Evermore: fantasy op mensenmaat

Tussen reusachtige vogels, Schotse dansen, Witte Wieven en een opvallend ontspannen publiek liet de eerste editie van Evermore zien dat een fantasyfestival niet groot hoeft te zijn om groots te voelen. Wie Landgoed Kernhem bij Ede oploopt, hoeft niet veel fantasie te hebben om zich even ergens anders te wanen. Een lange laan onder de bomen, een statig landhuis op de plek waar ooit een kasteel stond, gekleurde vlaggetjes tussen de kraampjes en overal bezoekers in kostuum. Het zou zomaar een feestdag in de Gouw kunnen zijn. Alleen het bord bij de ingang verraadt dat we toch echt op een fantasyfestival in Gelderland zijn: Evermore is uitverkocht. Dat is opvallend voor een fantasyfestival dat hier voor het eerst wordt georganiseerd. Maar eenmaal binnen wordt al snel duidelijk waarom het evenement zoveel mensen heeft weten te trekken. Evermore voelt vertrouwd, alsof het er al jaren is, maar tegelijkertijd ook anders dan veel grotere fantasyfestivals. Rustiger. Kleiner. Persoonlijker. Of, zoals initiatiefnemer Coco Heitink het later die dag zelf mooi samenvat: fantasy op ‘hobbitmaat’. Van het ene wonderlijke tafereel naar het andere Het terrein nodigt uit om rond te dwalen zonder precies te weten waar je uitkomt. Langs de paden staan kraampjes met boeken, dobbelstenen, sieraden, leren buideltjes, kruidenthee en kleine voorwerpen waaraan complete verhalen zijn verbonden. Een oude sleutel is hier niet zomaar een sleutel. Het is een magische sleutel die misschien geen echte deur meer opent, maar wel een denkbeeldige. Een paar meter verderop staat een complete Alice in Wonderland-tafel, inclusief het witte konijn met zijn zakhorloge. Elders klinkt het gekletter van zwaarden terwijl bezoekers kennismaken met zwaardvechten. En dan verschijnen er ineens twee reusachtige vogels. Het zijn performers op stelten, hoog boven het publiek, gehuld in enorme verenkostuums. Kinderen rennen ondertussen achter zeepbellen aan en kijken af en toe toch even omhoog naar de imposante wezens boven hen. Zodra de zon tussen de wolken doorbreekt, spreiden de vogels hun vleugels uit. Je hoeft nergens speciaal voor in de rij te staan. Je volgt de paadjes door het landgoed en je ontdekt een wereld die ineens een beetje sprookjesachtiger is geworden. Een paddenstoeldame aan de waterkant Even verderop blijkt dat de fantasie op Evermore niet alleen van de organisatie komt. Veel bezoekers brengen hun eigen verbeelding tot uitdrukking in de kostuums die ze voor de gelegenheid hebben uitgekozen. Bij een klein vijvertje staat een vrouw met een zelfgemaakte paddenstoelhoed. De witte stippen keren terug in haar make-up en aan haar riem hangen een drinkhoorn, een mes en allerlei andere spulletjes. Samen met een paar andere bezoekers tuurt ze aandachtig naar het water. Ik vraag me af of ze op zoek zijn naar de zeemeermin die hier eerder in de ochtendzon zat. Of misschien kun je hier een wens doen bij het water? Nee hoor. Ze kijken gewoon naar de beestjes in het water. Juist dat alledaagse moment maakt het tafereel zo leuk. Op een gewone zaterdag zou iemand met een paddenstoel op haar hoofd behoorlijk opvallen. Hier past ze moeiteloos tussen de bomen, het water en de andere kleurrijke bezoekers. Even verderop loopt zelfs een hond met een bloemenkrans alsof dat de normaalste zaak van de wereld is. Zo ontstaat de sfeer van Evermore niet alleen door de decoraties, optredens en kraampjes. Iedereen die verkleed komt, iets heeft gemaakt of meedoet aan de activiteiten draagt er een stukje aan bij. Je bent niet alleen bezoeker van een festival, maar medeschepper van een fantasiewereld, ook al is het maar voor één dag. Even dansen met mensen die je nog niet kent Dan begint ergens op het terrein een kleine processie. Een flinke groep mensen trekt naar een grasveld waar muzikanten klaarstaan met viool en