Society & CulturePlaces & TravelNewsPoliticsHistory

Linia Wschodu w Radiu Kampus

Radio Kampus

Europa Wschodnia bez klisz i uproszczeń. W „Linii Wschodu” Maks Walewski odkrywa historie, które tłumaczą współczesne spory, kulturę i zmiany w regionie.

Słuchaj na antenie Radia Kampus w co drugą sobotę o 12 lub w podcaście – nowe odcinki publikujemy tego samego dnia o 13.

Play

Open in

21 episodes
fortnightly
Avg 25 min
Polish

Episodes 21

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

August 26 · 21 min
Czy Serbia naprawdę może odciąć Kosowu wodę?
Czy Serbia naprawdę może odciąć Kosowu wodę? 9 sierpnia prezydent Serbii Aleksandar Vučić zapowiedział, że jego kraj rozważa przekierowanie zasilającej północne Kosowo w wodę rzeki Ibar. To dokładnie ta sama groźba, po którą sięgnął już raz, po wybuchu na kanale dostarczającym wodę do kosowskich elektrowni w 2024 roku. Skąd bierze się spór o transgraniczną rzekę i czy tak potężna hydrologiczna rewolucja jest w ogóle ‒ technicznie i politycznie ‒ wykonalna? Nową odsłonę napięć na linii Belgrad-Prisztina relacjonuje analityk Ośrodka Studiów Wschodnich Jan Nowinowski. Pyta Maks Walewski (Fot. Mario Heller on Unsplash)
August 24 · 31 min
Nowa elita? Kreml wystawia weteranów w wyborach lokalnych
Nowa elita? Kreml wystawia weteranów w wyborach lokalnych Putin nazywa ich prawdziwymi patriotami i przeciwstawia wydającym swoje pieniądze na Zachodzie kosmopolitom. Tyle że ci z weteranami nie chcą dzielić się władzą, a Kreml powracających z frontu żołnierzy uważa za ludzi nieprzewidywalnych. Po co więc Putin mówi o formowaniu nowej, złożonej z weteranów elity i ile zostaje z tych zapowiedzi w rzeczywistości? O nowej polityce kadrowej Kremla i mapie realnych ośrodków władzy w Rosji opowiada dr Maria Domańska, analityczka Ośrodka Studiów Wschodnich. Pyta Maks Walewski
July 26 · 23 min
Ukraińska ulica wybrała naczelnego dowódcę armii
Ukraińska ulica wybrała naczelnego dowódcę armii W Ukrainie od początku pełnoskalowej wojny nie odbyły się żadne wybory. A jednak w lipcu protestujący w Kijowie, Lwowie i innych ukraińskich miastach wymusili dymisję naczelnego dowódcy armii i narzucili nazwisko jego następcy. To drugi taki protest w czasie tej wojny ‒ po zeszłorocznych skutecznych demonstracjach przeciw ograniczaniu niezależności organów antykorupcyjnych. Czy uliczny wiec staje się w Ukrainie protezą urny wyborczej? I jakich zmian w siłach zbrojnych spodziewać się po nowym naczelnym dowódcy? Wyjaśnia Maria Piechowska, analityczka Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Pyta Maks Walewski
July 17 · 16 min
Kryzys w mołdawskiej Gagauzji. Początek końca autonomii?
Kryzys w mołdawskiej Gagauzji. Początek końca autonomii? Szefowa autonomii siedzi w więzieniu za korupcję. Mandaty deputowanych wygasły, a nowego organu wyborczego nie ma. Tak wygląda kryzys w mołdawskiej autonomii, która trzydzieści lat temu powstała po to, żeby chronić prawosławnych, mówiących językiem z rodziny tureckiej Gagauzów ‒ a dziś stała się polem brudnej gry Rosji i związanych z nią oligarchów. Co zostanie z autonomii po ostatnich decyzjach władz w Kiszyniowie? Wyjaśnia dr Piotr Oleksy z Instytutu Europy Środkowej. Pyta Maks Walewski
June 30 · 27 min
Ośmiolatki z kałasznikowem i benzyna na kartki. Paradoksy Rosji Putina
Ośmiolatki z kałasznikowem i benzyna na kartki. Paradoksy Rosji Putina Cenzura, blokady internetu i prawie dwumilionowa Junarmia, w której młodzież i dzieci uczą się na czas składać karabin Kałasznikowa. To obraz współczesnej Rosji ‑ militarystycznej hybrydy państwa autorytarnego i neototalitaryzmu. Czy w kraju, w którym wyjazd na front dla mieszkańców głubinki oznacza zarobek większy niż przez całą resztę życia, zaglądająca do Moskwy wojna może jeszcze wywołać realne społeczne zmiany? A może gniew jej mieszkańców obróci się znów ‒ wbrew logice ‒ przeciw Ukraińcom? O współczesnych absurdach rosyjskiego państwa opowiada Alice Lugen, autorka książki „Imperium gniewu. Paradoksy putinowskiej Rosji”. Pyta Maks Walewski (Fot. Misha Yurov on Unsplash)
