Kroniek Kunstgeschiedenis

Vrouwelijke verzamelaars: Helene Schemel

Helene Schemel (1850–1907), een in Berlijn opgeleide pianist en zangeres, verhuisde naar Den Haag voor haar huwelijk met de Nederlandse schilder Adolphe Artz. Na diens overlijden, in 1890, ontpopte zij zich als kunsthandelaar, uiteindelijk onder de naam Maison Artz. Hoe zij dat heeft aangepakt vertelt Evelien de Visser, conservator negentiende-eeuwse kunst bij het RKD. Deze aflevering sluit aan bij het project De Andere Helft. Presentatie en productie: Caspar Stalenhoef. Muziek: ‘Throughput’ en ‘The Bust at Dawn’ van Blue Dot Sessions.

Vrouwelijke verzamelaars: Sophia Adriana Lopez Suasso-de Bruijn

Toen in 1895 in Amsterdam het Stedelijk Museum openging, was dat ten dele om de verzameling van Sophia Adriana Lopez Suasso-de Bruijn (1816–1890) onder te brengen . Over haar leven en verzameling is best wat gezegd en geschreven, zowel tijdens als na haar leven. Er is echter ook aardig wat gespeculeerd, en daarbij heeft onmiskenbaar een rol gespeeld dat ze een vrouw en op leeftijd was. Caspar Stalenhoef praat hierover met historicus Dorine Maat, die als onderzoeker bij het Amsterdam Museum een biografische publicatie schrijft over deze vrouwelijke verzamelaar. Deze aflevering sluit aan bij het project De Andere Helft en is mede mogelijk gemaakt door de Wilhelmina Drucker Fundatie. Muziek: ‘Throughput’ en ‘The Bus at Dawn’ van Blue Dot Sessions.

Vrouwelijke verzamelaars: Hélène de Rothschild

De grootste culturele nalatenschap van Hélène de Rothschild (1863–1947) is Kasteel De Haar, vlakbij Utrecht. Dat is het familiekasteel van haar echtgenoot, dat vanaf 1890 met haar geld – en ook deels volgens haar smaak – is herbouwd en ingericht. Hélène had een veelbewogen leven, heel anders dan haar beschermende en conservatieve familie voor haar had uitgestippeld. Caspar Stalenhoef gaat daarover in gesprek met Katrien Timmers, conservator bij Kasteel De Haar.

Vrouwelijke verzamelaars: Lucretia Johanna van Winter

Lucretia Johanna van Winter (1785-1845) is een relatief onbekend gebleven verzamelaar, maar haar collectie bestond onder andere uit twee Vermeers, andere bekende zeventiende-eeuwers én speciale aandacht voor de schilders uit Van Winters eigen tijd, de contemporaine meesters van de vroege negentiende eeuw. Hoe deze verzameling tot stand kwam en uiteindelijk verkocht en verspreid raakte, losgekoppeld van de naam Van Winter, daarover spreekt Caspar Stalenhoef in deze aflevering met Shannon van Essen. Deze podcastaflevering is mede mogelijk gemaakt door de Wilhelmina Drucker Fundatie. Muziek: 'Throughput' en 'The Bus at Dawn' van Blue Dot Sessions.

Vrouwelijke verzamelaars: Betsy Westendorp-Osieck

Betsy Westendorp-Osieck (1880-1968) was al 76 toen in Nederland de handelingsonbekwaamheid van getrouwde vrouwen werd afgeschaft. Al die jaren daarvoor stond de verzameling Europese en Aziatische kunst die zij samen met haar echtgenoot had aangelegd op zíjn naam, Westendorp, maar wat was de rol van Osieck in het bijeenbrengen van deze collectie? In deze aflevering, de tweede die aansluit bij het project 'De andere helft', spreekt Caspar Stalenhoef met Martine Bontjes. Zij schreef voor de masteropleiding Kunst, Markt en Connaisseurschap een scriptie over Betsy Westendorp-Osieck. Deze podcastaflevering is mede mogelijk gemaakt door de Wilhelmina Drucker Fundatie. Muziek: 'Throughput' en 'The Bus at Dawn' van Blue Dot Sessions.

Vrouwelijke verzamelaars: Margaretha Cornelia Boellaard

Margaretha Cornelia Boellaard (1795-1872) was een Utrechtse jonkvrouw, die als zelfverklaard ‘liefhebster’ tekende en schilderde, maar ook een kunstverzameling aanlegde die ‘aanzienlijk’ en ‘een fraai geheel’ werd genoemd. Tot op hoge leeftijd (ze werd 77) trok zij met haar kunst door het land om ‘kunstbeschouwingen’ te geven. En zelfs na haar dood zorgt haar erfenis nog altijd voor de ondersteuning van kunstenaars. In deze aflevering, de eerste die aansluit bij het project De Andere Helft, spreekt Caspar Stalenhoef met Anne Linde Ruiter. Zij schreef voor de masteropleiding Kunst, Markt en Connaisseurschap een scriptie over Margaretha Cornelia Boellaard. Deze podcastaflevering is mede mogelijk gemaakt door de Wilhelmina Drucker Fundatie. Muziek: ‘Throughput’ en ‘The Bus at Dawn’ van Blue Dot Sessions.

Middeleeuwse boekverluchting

Verluchte handschriften zijn – kort gezegd – met de hand geschreven en versierde boeken uit de middeleeuwen. Ze werden regelmatig voorzien van geschilderde en getekende voorstellingen. Anne Margreet As-Vijvers, senior conservator bij het RKD, vertelt hoe deze rijkversierde handschriften tot stand kwamen en wat er zo mooi is aan het onderzoeken ervan. Muziek: ‘Throughput’ van Blue Dot Sessions.

Kees van Dongen

Recent opende in Singer Laren een tentoonstelling over kunstenaar Kees van Dongen (1877-1968), samengesteld door Anita Hopmans, senior conservator bij het RKD. In de podcast vertelt ze over doorbraak van Van Dongen in het Parijs van net na 1900. Muziek: ‘Throughput’ van Blue Dot Sessions.

Theo van Doesburg

Sjoerd van Faassen, geassocieerd onderzoeker bij het RKD, vertelt over de pogingen van de onvermoeibare Theo van Doesburg om zijn gedachtegoed internationaal te verspreiden. Muziek: ‘Throughput’, ‘Rubber Ball Machine’, ‘Delicates’ en ‘Durna Vila’ van Blue Dot Sessions.

• Transcript

Franz Melchers, een onterecht vergeten kunstenaar

RKD-conservator Hans Wijgergangs vertelt over zijn onderzoek naar het leven en werk van de ‘onterecht vergeten’ kunstenaar Franz Melchers (1868-1944). Muziek: ‘Throughput’, ‘A Certain Lightness’ en ‘Gale’ van Blue Dot Sessions.

Cornelis Kruseman

Eva Geudeker vertelt over haar promotieonderzoek naar het leven en werk van de in Amsterdam geboren schilder Cornelis Kruseman (1797-1857). Muziek: ‘Throughput’ en ‘A Certain Lightness’ van Blue Dot Sessions.

Blommers, Mesdag en het Panorama

Evelien de Visser vertelt over haar onderzoek naar de rol van Haagse School-kunstenaar Bernard Blommers bij het Panorama van Scheveningen. Muziek: ‘Throughput’ van Blue Dot Sessions.

Haagse kunstenaars na de bevrijding

Lynne van Rhijn dook in de kunstenaarsarchieven en ontdekte dat in het naoorlogse Den Haag veel vernieuwende kunst werd gemaakt. Muziek: ‘Throughput’ van Blue Dot Sessions.