Skip to content
Artwork for Górskie Historie

Górskie Historie

Marysia Kościelniak

Lubisz góry? Niby wiesz, że szlaki ktoś stworzył, ale zastanawiasz się czasem kto, jak i dlaczego? Tu znajdziesz odpowiedzi na te pytania.
Mam na imię Marysia i jestem doktorem nauk humanistycznych. Od 7 lat badam górskie tematy w kulturze, literaturze i historii. W podkaście cytuję stare książki, odwołuję się do nauki, opowiadam o własnych górskich doświadczeniach. To wszystko, żeby pomóc Ci poznać góry głębiej i czerpać z chodzenia po nich większą przyjemność.
Usiądź więc wygodnie, zamknij oczy i włącz dowolny odcinek podkastu, albo jeszcze lepiej - zabierz go na szlak!

Play
  • 21 episodes
  • Avg 28 min
  • Polish
Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.
  • S2 · E8
    August 26 · 39 min

    Góry nie tylko dla bogaczy! | Porozmawiajmy o... #8

    Oburzamy się dziś, widząc tłumy na tatrzańskich czy karkonoskich szlakach. Ale czy zastanawiamy się, jak do tego doszło? Jak przeszliśmy od turystyki elitarnej, uprawianej tylko przez najbogatszych do oblężenia gór przez masy pracujące. W tym odcinku przyglądamy się z Grzegorzem (⁠@belfer_na_szaku⁠) rozwojowi turystyki masowej i zjawiskom, które jemu sprzyjały. Inaczej rzecz się miała w Tatrach, gdzie promowanie chodzenia po górach stało się po 1918 roku elementem polityki państwa. Inny przebieg miała popularyzacja turystyki w Sudetach, która stała się symbolem bogacenia się Niemiec. Posłuchajcie o tym, jak to się stało, że na szlakach pojawili się robotnicy, a turystyka górska stała się dostępna dla każdego. Żeby być na bieżąco z działalnością Górskich Historii i otrzymywać bonusowe treści o górach, zapisz się do ⁠mojego newslettera⁠.

  • S3 · E2
    July 25 · 17 min

    #39 Przed Tatrami były Pieniny… O szczawnickich kuracjach i spływie Dunajcem

    Dziś może nam się wydawać, że od zawsze dla turystów liczyły się przede wszystkim Tatry. Ale to nieprawda! Kiedyś królową polskich uzdrowisk i najgorętszą “destynacją” na ziemiach polskich była Szczawnica! A jeśli Szczawnica, to i Pieniny - doceniane już przez romantyków. I oglądane nie z daleka, jak Tatry, ale z bliska. Z podkładu flisackiej tratwy, z uzdrowiskowego deptaku, a nawet podczas górskiej wędrówki. Więcej o historycznych smaczkach Szczawnicy i Pienin Właściwych znajdziecie w moim zeszycie cyfrowym Pieniny są nudne? Szczawnica, Trzy Korony i spływ Dunajcem: śladami historii. Znajdziecie go tu: https://www.naffy.io/marysia-YaMNY/pieniny-sa-nudne-szczawnica-trzy-korony-i-splyw-dunajcem-sladami-historii-pjb Żeby nie przegapić moich kolejnych publikacji - audio, książkowych i cyfrowych - zapisz się do poczty górskiej (newslettera): https://gorskiehistorie.pl/newsletter Jeśli chcesz zajrzeć do przewodnika po Szczawnicy z 1859, kliknij tu: https://polona.pl/preview/c6e3e6f5-27dd-4f33-952a-0cb2c95b3ea4

