dekady archeologia przedstawiała prehistorię niemal wyłącznie jako świat mężczyzn łowców i biernych kobiet. Kim byli łowcy zbieracze, jak wyglądało życie w epoce kamienia łupanego i dlaczego coraz więcej odkryć podważa klasyczny podział na „mężczyznę łowcę” i „kobietę zbieraczkę”? Omawiamy najnowsze odkrycia archeologiczne dotyczące kobiet chowanych z bronią myśliwską (słynny pochówek nastolatki z Peru). Analizujemy również tajemnicze figurki, takie jak Wenus z Willendorfu. Czy paleolityczne „wenuski” rzeczywiście były symbolami płodności, czy może pełniły znacznie bardziej złożoną funkcję społeczną i rytualną? Rozmawiamy też o śladach dłoni pozostawionych w miejscach takich jak Jaskinie Rąk (Cuevas de las Manos) i o tym, przez kogo naprawdę została stworzona sztuka prehistoryczna. To również opowieść o codzienności dawnych ludzi: opiece nad dziećmi, szyciu ubrań, przygotowywaniu żywności i o wiedzy, która pomagała przetrwać. Rozmawiamy o kobietach szamankach, pochówkach interpretowanych jako groby uzdrowicielek oraz o tym, jak wyglądały relacje społeczne w świecie pierwszych wspólnot. W rozmowie pojawia się też temat troski i opieki w świecie neandertalczyków oraz pytanie o to, jak współczesna nauka, od archeologii mikrośladów po genetykę, zmienia nasze rozumienie przeszłości. Okazuje się, że dawny człowiek był znacznie bardziej złożony, różnorodny i emocjonalny, niż przez lata sądziliśmy. Czego dowiesz się z odcinka? 1. Dlaczego archeologia przez lata błędnie przedstawiała rolę kobiet w prehistorii. 2. Czy kobiety naprawdę polowały i kim byli łowcy-zbieracze. 3. Jak najnowsze odkrycia archeologiczne i badania DNA zmieniają historię naszych przodków. Oś czasu: 00:00 - Najciekawsze fragmenty 01:47 - Dlaczego archeologia jest niesprawiedliwa dla kobiet? 03:30 - Wenuski: czym były i dlaczego wciąż są obecne w sztuce? 08:46 - Czym są nieudane próby neotylizacji? 15:55 - Polowania kobiet: jak wyglądały? 23:22 - Czym są modne skręty w nauce? 29:15 - Jak jesteśmy w stanie zbadać częstotliwość porodów z epoki kamienia? 37:55 - Badania DNA a paleolit
June 30 · 36 min
Polityka o historii: Tomasz Zalewski: Skąd wziął się Trump? Kryzys w Ameryce, populizm i podzielone USA
Czy Stany Zjednoczone rzeczywiście przeżywają dziś kryzys? A jeśli tak, to czy jest to przede wszystkim problem gospodarczy, czy raczej głęboki kryzys polityczny i społeczny? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Marcin Zaremba rozmawia z Tomaszem Zalewskim, wieloletnim korespondentem „Polityki” z USA i współautorem najnowszego „Pomocnika Historycznego” poświęconego dziejom Stanów Zjednoczonych. Zastanawiamy się przede wszystkim, skąd wziął się kryzys w Stanach Zjednoczonych. Czy fenomen Donalda Trumpa i to, jak Trump doszedł do władzy, można wyjaśnić polaryzacją w USA? Rozmawiamy o tym, czym jest współczesny kryzys w Ameryce, dlaczego społeczeństwo USA podzieliło się na dwa wrogie obozy i jak zmieniały się relacje między dwoma głównymi ugrupowaniami. Demokraci i Republikanie są coraz radykalniejsi. Analizujemy źródła współczesnej polaryzacji, rolę nowych mediów, mediów społecznościowych i języka politycznego, który coraz częściej opiera się na emocjach, a nie kompromisie. W rozmowie także temat, który rozgrzewa Stany Zjednoczone: nielegalni imigranci to sprawa, którą Donald Trump uczynił jedną z najważniejszych w swojej politycznej narracji. Zastanawiamy się, dlaczego kwestie migracyjne stały się tak silnym paliwem dla współczesnego populizmu i jak wpływały na kolejne wybory w USA. To również opowieść o tym, jak zmieniała się historia demokracji w Stanach Zjednoczonych. Wracamy do sporów politycznych lat 90., kontrowersyjnych wyborów 2000 oraz procesów, które stopniowo podważały zaufanie do instytucji. Dlaczego polityka w USA stała się dziś tak konfliktowa i czy możliwa jest odbudowa społecznego zaufania? W odcinku nie brakuje także refleksji nad tym, czy amerykański sen jest jeszcze możliwy, dlaczego część obywateli uważa, że został im odebrany, oraz jak frustracja społeczna stała się paliwem dla współczesnego populizmu. To rozmowa o Ameryce, która jest światowym mocarstwem, ale jednocześnie zmaga się z jednym z najpoważniejszych kryzysów wewnętrznych w swojej historii. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego Donald Trump nie jest przyczyną, lecz skutkiem kryzysu Ameryki. 2. Skąd wzięła się bezprecedensowa polaryzacja społeczeństwa USA. 3. Jak media społecznościowe zmieniły amerykańską demokrację i politykę.