June 16 · 43 min
Dlaczego Kazachstan woli pamiętać Złotą Ordę niż łagry
Dlaczego Kazachstan woli pamiętać Złotą Ordę niż łagry Jeszcze rok temu prezydent Tokajew wygłaszał w dzień ofiar sowieckich represji uroczyste przemówienie. W tym roku przy ścianie pamięci nie pojawił się nikt z władz, a polskim gościom zasugerowano, by kwiaty dyskretnie zostawili w środku. Czy tegoroczna cisza to sygnał zwrotu w kazachstańskiej polityce pamięci — czy może ostrożność wobec Moskwy? I czemu u nas nikt tego nie zauważył, choć w tej samej ziemi leżą polscy zesłańcy? Badaczka pamięci o represjach dr hab. Zuzanna Bogumił z Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Warszawskiego wróciła właśnie z Kazachstanu. O szczegóły pyta Maks Walewski (00:00) Inna kultura pamięci (05:09) Pamięć pod kontrolą państwa (13:42) W muzeum represji wystarczy pusta sala (22:45) Kazachstan woli milczeć o represjach? (30:46) Wenecja, Memoriał i rozbita pamięć (41:42) Po co Rosji podzielona pamięć (Fot. forzaalisherka on Unsplash)
June 1 · 17 min
Dlaczego Morze Kaspijskie wysycha?
Dlaczego Morze Kaspijskie wysycha? W ciągu trzech dekad poziom Morza Kaspijskiego spadł o prawie trzy metry, a brzeg cofnął się o dziesiątki kilometrów. Dawne wioski rybackie leżą dziś z dala od wody, a mieszkańców niepokoją piaskowo-solne burze. Czy Kaspij czeka scenariusz zbliżony do Morza Aralskiego? Rozmawia Maks Walewski z Kiryłem Osinem, dyrektorem kazachskiej organizacji ekologicznej Eko Mangystau
May 18 · 16 min
Ukraina odzyskała kolebkę Kozaczyzny?
Ukraina odzyskała kolebkę Kozaczyzny? Trzy lata po wysadzeniu zapory na Dnieprze w Nowej Kachowce na dnie dawnego zbiornika rosną dziesiątki milionów drzew, a do odradzającej się doliny wróciły wydry, dziki i niewidziane tu od półtora wieku różowe pelikany. Pod dnem zbiornika przez 70 lat ukryta była kolebka zaporoskiej Kozaczyzny — Wielki Łuh. Sowieci zatopili go w latach 50., wysiedlając wcześniej 37 tysięcy mieszkańców. Czy ukraińskie rolnictwo poradzi sobie bez wody z największego zbiornika na Dnieprze? I co stracilibyśmy wraz z jego odbudową? O odradzającym się na dnie Zbiornika Kachowskiego ekosystemie Maks Walewski rozmawia z dr. Wadymem Maniukiem, biologiem i ekologiem z ewakuowanego do Łubni Ługańskiego Uniwersytetu Narodowego im. Tarasa Szewczenki (Fot. Karyna Chorna on Unsplash)
May 8 · 34 min
Głód ziemi. Co rozbiło trzy ukraińskie państwa w cztery lata
Głód ziemi. Co rozbiło trzy ukraińskie państwa w cztery lata 9 lutego 1918 roku Ukraińska Republika Ludowa obiecała Niemcom milion ton zboża w zamian za pomoc wojskową i uznanie przez państwa centralne. Zapasów zboża nigdy nie odnaleziono. Ukraińska wieś, na której żyło czterech z pięciu mieszkańców kraju, od jesieni 1917 roku nie dawała się podporządkować żadnej władzy: ani socjalistom z Kijowa, ani hetmanowi z niemieckim parasolem, ani Dyrektoriatowi Petlury. Dlaczego trzy projekty państwowe rozbiły się o tę samą ścianę? Wyjaśnia profesor Włodzimierz Mędrzecki z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk. Pyta Maks Walewski (Fot. Nastia Petruk on Unsplash)
April 4 · 23 min
Orban po raz pierwszy może przegrać. Wybory na Węgrzech za tydzień
Orban po raz pierwszy może przegrać. Wybory na Węgrzech za tydzień Kto jedzie dziś przez Budapeszt, częściej zobaczy na billboardach Zełenskiego niż węgierskich kandydatów. Gdy niezależne sondaże dają partii TISZA nawet dwudziestopunktową przewagę nad Fideszem, prorządowe wskazują niemal remis. Co stanie się, jeśli Orban naprawdę przegra? I dlaczego największym zagrożeniem dla Fideszu okazał się Péter Magyar — lider partii, która dwa lata temu w zasadzie nie istniała? Odpowiada Andrzej Sadecki, kierownik Zespołu Środkowoeuropejskiego w Ośrodku Studiów Wschodnich. Pyta Maks Walewski (Zdjęcie: Bernadett Szabo/Reuters)