  • S3 · E1
    June 30 · 30 min

    #38 Puste góry pełne historii. Cairngorms

    Nowy sezon zaczynamy w Szkocji, w Parku Narodowym Cairngorms. To odcinek nie tylko dla osób planujących wyjazd w Highlands, ale dla wszystkich, których interesuje historia turystyki górskiej, kultura górskich regionów i to, jak zmieniało się nasze myślenie o krajobrazie. PN Cairngorms to surowe, rozległe i pozornie dzikie krajobrazy. Dzieje regionu są mocno splątane z historią Szkocji: od rebelii klanów przez romantyczną modę na góry po królową Wiktorię, Balmoral i narodziny turystyki w tym regionie. Krajobrazy Highlands od wieków poruszają wyobraźnię Europejczyków i nie bez powodu inspirują kolejne pokolenia artystów. W odcinku opisuję realia współczesnego wędrowania po Parku Narodowym Cairngorms: brak znakowanych szlaków, bothies, dzikie biwakowanie, peak bagging, bagniste trasy i pogoda, która nadaje tym niewysokim górom zaskakująco wysokogórski charakter. Jeśli planujesz się tam wybrać, możesz się dużo dowiedzieć. Link do strony walkhighlands: https://www.walkhighlands.co.uk/ Zapisy do poczty górskiej, czyli mojego newslettera: https://gorskiehistorie.pl/newsletter Chcesz mnie wesprzeć finansowo? Wspaniale! Możesz postawić mi kawę w serwisie buycoffee: https://buycoffee.to/gorskiehistorie

  • S2 · E7
    April 30 · 56 min

    Kolej(k)ą w góry | Porozmawiajmy o... #7

    Jak kolej zmieniła sposób, w jaki ludzie docierali w góry? W nowym odcinku podkastu Górskie Historie przyglądamy się początkom kolei i temu, jak rozwój żelaznych szlaków wpłynął na turystykę, wypoczynek i poznawanie gór. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało to w Sudetach, a jak w Tatrach, porównując dwa różne światy: Prusy i Galicję. Zastanawiamy się, dlaczego w jednych miejscach kolej pojawiła się szybciej, jak wpływała na rozwój uzdrowisk i miejscowości turystycznych oraz kto właściwie mógł z niej korzystać. W drugiej części odcinka przechodzimy do kolejek i wyciągów górskich: zębatych, linowych i terenowych. Mówimy o ich ogólnoeuropejskiej historii, ale też o konkretnych przykładach z dzisiejszych ziem polskich. Skąd brała się potrzeba ich budowy? Jak wyglądały pierwsze tego typu inwestycje? Komu służyły? Nie zabraknie też tematu jednej z najbardziej znanych i kontrowersyjnych realizacji, czyli kolejki na Kasprowy Wierch. Na koniec zdradzamy też, co sami sądzimy o kolejkach górskich - czy są potrzebne, gdzie przebiega granica między ułatwianiem dostępu do gór a ich nadmiernym przekształcaniem? Moim gościem jest, jak w każdym odcinku z serii „Porozmawiajmy o…”, Grzegorz Zajączkowski — historyk, teolog i nauczyciel. Jeśli podoba Ci się podkast Górskie Historie, możesz bardzo pomóc w jego rozwoju: udostępnij ten odcinek, podeślij go znajomym. Każde takie polecenie naprawdę ma znaczenie. A jeśli chcesz wesprzeć mnie także finansowo, możesz postawić mi symboliczną kawę na buycoffee.to — dzięki temu mogę tworzyć kolejne odcinki i rozwijać projekt. https://buycoffee.to/gorskiehistorie Zdjęcie pochodzi ze zbiorów NAC.

  • S2 · E6
    March 31 · 29 min

    Przewodnicy górscy | Porozmawiajmy o... #6

    Kim byli dawni przewodnicy górscy, skąd wziął się ten zawód i dlaczego przez lata stał się czymś znacznie więcej niż tylko prowadzeniem po szlakach?W tym odcinku podcastu Górskie Historie rozmawiamy z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim o początkach przewodnictwa górskiego w Sudetach i Tatrach, zaglądając także w stronę Alp, by zobaczyć, jak te tradycje rozwijały się w Europie. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało przewodnictwo dawniej, czego oczekiwano od przewodnika i z jakimi problemami mierzyli się zarówno turyści, jak i sami górscy fachowcy. Przyglądamy się też temu, jak zmieniał się wizerunek przewodników - od dawnych czasów po współczesność - i wyjaśniamy, skąd w Polsce wziął się charakterystyczny czerwony strój przewodnicki. W odcinku mówimy także o tym, jak dziś można zostać przewodnikiem, jak ten zawód został sformalizowany i dlaczego - mimo że w wielu miejscach przewodnika nie trzeba już mieć obowiązkowo - nadal warto wybrać się w góry z kimś, kto zna je naprawdę dobrze.