June 26 · 42 min
Polityka o historii: Kim tak naprawdę był Marian Turski. Latami nie mówił o Auschwitz
Kim naprawdę był Marian Turski? Dla jednych legendarnym dziennikarzem „Polityki”, dla innych strażnikiem pamięci o Zagładzie, a dla milionów ludzi na całym świecie autorem słów, które stały się moralnym przesłaniem naszych czasów: „Auschwitz nie spadło z nieba” oraz „Nie bądź obojętny”. Gościem Marcina Zaremby jest Marek Zając, wieloletni dziennikarz „Tygodnika Powszechnego”, sekretarz Międzynarodowej Rady Oświęcimskiej i autor książki „Nieobojętny. 100 portretów Mariana Turskiego”. To osobista opowieść o człowieku, który przeżył obóz koncentracyjny w Auschwitz, łódzkie getto i marsze śmierci, a mimo to nie utracił wiary w ludzi ani poczucia humoru. Rozmawiamy o tym, dlaczego przez blisko trzy dekady po wojnie Marian Turski niemal nie mówił o swoich wojennych doświadczeniach i czym był opisany przez Antoniego Kępińskiego syndrom oświęcimski. Zastanawiamy się, dlaczego część ocalałych potrafiła wrócić do życia, podczas gdy wielu innych do końca zmagało się z traumą. Przywołujemy też niezwykłe wspomnienia o Marianie Turskim: redaktorze, historyku, dyplomacie. Poznajemy kulisy jego działalności w Muzeum Polin, negocjacji dotyczących pamięci o Zagładzie oraz walki o historyczną prawdę dotyczącą liczby ofiar Auschwitz. Rozmawiamy również o tym, czym jest jego słynne 11. przykazanie i przesłanie „nie bądź obojętny”, które stało się jednym z najważniejszych głosów ostrzegających przed obojętnością wobec nienawiści i wykluczenia. To także opowieść o niezwykłej pamięci, skromności i poczuciu humoru człowieka, który przez niemal siedem dekad współtworzył tygodnik „Polityka” i całe życie poświęcił temu, by Zagłada europejskich Żydów oraz historia Żydów polskich nie zostały zapomniane. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego Marian Turski przez kilkadziesiąt lat nie mówił o Auschwitz. 2. Jak narodziło się słynne przesłanie „Nie bądź obojętny”. 3. Dlaczego Marian Turski stał się jednym z największych autorytetów moralnych współczesnej Polski?