March 23 · 24 min
Dlaczego Gruzja likwiduje swój najlepszy uniwersytet?
Dlaczego Gruzja likwiduje swój najlepszy uniwersytet? Ilia State University, najlepsza uczelnia badawcza w Gruzji, straci ponad 90% kierunków i 90% studentów. Rządząca partia Gruzińskie Marzenie ogłosiła reformę, która przewraca do góry nogami całe szkolnictwo wyższe — oficjalnie w imię jakości, w praktyce uderzając w wychodzące od dawna na ulice środowisko akademickie. Dlaczego rząd demontuje własną najlepszą uczelnię, a jednocześnie w Kutaisi otwiera... astrolingwistykę? Wyjaśnia Wojciech Wojtasiewicz, analityk ds. Kaukazu Południowego z Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Pyta Maks Walewski.
March 10 · 26 min
Wielki exodus i wielki powrót. Jak Górski Karabach zmienia się po wojnie?
Wielki exodus i wielki powrót. Jak Górski Karabach zmienia się po wojnie? e wrześniu 2023 roku w ciągu dwóch dni z Górskiego Karabachu wyjechało ponad 100 tysięcy Ormian. Na opustoszałe tereny Azerbejdżan sprowadza nowych mieszkańców, buduje drogi i lotniska, a ormiańskie klasztory przemianowuje na zabytki albańskie. Czy plan osiedlenia 140 tysięcy osób ma szansę powodzenia? Co zostanie z ormiańskiego dziedzictwa? I czy podpisane w zeszłym roku porozumienie pokojowe cokolwiek zmienia? O tym Maks Walewski rozmawia z Wojciechem Góreckim, reporterem i analitykiem Ośrodka Studiów Wschodnich. (Cover photo by Aleksei Agafonov on Unsplash)
February 23 · 22 min
Koniec tandemu w Kirgistanie. Co dalej po czystce na szczytach władzy?
Koniec tandemu w Kirgistanie. Co dalej po czystce na szczytach władzy? Rządzący Kirgistanem od 2020 roku duet prezydenta Dżaparowa i szefa służb bezpieczeństwa Taszijewa rozpadł się w ciągu kilku dni. Taszijew został odwołany, gdy leżał w szpitalu w Monachium; chwilę później rozpoczęła się szeroko zakrojona czystka wśród jego stronników. Dlaczego Dżaparow zdecydował się pozbyć swojego dotychczasowego partnera? Czy Kirgizi, znani z rewolucyjnych tradycji, wyjdą na ulice? I co rozpad tandemu oznacza dla kraju, który i tak zmierzał w stronę autorytaryzmu? O to Maks Walewski pyta Darię Zielińską z Ośrodka Studiów Wschodnich.
February 10 · 31 min
Wybuch, który zaskoczył wszystkich. Ukraińska rewolucja 1917 r.
Wybuch, który zaskoczył wszystkich. Ukraińska rewolucja 1917 r. Choć ukraiński ruch narodowy narodził się już w XIX wieku, to siła rewolucji która wybuchła po obaleniu cara w marcu 1917 roku zaskoczyła nawet największych rosyjskich demokratów. Ukraińskie partie miały wsparcie setek tysięcy chłopów a na zwołany w Kijowie kongres narodowy przybyło aż 900 działaczy z całej Ukrainy. Skąd wzięła się ta eksplozja? Dlaczego liderzy ukraińskiej rewolucji tak długo unikali słowa „niepodległość" ‒ i co ma z tym wspólnego traktat, który poróżnił Polaków z Ukraińcami? O ukraińskiej rewolucji 1917 roku Maks Walewski rozmawia z prof. Włodzimierzem Mędrzeckim z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz z dr. Łukaszem Adamskim z Centrum Mieroszewskiego.
January 28 · 20 min
Kratki za lajki. Cyfrowe represje na Białorusi
Lajk za kratki. Cyfrowe represje na Białorusi W grudniu 2025 reżim Łukaszenki zwolnił kolejnych 123 więźniów politycznych ‒ w tym liderów protestów z 2020 roku. Za kratkami wciąż pozostaje jednak ponad 1100 osób, a machina represji nie zwalnia. Zmienia się za to jej oblicze: rozpoznawanie twarzy, analiza nagrań z protestów przy pomocy AI i monitoring komunikatorów to białoruska codzienność. Razem tworzą system inwigilacji, w którym nawet polubienie „niewłaściwego" posta może skończyć się wizytą zamaskowanych funkcjonariuszy. Jak naprawdę wygląda życie pod cyfrową kontrolą Łukaszenki? O tym Maks Walewski rozmawia z Rusłanem Szoszynem ‒ dziennikarzem działu zagranicznego „Rzeczpospolitej”, autorem książki „Lodołamaczka. Swiatłana Cichanouska”.