  • S2 · E5
    March 15 · 40 min

    Wojna o Beskidy | Porozmawiajmy o... #5

    Dlaczego Beskid Śląski i Żywiecki wyglądają dziś inaczej niż choćby Gorce czy Beskid Sądecki? Skąd wzięły się tam pierwsze szlaki i schroniska - i dlaczego często ich twórcami byli… Niemcy? W tym odcinku Górskich Historii rozmawiam z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim o burzliwych początkach turystyki w zachodniej części Beskidów. To opowieść o regionie pogranicza – między Śląskiem Cieszyńskim a Żywiecczyzną – gdzie na przełomie XIX i XX wieku splatały się różne języki, kultury i ambicje narodowe. Jednym z głównych wątków jest słynna „wojna na pędzle”, czyli rywalizacja między polskim Towarzystwem Tatrzańskim a niemieckim Beskidenverein. To właśnie ta druga organizacja jako pierwsza zaczęła wytyczać szlaki i budować schroniska w wielu miejscach dzisiejszych polskich gór. Dlaczego tak się stało? I dlaczego polskie środowisko turystyczne przez długi czas w ogóle nie interesowało się Beskidami? Opowiadamy o tym, jak Beskidy przez lata były traktowane przez Towarzystwo Tatrzańskie z pewną pogardą – jako góry mniej atrakcyjne od Tatr, niewarte większych inwestycji. Brakowało pieniędzy, planów i pomysłu na ich udostępnianie. Sytuacja zmieniła się dopiero wtedy, gdy Beskidenverein zaczęło intensywnie działać w regionie i – z perspektywy polskich działaczy – zaczęło „panoszyć się” w górach. Momentem przełomowym było wejście niemieckiej organizacji na teren Babiej Góry. W odcinku próbujemy też uporządkować skomplikowaną sytuację społeczno-polityczną tego pogranicza. Czy konflikt między organizacjami rzeczywiście był narodowościowy? A może bardziej chodziło o ambicje, wpływy i wizję rozwoju turystyki? To długi odcinek, bo temat jest trudny i pełen niuansów. Staramy się jednak dojść do odpowiedzi na kilka ważnych pytań: – dlaczego zachodnie Beskidy rozwijały się inaczej niż ich wschodnie części, – dlaczego infrastruktura turystyczna pojawiła się tam wcześniej niż np. w Gorcach, – i co właściwie zostało w tych górach po działalności Beskidenverein. Jeśli ciekawi Was, skąd wzięły się pierwsze szlaki w Beskidzie Śląskim i Żywieckim oraz jak historia i polityka wpłynęły na wygląd dzisiejszych gór - ten odcinek jest dla Was. 🎧 Zapraszam do słuchania.

  • S2 · E1
    February 28 · 37 min

    Szare eminencje turystyki górskiej | Porozmawiajmy o... #4

    Czy dzisiejszy krajobraz polskich gór – z wieżami widokowymi, wytyczonymi szlakami, leśnymi drogami i punktami widokowymi – to wyłącznie dzieło natury i współczesnej turystyki? A może w dużej mierze zawdzięczamy go dawnym rodom arystokratycznym? W tym obszernym odcinku „Górskich Historii” razem z Grzegorzem Zajączkowskim sprawdzamy, jak arystokracja kształtowała przestrzeń polskich pasm górskich. Górskie rezydencje nie były przecież tylko prywatnymi siedzibami – stanowiły centra życia towarzyskiego, a właściciele często organizowali dla swoich gości widowiskowe punkty widokowe, romantyczne ruiny czy specjalnie przygotowane trasy spacerowe, z których wiele przetrwało do dziś. Przyglądamy się różnicom między Karkonoszami a Tatrami – dwóm światom funkcjonującym w odmiennych realiach politycznych i własnościowych. Rozmawiamy o gospodarce: o kopalniach, hutach, przemyśle leśnym i infrastrukturze, które napędzały rozwój regionów górskich. To właśnie dzięki nim powstawały drogi i linie kolejowe, które z czasem zaczęły służyć nie tylko przemysłowi, lecz także turystom. Ekonomia i rekreacja okazały się ze sobą silnie powiązane – rozwój jednego sektora otwierał przestrzeń dla drugiego. To rozmowa dla prawdziwych pasjonatów – dla tych, którzy w górach widzą nie tylko panoramy, ale także warstwy historii.