June 23 · 51 min
Polityka o historii: Antonina Tosiek: Jak naprawdę żyły kobiety na polskiej wsi? Wstyd, bieda i marzenia
Jak wyglądało życie na wsi, gdy o przyszłości często decydowały miejsce urodzenia, płeć i status społeczny? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” naszą gościnią jest Antonina Tosiek, autorka książki „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet”, opartej na autentycznych wspomnieniach kobiet z polskiej wsi, spisywanych od lat 30. aż po koniec XX w. To nie jest historia jednej bohaterki ani jedna polska wieś lata 50 czy polska wieś lata 70. To wielogłosowa opowieść o kobietach, które próbowały opowiedzieć o swoim życiu własnymi słowami. W ich pamiętnikach wracają marzenia o edukacji, pragnienie samodzielności, ciężka praca i wykluczenie społeczne, ale także poczucie dumy, sprawczości i walka o własne miejsce w świecie. Rozmawiamy o tym, czym było wiejskie życie widziane z perspektywy kobiet. Dlaczego tak wiele z nich musiało rezygnować ze szkoły? Jak wyglądała codzienność w gospodarstwie, relacje rodzinne, małżeństwa i macierzyństwo? Co oznaczał awans społeczny dla dziewczyny ze wsi i dlaczego dla wielu kobiet edukacja pozostawała niespełnionym marzeniem? Jednym z najważniejszych tematów rozmowy jest wstyd: związany z pochodzeniem, biedą, brakiem wykształcenia czy niespełnionymi aspiracjami. Antonina Tosiek pokazuje jednak, że pamiętniki nie są wyłącznie opowieścią o cierpieniu. To także świadectwo kobiecej podmiotowości i prób wyrwania się z narzuconych ról. Rozmawiamy również o tym, jak współcześnie opowiadamy historię polskiej wsi i dlaczego uproszczone wyobrażenia o „chłopkach” często nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością. Dzięki tym niezwykłym świadectwom życie na wsi w Polsce przestaje być anonimową historią społeczną, a staje się opowieścią o konkretnych kobietach, ich marzeniach, rozczarowaniach i codziennej walce o godność. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego edukacja była dla wielu wiejskich kobiet największym niespełnionym marzeniem? 2. Jak wyglądało życie na polskiej wsi z perspektywy kobiet, a nie podręczników historii? 3. Dlaczego wstyd był jednym z najważniejszych doświadczeń kolejnych pokoleń kobiet ze wsi? Oś czasu: 00:00 - Najciekawsze fragmenty 03:05 - Wstyd kobiet wiejskich: obecny mimo pokoleń 05:15 - Dlaczego wiejskie kobiety nie bały się pisać intymnych pamiętników? 07:20 - Wstyd przed biedą i marzenie o edukacji kobiet 15:50 - Lata 30. XX w. są niereprezentatywne dla całego pokolenia kobiet 23:42 - Zinternalizowana przemoc kobiet w społecznościach wiejskich 29:20 - Wstyd przed medycyną i kaprys rodzenia w szpitalach 37:05 - Jaką rolę w kulturze wstydu odgrywa Kościół? 43:55 - Wstyd zakochania się w innej kobiecie.
June 16 · 1 hr 2 min
Polityka o historii: Kamil Janicki o tym, jaka naprawdę była przedwojenna Polska. Zbrodnie i życie w II RP
Czy przedwojenna polska rzeczywiście była epoką eleganckich kawiarni, postępu i wielkomiejskiego splendoru? A może obraz II Rzeczpospolitej, który znamy z filmów i seriali, niewiele ma wspólnego z rzeczywistością? W tym odcinku „Polityka o historii” gościem Agnieszki Krzemińskiej jest Kamil Janicki, autor książek „Upadłe damy II Rzeczpospolitej” oraz „Seryjni mordercy II Rzeczpospolitej” i popularny twórca kanału na Youtubie. Kamil Janicki o historii opowiada w kontekście tego, jaka naprawdę była przedwojenna Polska i dlaczego codzienne życie w II RP często wyglądało zupełnie inaczej niż w zbiorowej pamięci. To opowieść o biedzie, przemocy, nierównościach społecznych i świecie, w którym kobiety płaciły najwyższą cenę za złamanie norm obyczajowych. W rozmowie pojawiają się głośne sprawy kryminalne, narodziny prasy brukowej oraz historia kobiet, które trafiały na pierwsze strony gazet. Rozmawiamy o tym, dlaczego kobieta morderca budziła znacznie większe emocje niż mężczyzna oskarżony o identyczną zbrodnię. Analizujemy również fenomen pierwszego polskiego "true crime Polska" i to, jak media tworzyły sensacyjne opowieści o zbrodni. Szczególne miejsce zajmują fabrykantki aniołków, czyli kobiety zajmujące się nielegalną „opieką” nad niemowlętami w czasach, gdy niechciana ciąża mogła oznaczać społeczną katastrofę. To historia, która pokazuje ciemną stronę emancypacji, ubóstwa i braku ochrony socjalnej w II RP. Rozmawiamy także o tym, jak działał wymiar sprawiedliwości, czym były sądy doraźne i dlaczego niektóre morderstwa w Polsce wywoływały narodową obsesję, podczas gdy inne przechodziły niemal bez echa. To opowieść o zbrodni, hipokryzji i społeczeństwie, które często surowiej oceniało kobiety niż samych sprawców przemocy. Ten odcinek pokazuje, że historia II Rzeczypospolitej to nie tylko bale, modernizacja i wielka polityka, ale także świat biedy, sensacji i ludzkiej desperacji.