January 10 · 21 min
Miasta, których nie było na mapach. Nad czym pracują rosyjskie ZATO?
Miasta, których nie było na mapach. Nad czym pracują rosyjskie ZATO? Powstały w latach trzydziestych jako tajne ośrodki radzieckiego Ministerstwa Obrony i aż do lat dziewięćdziesiątych nie było ich na mapach. Początkowo zajmowały się bronią biologiczną, ale po II wojnie światowej przekształciły się w serca programu jądrowego i kosmicznego ZSRR. Dziś rosyjskie miasta zamknięte ‒ ZATO ‒ znów pracują pełną parą. Kto i w jakich warunkach mieszka w miastach zamkniętych? Czy należy obawiać się powrotu do badań nad bronią biologiczną? I dlaczego Rosjanom nie przeszkadza, że część ich kraju pozostaje niedostępna nawet dla nich samych? O tym Maks Walewski rozmawia z Alice Lugen, autorką książki „ZATO. Miasta zamknięte w Związku Radzieckim i Rosji”
Dec 27, 2025 · 20 min
Nieobywatele Łotwy i Estonii
Nieobywatele Łotwy i Estonii Nie są ani pełnoprawnymi obywatelami, ani obcokrajowcami. Ich status pozostaje jedną z bardziej problematycznych spuścizn po rozpadzie ZSRR. Kim są „nieobywatele” na Łotwie i w Estonii? Dlaczego do tej pory ponad 200 tysięcy mieszkańców nie uzyskało żadnego obywatelstwa i jak wpływa to na życie polityczne państw bałtyckich? O szczegółach Maks Walewski rozmawia z dr hab. Aleksandrą Kuczyńską-Zonik z Instytutu Europy Środkowej i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego
Dec 17, 2025 · 28 min
Czy ukraiński system antykorupcyjny działa?
Czy ukraiński system antykorupcyjny działa? Wykryta przez ukraińskie służby afera korupcyjna w Enerhoatomie zaskoczyła nie tylko skalą finansową, ale też powiązaniami sięgającymi samych szczytów władzy. Czy ujawniane śledztwa są znakiem głębokiej korupcji — czy raczej skuteczności służb? Jak jest zorganizowany system antykorupcyjny, który z jednej strony pozwolił na takie nadużycia, a z drugiej doprowadził do ich ujawnienia? I jak to się stało, że w czasie wojny organy antykorupcyjne zdołały dobrać się do polityków z najbliższego otoczenia prezydenta? O tym w rozmowie Maksa Walewskiego z dr. Marcinem Jędrysiakiem z Ośrodka Studiów Wschodnich. — Na końcu odcinka wspominamy o zbiórce fundacji Stand with Ukraine dla dzieci poszkodowanych przez wojnę. Możesz je wesprzeć pod tymi linkami: 👉 Fundacja Stand with Ukraine: https://www.standwukraine.org/ 👉 Zbiórka „Dzieciom wojny”: https://pomagam.pl/dzieciomwojny
Nov 30, 2025 · 29 min
#3 Rosja się nie rozpadnie. Jakie scenariusze naprawdę są możliwe?
#3 Rosja się nie rozpadnie. Jakie scenariusze naprawdę są możliwe? Jak naprawdę może wyglądać Rosja w 2036 roku? Czy czeka ją stagnacja, faszyzacja życia publicznego, czy może kontrolowany „reset” — i czy Zachód ma jeszcze narzędzia, by ten kierunek zmienić? O tym, co widać pod powierzchnią rosyjskiej polityki i gospodarki, opowiada Marcin Łuniewski, dziennikarz i autor książki „Rosja. Od rozpadu do faszystowskiej dyktatury. Scenariusze przyszłości 2026–2036”. Rozmawia Maks Walewski
Nov 15, 2025 · 25 min
#2 Czy Mołdawia zjednoczy się z Rumunią?
#2 Czy Mołdawia zjednoczy się z Rumunią? Za zjednoczeniem Mołdawii i Rumunii opowiada się ponad 30% Mołdawian i prawie połowa Rumunów. Dlaczego jednak oba państwa miałyby w ogóle się połączyć? O wspólnej historii, poglądach mieszkańców na kwestie narodowościowe i pomysłach na przyszłość obydwu krajów Maks Walewski rozmawia z analitykiem Ośrodka Studiów Wschodnich Kamilem Całusem.

Showing 1–20 of 21 episodes