  • S2 · E3
    February 15 · 33 min

    Polskie Towarzystwo Tatrzańskie | Porozmawiajmy o... #3

    O pierwszej polskiej organizacji turystycznej, która zmieniła sposób myślenia o górach. W najnowszym odcinku razem z historykiem Grzegorzem Zajączkowskim (@belfer_na_szlaku) cofamy się do XIX-wiecznej Galicji, żeby przyjrzeć się narodzinom Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego – pierwszej polskiej organizacji turystycznej. Rozmawiamy o tym, dlaczego w ogóle powstało, w jakiej sytuacji politycznej znajdowali się wtedy Polacy pod zaborem austriackim i jaką rolę odegrała względna autonomia Galicji. Zastanawiamy się, czy PTT było tylko „towarzystwem od chodzenia po górach”, czy może czymś znacznie więcej – projektem kulturowym i patriotycznym. Bo przecież w czasach bez własnego państwa wszystko miało znaczenie: edukacja, krajoznawstwo, nauka, ochrona przyrody, budowanie tożsamości. Mówimy też o tym, co z tej inicjatywy wyniknęło: – rozwój zorganizowanej turystyki górskiej – znakowanie szlaków – popularyzacja Tatr – oraz powstanie Górskiej Odznaki Turystycznej, którą możemy zdobywać do dziś To właśnie PTT stało się protoplastą Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego – i jest w tym coś niesamowitego, że ponad 150 lat później wciąż współtworzymy tę samą historię: chodząc po szlakach, zdobywając odznaki, działając w kołach i oddziałach. A teraz małe sprostowanie 🙃 W odcinku powiedziałam, że ustawa o ochronie kozic i świstaków została uchwalona po powstaniu PTT. Otóż… nie. Powstała cztery lata wcześniej – ale z inicjatywy środowiska ludzi, którzy chwilę później formalnie współtworzyli Towarzystwo. Czyli duch się zgadzał, tylko chronologia lekko uciekła. Historyku, wybacz. Jeśli interesuje Was: – jak turystyka łączyła się z polityką, – jak rodziła się ochrona przyrody w Tatrach, – i jak XIX-wieczna inicjatywa wpływa na nasze dzisiejsze wędrówki to ten odcinek jest dla Was.

  • S2 · E2
    January 30 · 37 min

    Początki turystyki w Karkonoszach | Porozmawiajmy o... #2

    Pierwsi „prawdziwi" turyści w Karkonoszach Czy pierwszymi turystami w Karkonoszach byli kuracjusze z Cieplic, którzy z nudów ruszali w góry między kąpielami? A może Michał Radziwiłł, wjeżdżający na Śnieżkę konno? W tym odcinku rozmawiamy o początkach turystyki w Karkonoszach: o paniach wnoszonych w lektykach, śmiertelnych wypadkach, pasterzach dorabiających na goszczeniu wędrowców i o kaplicy na Śnieżce, od której wszystko się zaczęło. Karkonosze to pierwsze góry odkrywane w Europie – wróćmy do czasów, gdy chodzono w nie z ciekawości lub w poszukiwaniu demonów, a nie dla widoków. „Porozmawiajmy o…” to nowy cykl podcastu Górskie Historie. Moim gościem jest Grzegorz Zajączkowski (@belfer_na_szlaku) – historyk, teolog, przodownik turystyki górskiej i znawca górskich ciekawostek. Rozmawiamy o historii turystyki górskiej w Sudetach, Tatrach i Beskidach. Pokazujemy, że chodzenie po górach to coś więcej niż zdobywanie szczytów. Mój podcast o górach (również Spotify i Apple Podcasts): 🎧 https://www.youtube.com/playlist?list=PLjcL515C-xPCiKNW0MrCPAz2ooBxlo4sQ Wesprzyj mnie na buycoffe.to – pomóż tworzyć więcej takich odcinków: 💚 https://buycoffee.to/gorskiehistorie Po więcej górskich treści zajrzyj na IG @gorskiehistorie 📖 A już niedługo – moja książka o górach!