June 9 · 52 min
Polityka o historii: Nieznana wojenna historia Nowego Targu: jak Polacy pomagali Żydom przed Zagładą? Wyjaśnia dr Karolina Panz
Jak wyglądało życie żydowskich mieszkańców Podhala przed II wojną światową i dlaczego po wojnie nie pozostał po nim niemal żaden ślad? Jak zniknął żydowski Nowy Targ? Dlaczego Zagłada i antysemityzm na Podhalu nie były wcześniej widoczne? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” gościnią Marcina Zaremby jest Karolina Panz, laureatka Nagrody Historycznej POLITYKI im. Mariana Turskiego za książkę „Chciałabym opowiedzieć, jak zginęło miasto. Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu”. To opowieść o świecie, który przez stulecia współtworzyli Żydzi w Polsce i Polacy. Zaglądamy do historii Nowego Targu, gdzie przed wojną społeczność żydowska stanowiła blisko jedną piątą mieszkańców. Żydzi przed wojną nie żyli tu w odrębnej dzielnicy, mieszkali obok polskich sąsiadów, chodzili do tych samych szkół, uprawiali sport i współtworzyli lokalną kulturę. To dlatego historia tego miasta pozwala lepiej zrozumieć, jak żyli Żydzi w przedwojennej Polsce. Rozmawiamy o tym, jak wyglądała historia Żydów w Polsce, jak w latach 30. narastał antysemityzm w Polsce oraz jak zmieniały się relacje między sąsiadami. W jednej z opowieści występuje też Włodzimierz Lenin, który przed rewolucją korzystał z pomocy żydowskiego kupca z Nowego Targu. Centralnym tematem odcinka pozostaje jednak okupacja niemiecka w Polsce i zagłada europejskich Żydów. Dr Karolina Panz objaśnia, jak przebiegało niszczenie żydowskiej społeczności miasta, dlaczego w Nowym Targu nie powstało zamknięte getto i co to oznaczało dla relacji między Polakami a Żydami. To także rozmowa o pamięci, odpowiedzialności i losach ludzi, którzy przez pokolenia współtworzyli codzienność w Nowym Targu, a następnie niemal całkowicie zniknęli z jego krajobrazu. To poruszająca opowieść o Żydach w Polsce, utraconym świecie i o tym, jak mikrohistoria jednego miasta pozwala lepiej zrozumieć największą tragedię XX wieku. Partnerem Głównym Nagród Historycznych POLITYKI im. Mariana Turskiego jest ENEA. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Jak wyglądało życie Żydów w Nowym Targu przed II wojną światową? 2. Dlaczego antysemityzm w Polsce narastał jeszcze przed okupacją niemiecką? 3. Jak przebiegała Zagłada żydowskich mieszkańców miasta, w którym nie było getta?
June 2 · 1 hr 8 min
Polityka o historii: Jak wyglądało sekretne życie polskich królowych. Zdrady, brutalna polityka i sojusze!