  • S2 · E1
    January 15 · 32 min

    Pierwsi turyści w Sudetach | Porozmawiajmy o... #1

    „Porozmawiajmy o…” to nowy cykl podcastu Górskie Historie. Moim gościem jest Grzegorz Zajączkowski (IG @belfer_na_szlaku) – historyk, teolog, przodownik turystyki górskiej PTTK i znawca górskich ciekawostek. W kolejnych odcinkach rozmawiamy o historii turystyki górskiej w Sudetach, Tatrach i Beskidach: o pierwszych wędrowcach, dawnych szlakach i schroniskach oraz o motywacjach, które pchały ludzi w góry na długo przed epoką masowej turystyki. Pokazujemy, że chodzenie po górach to coś więcej niż zdobywanie szczytów. A czy zwykłe podcasty wrócą? Tak, tylko jak skończę pisać… moją książkę! Na razie nie zdradzę więcej szczegółów, ale jeśli chcesz być na bieżąco, zaobserwuj mój profil na Instagramie @gorskiehistorie W tym odcinku zastanawiamy się, kim byli dawni wędrowcy: Walonowie, pielgrzymi, laboranci – i czy ich wyprawy można uznać za pierwsze formy turystyki górskiej. Rozmawiamy o początkach wędrowania po Sudetach, o ruchu pielgrzymkowym i jego wpływie na rozwój turystyki, m.in. w Wambierzycach i Bardzie. Opowiadamy o górach sprzed epoki znakowanych szlaków i masowej turystyki – gdy w drogę ruszano z zupełnie innych powodów.

  • Dec 15, 2025 · 27 min

    #37 Góralskie święta - między tradycją a magią

    Jak wyglądały święta sto lat temu w górskich wsiach, z dala od świateł i głównych dróg? W tym odcinku zaglądamy pod góralskie strzechy, by opowiedzieć o adwencie, wigilijnej magii, wróżbach, czarach, postnej wieczerzy, podłaźniczkach zamiast choinki i kolędnikach z Turoniem. To historia świata, w którym religia splatała się z magią, a Boże Narodzenie było czasem troski o przyszłość, plony, zdrowie i rodzinne pojednanie. W ten specjalny czas zastanówmy się też, które z dawnych góralskich zwyczajów warto dziś zaprosić do naszych domów. Zanurzmy się razem w magiczny czas Godów! Przy okazji – w marcu zapraszam Cię w Góry Bystrzyckie. Zrób sobie wagary na pierwszy dzień wiosny i pojedź ze mną na przedłużony weekend. Poznasz ludzi, którzy tak jak ty kochają góry. Posłuchasz moich opowieści na żywo. Spędź czas wyjątkowo – na szlaku, w schronisku i przy ognisku. Informacje i zapisy: https://gorskiehistorie.pl/wyjazdy/przedwiosnie-w-gorach-bystrzyckich

  • Nov 30, 2025 · 19 min

    #36 Turyści w Tatrach dawniej i dziś. Część 2: Romantycy w outdoorze

    W tym odcinku zobaczymy jak wyglądało wędrowanie po Tatrach w pierwszej połowie XIX wieku: jak radzono sobie z pogodą, jak łatwo można było zabłądzić i jakie inne błędy popełniano zarówno dawniej, jak i dziś. Opowiem Wam o zapomnianych zwyczajach, o krynolinach plączących się w kosówce, o kąpielach w górskich stawach i o nocowaniu w pustych szałasach. Przyjrzymy się temu, co w tatrzańskiej turystyce naprawdę się zmieniło, a co — mimo upływu dwóch stuleci — pozostało zaskakująco znajome. Jedź ze mną w góry! Zapraszam Was na Przedwiośnie w Górach Bystrzyckich. Zrób sobie wagary na pierwszy dzień wiosny i pojedź ze mną na przedłużony weekend. Poznaj ludzi, którzy tak jak Ty kochają góry. Posłuchaj moich opowieści na żywo. Spędź czas wyjątkowo - na szlaku, w schronisku i przy ognisku. Informacje i zapisy: https://gorskiehistorie.pl/wyjazdy/przedwiosnie-w-gorach-bystrzyckich

  • Nov 15, 2025 · 20 min

    #35 Turyści w Tatrach dawniej i dziś. Część 1: Morskie Oko, zanim było modne

    Zawsze fascynowało mnie, że w Tatrach patrzymy dziś na te same granie, które oglądali turyści 200 lat temu. Ale czy ich doświadczenie faktycznie było podobne do naszego? W tym odcinku zaglądam do relacji z pierwszej połowy XIX wieku i sprawdzam, jak wyglądała wyprawa do Morskiego Oka, zanim zbudowano szlaki i schroniska i położono asfalt. Opowiem Wam o romantycznych uniesieniach dawnych podróżników, o wyboistych przejazdach góralskimi wózkami, noclegach w pustych szałasach i o tratwach sunących po czarnej toni jeziora. Zastanówmy się razem, jak zmieniła się tatrzańska turystyka. Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠⁠⁠⁠⁠

  • S2 · E2
    Oct 29, 2025 · 17 min

    #34 Kto mieszkał w Karkonoszach? Część 2: W górach

    Wyruszamy wysoko w góry! W drugim odcinku o ludziach Karkonoszy zaglądamy do dawnych baud – pasterskich chat i schronisk, które przez stulecia tętniły życiem. Jak wyglądał dzień w Hampelbaude, czyli dzisiejszej Strzesze Akademickiej? Czym zajmowali się jej mieszkańcy i na jakie wygody mogli liczyć pierwsi turyści odwiedzający Śnieżkę? Usłyszycie też historię Hilde – fikcyjnej dziewczyny z karkonoskiej baudy, stworzonej przeze mnie na podstawie dawnych relacji i opisów podróży. To właśnie przez nią opowiem Wam o codzienności ludzi żyjących wysoko w górach: o serach, mleku, gorzałce i o ciężkiej pracy w cieniu Śnieżki. Słowa kluczowe: Karkonosze, baudy, Strzecha Akademicka, Lucni Bouda, Hampelbaude, Śnieżka, Sudety, pasterze, historia Karkonoszy, Górskie Historie, dawne schroniska, ludzie gór. Odcinki o turystyce w Karkonoszach: ⁠https://gorskiehistorie.pl/blog/sniezka-i-xvii-wieczne-daleko-jeszcze-wrazenia-pierwszych-karkonoskich-turystow⁠ ⁠https://gorskiehistorie.pl/blog/schroniska-piwo-i-parowki-czyli-dawne-wedrowki-po-karkonoszach Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠⁠⁠⁠

  • S2 · E1
    Oct 15, 2025 · 21 min

    #33 Kto mieszkał w Karkonoszach? Część 1: U podnóża gór

    Kto mieszkał w Karkonoszach, zanim stały się modne? W tym odcinku Górskich Historii odkrywamy dawnych mieszkańców Karpacza, Szklarskiej Poręby i całych Karkonoszy. Dowiecie się, kim byli laboranci, jak powstały karkonoskie wsie i skąd wzięli się pierwsi przewodnicy górscy. Poznamy codzienne życie ludzi gór — tych, którzy wyrąbywali lasy, topili szkło, wyrabiali ziołowe mikstury i przyjmowali pierwszych turystów. To opowieść o górskiej tożsamości, historii osadnictwa i o tym, jak dawniej wyglądało życie w cieniu Śnieżki. Tym odcinkiem rozpoczynam drugi sezon mojego podkastu — witajcie ponownie! Odcinki o turystyce w Karkonoszach: https://gorskiehistorie.pl/blog/sniezka-i-xvii-wieczne-daleko-jeszcze-wrazenia-pierwszych-karkonoskich-turystow https://gorskiehistorie.pl/blog/schroniska-piwo-i-parowki-czyli-dawne-wedrowki-po-karkonoszach Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠⁠⁠⁠ Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠⁠⁠ Słowa kluczowe: Karkonosze, historia Karkonoszy, ludzie gór, Karpacz, Szklarska Poręba, Śnieżka, Sudety, laboranci, przewodnicy górscy, osadnictwo w górach, Górskie Historie.

  • Sep 22, 2025 · 18 min

    Z życia górali gorczańskich. Fragment ebooka "Gorce. Na Turbacz z czterech stron świata"

    Ebook znajdziesz tu: ⁠https://gorskiehistorie.pl/ebook/gorce⁠ Pozwól, że zabiorę Cię na wycieczkę w moim stylu - stylu Górskich Historii ;) Wejdź ze mną na Turbacz z czterech stron świata. Odkryj jak żyli gorczańscy górale. Poznaj historię tutejszej turystyki. Przeczytaj o zbójnikach, baśniowych stworach i magicznych obrzędach.