Jak wyglądało życie kobiet na polskich dworach i jaką rolę tak naprawdę odegrały polskie królowe? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” rozmawiamy o kobietach z dynastii Piastów i Jagiellonów: ich małżeństwach, porodach, wpływach politycznych i miejscu, jakie zajmowały w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Gościniami odcinka są prof. Bożena Czwojdrak oraz dr Agnieszka Pawłowska-Kubik. Świat długo traktował małżeństwo przede wszystkim jako narzędzie polityki dynastycznej. Kobiety wydawano za mąż już jako nastolatki, a podstawowym zadaniem królowych było rodzenie następców tronu i budowanie sojuszy między dynastiami. W rozmowie pojawiają się postaci takie jak Anna Jagiellonka, Jadwiga Andegaweńska oraz ich mężowie: Władysław Jagiełło czy Stefan Batory. Rozmawiamy o tym, jak wyglądały relacje na dworze, czy żony Władysława Jagiełły były w nim zakochane. To także rozmowa o romansach, nieślubnych dzieciach, seksualności i plotkach na królewskich dworach. Czy Stefan Batory rzeczywiście unikał kobiet? Jaką pozycję miała Bona Sforza i dlaczego relacje między królowymi a ich synowymi były często napięte? Wyjaśniamy również, jak kobiety korony jagiellońskiej wpływały na politykę i kulturę oraz dlaczego ich rzeczywista historia jest znacznie bardziej skomplikowana niż szkolne wyobrażenia o życiu na dworze. Wreszcie: dlaczego połóg i kolejne ciąże stanowiły jedno z największych zagrożeń dla życia kobiet. Rozmowa z prof. Czwojdrak i dr Pawłowską-Kubik to opowieść o władzy, macierzyństwie, religii i polityce dynastycznej w czasach, gdy królowe miały ogromne znaczenie dla państwa, ale bardzo ograniczoną kontrolę nad własnym losem. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Jak wyglądało małżeństwo i życie seksualne polskich królowych? 2. Jak wyglądały romanse, plotki i konflikty na królewskich dworach? 3. Jak Anna Jagiellonka, Jadwiga i Bona Sforza wpływały na politykę i władzę?
May 26 · 54 min
Polityka o historii: ONR i radykalizacja Polski lat 30. Jaką Polskę chcieli stworzyć narodowcy?
Dlaczego część młodego pokolenia w Polsce lat 30. zaczęła fascynować się nacjonalizmem, przemocą i wizją państwa etnicznie jednorodnego? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” wyjaśniamy, jak wyglądała radykalizacja polityki w II Rzeczpospolitej i dlaczego polskie uniwersytety stały się jednym z głównych miejsc narodzin nowoczesnego radykalizmu. Naszą gościnią jest dr Izabela Mrzygłód, laureatka Nagrody Historycznej im. Mariana Turskiego za książkę „Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym”. Punktem wyjścia do rozmowy jest pobicie historyka Marcelego Handelsmana przez studentów związanych z ruchem narodowym na Uniwersytecie Warszawskim w 1934 r. To pokazało, jak bardzo przemoc weszła do życia akademickiego. Rozmawiamy o tym, czym był i jak działał Obóz Narodowo Radykalny oraz dlaczego ONR polska i Obóz Wielkiej Polski zdobywały wpływy wśród studentów i młodej inteligencji. Analizujemy skutki wojny polsko-bolszewickiej, mówimy o kryzysie demokracji, zamachu majowym i rozczarowaniu młodych Polaków. Dla wielu młodych niepodległa Polska okazała się państwem słabym, podzielonym i niespełniającym ich oczekiwań. W rozmowie ponadto: antysemityzm, przemoc polityczna i marzenia o nowym narodowym porządku. Dlaczego państwo tolerowało zamieszki na uczelniach? Kim byli młodzi działacze związani z ruchem narodowym i ludowym, dlaczego wtedy rozwijały się prawicowe partie? I dlaczego radykalizm tak silnie przyciągał młodzież z inteligenckich i dobrze sytuowanych rodzin? To opowieść o tym, jak kryzys demokracji i poczucie rozczarowania polityką mogą stopniowo przesuwać społeczeństwo w stronę radykalnych ideologii i przemocy. 3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka: 1. Dlaczego polscy studenci radykalizowali się w latach 30. 2. Jak ONR i ruch narodowy zdobywały wpływy na uczelniach 3. Dlaczego przemoc polityczna stała się częścią życia II RP. Oś czasu: 00:00 - Najciekawsze fragmenty 02:41 - Pobicie dziekana na Uniwersytecie Warszawskim: przygrywka do przemocy lat 30. XX w. 07:30 - Początki radykalizacji w Polsce i za granicą 14:05 - Żydzi: osoby drugiej kategorii? 20:10 - Umacnianie ONR: z czego się wzięło? 27:30 - Narastanie przemocy na uniwersytetach: na czym polegało rok po roku? 34:35 - Dlaczego państwo nie interweniowało w trakcie zamieszek? 42:11 - Kapitulacja władz uniwersyteckich.