  • Jun 4, 2025 · 25 min

    #32 Ślady na Ślęży. Poganie, zbójnicy i masowa turystyka

    Ślęża to góra o wielu twarzach, skrywająca w sobie rozmaite ludzkie historie. Już przed tysiącami lat była górą kultową, to tu czczono Słońce, odprawiano sobótki. Później jej szczyt stał się miejscem waśni między poganami a chrześcijanami. A obecnie widzimy go jako cel masowej turystyki W międzyczasie na szczycie stał zamek, trzy kościoły, kamienne rzeźby i dwa schroniska. Ślęża interesowała wiele osób. Może Ciebie zainteresuje jej wyjątkowa i złożona historia. Posłuchaj i poznaj Ślężę (na nowo). Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠⁠⁠⁠⁠ Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠⁠⁠⁠

  • May 14, 2025 · 28 min

    #31 O pierwszych "turystach" w Tatrach

    Czy wyobrażacie sobie Tatry bez szlaków, schronisk i tłumów turystów? Zamiast tego – dzikie góry pełne pasterzy, zbójników i poszukiwaczy skarbów? Cofnijmy się w czasie do XVIII wieku, kiedy w Tatry zapuszczali się pierwsi śmiałkowie – naukowcy, którzy chcieli zrozumieć te góry i rozwiać mity o ich niebotycznej wysokości. Skąd się wzięli? Dlaczego wchodzili na szczyty, które wówczas uchodziły za niebezpieczne i przeklęte? I kto pierwszy zdobył najwyższy tatrzański szczyt? W tym odcinku poznacie kulisy tych pionierskich wypraw. Odcinek powstał głównie w oparciu monografię J. Szaflarskiego Poznanie Tatr. Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠⁠⁠⁠ Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠⁠⁠⁠

  • Apr 24, 2025 · 22 min

    #30 Czy sudecka turystyka “wyszła” z uzdrowisk? Duszniki-Zdrój i Szczawno-Zdrój w XIX wieku

    Sudety mają swój specyficzny krajobraz kulturowy. Słyną z ciekawych punktów widokowych i wież, z romantycznych ruin, dostępnych ścieżek i... zdrojów. Jest ich aż 11 - Szczawno, Duszniki, Cieplice, Świeradów, Lądek i kilka innych. Obecnie renoma uzdrowisk jest już nieco mniejsza niż w XIX wieku. Kojarzą nam się z turnusami sanatoryjnymi. A co jeśli Wam powiem, że do powstania sudeckich szlaków przyczyniły się właśnie kuracje leczniczą wodą prowadzone w tych uzdrowiskach? Przecież to właśnie te miejscowości często wykorzystujemy jako dobrą bazę wypadową w góry! Nie bez powodu... ;) W tym odcinku dzielę się z Wami moimi badaniami na temat wpływu ruchu kuracyjnego na turystykę górską w Sudetach. Przyglądam się szczególnie dwóm miejscowościom (Duszniki, Szczawno) i rozwiniętej wokół nich bazie szlaków. Odcinek powstał głównie w oparciu o XIX-wieczne listy i relacje z podróży do śląskich wód. Jeśli chcecie zapoznać się z nimi bliżej, polecam zbiór A. Zielińskiego "Listy ze śląskich wód" (1983). Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠⁠⁠ Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠⁠ Okładka na podstawie Bad Salzbrunn in Schlesien mit seinem Oberbrunnen ze zbiorów Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Wrocławskiego.

  • Apr 2, 2025 · 19 min

    #29 Czy masz kwalifikacje do chodzenia po górach?

    W tym odcinku zastanowimy się, jakie cechy posiadałby turysta idealny, gdyby istniał. Opowiem Wam, czym jest turystyka kwalifikowana - zarówno w ujęciu historycznym, jak i współczesnym. Do przygotowania tego odcinka przeprowadziłam szereg rozmów z turystami, przewodnikami, przodownikami i znakarzami. Na ich podstawie opracowałam studium mające zarysować "z grubsza", jaka turystyka jest uznawana za "wyższą" i jak na ten wyższy poziom można się wspiąć. Jeśli chcielibyście wesprzeć mnie w tworzeniu dla Was kolejnych ciekawych i rzetelnych treści, możecie postawić mi symboliczną kawę w serwisie buycoffee.to: ⁠⁠⁠⁠https://buycoffee.to/gorskiehistorie⁠⁠⁠ Więcej informacji, np. bibliografię, znajdziecie na stronie ⁠⁠⁠gorskiehistorie.pl⁠ Wykorzystano zdjęcie ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Showing 1–20 of 21 episodes