May 19 · 1 hr 4 min
Polityka o historii: Po co Grekom było tylu herosów i bogów? W co wierzyli? Mitologia jest jak „Stranger Things”. Wyjaśnia prof. Mojsik
Kim naprawdę byli bogowie greccy i dlaczego greccy herosi byli tak ważni dla mieszkańców starożytnego świata? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Tomasz Mojsik opowiada o tym, czym była mitologia grecka i dlaczego do dziś pozostaje jednym z fundamentów europejskiej kultury. Rozmawiamy o tym, czym jest mit i dlaczego opowieści o herosach nie były jedynie fantazją, ale sposobem rozumienia świata, który tworzyła starożytna Grecja i jej mieszkańcy. Analizujemy, czym różni się mitologia grecka i rzymska, jak funkcjonowali bogowie mitologii greckiej oraz w co wierzyli Grecy. Dlaczego herosi musieli być śmiertelni? Kim byli bohaterowie związani z konkretnym greckim polis, a kim byli herosi ogólnogreccy? W rozmowie wspominamy mit o Heraklesie, historię Odyseusza oraz argonautów. Pytamy też o to, dlaczego greckie mity są pełne bohaterów niejednoznacznych, dalekich od ideałów znanych ze szkolnych uproszczeń. Czym była grecka kultura i dlaczego herosi byli bliżsi ludziom niż sami bogowie? To opowieść o świecie, w którym mity budowały wspólnotę, tłumaczyły rzeczywistość i pomagały Grekom zrozumieć samych siebie. Nasza rozmowa ukazuje się przy okazji premiery najnowszego wydania Pomocnika Historycznego „Polityki”: „Bogowie i Herosi. Odyseusz i inni bohaterowie rekcje mitologii”. Numer dostępny na stronie: https://sklep.polityka.pl/
May 12 · 42 min
Polityka o historii: Historia Łodzi po wojnie. Kiedyś przeżywała boom i była tymczasową stolicą Polski!
Dlaczego tuż po wojnie to Łódź stała się najważniejszym miastem w Polsce? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” rozmawiamy o niezwykłym czasie, gdy powojenna Łódź przejęła rolę centrum życia intelektualnego i artystycznego. Zrujnowana Warszawa nie była jeszcze gotowa do odbudowy, dlatego przez kilka lat to Łódź funkcjonowała jako jedna z nieformalnych stolic Polski. Punktem wyjścia jest książka „Pisz do mnie na Łódź! Życie kulturalne i towarzyskie w tymczasowej stolicy”. Jej autorka Małgorzata Czyńska przybliża, jak wyglądała historia Łodzi po 1945 r. i dlaczego miasto kojarzone wcześniej głównie jako Łódź przemysłowa stało się przestrzenią intensywnego życia kulturalnego. Przyjeżdżali tu pisarze, filmowcy i artyści, swoje miejsce znalazły wydawnictwa, redakcje, teatry i uczelnie (powstał Uniwersytet Łódzki czy późniejsza łódzka filmówka). W rozmowie pojawiają się postaci takie jak Aleksander Ford czy Katarzyna Kobro. Staramy się odpowiedzieć na pytanie o to, czym Łódź wtedy była: miejscem chaosu, energii czy ogromnego głodu kultury? To opowieść o krótkim momencie, gdy życie w powojennej Łodzi stało się symbolem odbudowy polskiej kultury i nowego początku po katastrofie wojny.
May 5 · 1 hr 8 min
Polityka o historii: dr Ejsmond: Jak naprawdę badamy mumie? Zagadka Tutanchamona i nowe muzeum
Czy wystawianie ciał dawnych władców to wciąż temat tabu, a Egipcjanie naprawdę pogubili się w tym, kogo skrywają królewskie grobowce? W nowym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska sprawdza, czy Wielkie Muzeum Egipskie (GEM Cairo) rzeczywiście rzuca na kolana i jak wygląda nowe muzeum w Kairze na tle legendarnego gmachu na placu Tahrir. Naszym gościem jest archeolog i egiptolog dr Wojciech Ejsmond z PAN, członek Warsaw Mummy Project, z którym odkrywamy najbardziej mroczne i fascynujące sekrety Egiptu. Rozmawiamy o tym, dlaczego przez wieki mumie egipskie i mumie starożytnego Egiptu traktowano jako panaceum, a mumifikacja w Egipcie oraz balsamowanie zwłok stały się podstawą do produkcji specyficznego lekarstwa, co napędzało handel fałszywkami. Analizujemy mumie, sekrety faraonów, w tym fenomen „mumii dziewicy”, oraz historię Złotej Parady Faraonów, w której 22 królewskie mumie przewieziono do National Museum of Egyptian Civilization. Sprawdzamy, co naprawdę kryje mumia Tutanchamona, jak wyglądała jej historia oraz co skrywał oryginalny sarkofag Faraona. Przyglądamy się również temu, jak mumie są badane współcześnie – dzięki tomografii i analizie DNA badacze mogą wirtualnie „odwijać” bandaże bez dotykania ciała, by sprawdzić, na co chorowali faraonowie. Archeologia Egiptu to dziś nie tylko piramidy w Gizie czy majestatyczne piramidy w Egipcie, ale też walka o to, by wszystkie zabytki Egiptu i najnowsze odkrycia Egiptu były prezentowane godnie, co pokazuje nam właśnie nowe muzeum egipskie w Kairze. To rozmowa o tym, jak otwarcie muzeum egipskiego w Kairze zmienia egiptologię, dlaczego dawniej publiczne odwijanie mumii było spektaklem i czy klątwa faraona wciąż budzi lęk dokonujących najnowszych odkryć archeologicznych w Egipcie. Z dr. Wojciechem Ejsmondem rozmawia Agnieszka Krzemińska, „Polityka o historii”.
April 28 · 52 min
Polityka o historii: Czy polscy burmistrzowie kolaborowali z niemieckim okupantem? Dr Rossoliński-Liebe o współpracy w trakcie II wojny światowej
Czy polscy burmistrzowie w czasie, jakim była II wojna światowa, byli jedynie wykonawcami decyzji niemieckiej administracji, czy też ich rola była bardziej złożona? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” zastanawiamy się, jak funkcjonowała lokalna władza w realiach okupacji i jakie dylematy towarzyszyły codziennym decyzjom urzędników. Naszym gościem jest dr Grzegorz Rossoliński-Liebe, który analizuje realia funkcjonowania administracji w czasie, jakim była okupacja Warszawy. Rozmawiamy o postaciach takich jak Stefan Starzyński oraz Julian Kulski. Mówimy o tym, jak wyglądało zarządzanie miastem pod kontrolą Niemców. Analizujemy proces tworzenia takich miejsc jak getto w Warszawie. Kim byli Volksdeutsche i jak wpływali na system władzy? Czy polscy urzędnicy działali w warunkach przymusu? I gdzie przebiegała granica między administracją a odpowiedzialnością za Holokaust? To rozmowa o decyzjach podejmowanych w ekstremalnych warunkach i o cienkiej granicy między przetrwaniem a współudziałem. Z dr. Grzegorzem Rossolińskim-Liebem rozmawia Marcin Zaremba, „Polityka o historii”.

Showing 1–20 of 23 episodes