Ierse bouzouki. Er gaat Schots gedanst worden. De instructie is simpel: zoek iemand op en doe mee. Ook als je die persoon nog helemaal niet kent. Even later staat het veld vol dansende mensen. Een deel van hen kent elkaar via de Mystic Guild, een fantasycommunity in Ede voor vrouwen die inmiddels meer dan 150 leden telt. Ze organiseren onder andere Dungeons & Dragons-middagen, creatieve activiteiten, zwaardvechtworkshops en een hobbitpicknick. Daarmee wordt zichtbaar wat dit soort festivals naast kostuums, boeken en kraampjes nog meer betekenen. Ze brengen mensen bij elkaar. Veel bezoekers begonnen ooit individueel met hun liefde voor fantasy. Via Harry Potter, Percy Jackson, Tolkien, mythologie, Dungeons & Dragons of een eerste bezoek aan een fantasyfestival. Pas later ontdekten ze hoeveel andere mensen precies hetzelfde leuk vinden. Op het dansveld wordt dat ineens heel tastbaar. Fantasy is hier geen genre dat je thuis in je eentje consumeert. Het wordt iets wat je samen doet. Verhalen die uit de grond zelf komen Dat Evermore juist op Kernhem plaatsvindt, geeft het festival nog een extra laag. Verteller Abe vertelt er over Witte Wieven, de Witte Juffer van Kernhem en verhalen die letterlijk uit deze streek afkomstig zijn. Een andere verteller verweeft geesten, vervloekte stenen en het verdwenen kasteel van Kernhem tot een verhaal waarbij je je voortdurend kunt afvragen waar de geschiedenis ophoudt en de fantasie begint. Dat lokale karakter maakt het festival meer dan een verzameling willekeurige fantasy-elementen. Zelfs in een aantal kunstwerken aan de rand van het terrein komt Gelderland terug. Eén van de kunstenaars combineert een vliegend hert en een neushoornkever, dieren die in de provincie voorkomen, tot een enorm fantasiewezen waarop een ork rijdt. Fantasy hoeft blijkbaar niet altijd uit een verzonnen wereld ver weg te komen. Soms hoef je alleen maar anders te kijken naar de plek waar je al bent. De magie van iets maken dat er eerst niet was Dat idee komt ook terug in een gesprek met een goudsmid van Ennorandirrim, een re-enactment groep van het Tolkiengenootschap Unquendor. Zijn liefde voor Tolkien begon ooit toen een leraar over The Hobbit vertelde. Inmiddels komen verhalen en creativiteit in zijn eigen werk samen. Hij maakt sieraden en ziet juist het vermogen om iets te bedenken wat nog niet bestaat als een van de mooiste kanten van creativiteit. Je begint met iets dat alleen in je hoofd bestaat. Daarna is het er ineens. Op Evermore gebeurt dat overal. Bij een tafel vol kinderen en volwassenen die hun eigen toverstaf versieren. Bij bezoekers die fantasytegeltjes beschilderen. Bij mensen die met bloemen en zonlicht cyanotypes maken. En bij een kunstenaar die met blauwe en paarse verfbussen de geluksdraak Falkor uit The NeverEnding Story op een doek schildert. Voor haar staat Falkor voor iets groters: het terugbrengen van fantasie naar de echte wereld. Dat blijkt opvallend goed te passen bij wat er op deze plek gebeurt. Want fantasy is hier niet alleen ontsnappen naar een andere wereld. Het is ook een aanleiding om te schilderen, naaien, bouwen, dansen, verhalen te vertellen en met vreemden in gesprek te raken. Gewoon in deze wereld. Een festival waar je niet van hoeft bij te komen Misschien zit het meest onderscheidende van Evermore uiteindelijk niet in één optreden, kostuum of kraampje. Het zit in wat er ontbreekt. Geen overweldigende mensenmassa’s. Geen voortdurende herrie. Geen gevoel dat je zo snel mogelijk van programmaonderdeel naar programmaonderdeel moet rennen. Coco Heitink vertelt dat die kleinschaligheid bewust is gekozen. Grote festivals kunnen voor sommige bezoekers simpelweg te veel worden. Evermore wil juist gemoedelijk blijven. Die gedachte is verder doorgevoerd dan alleen het aantal bezoekers. Samen met lokale organisaties werd gekeken naar rolstoeltoegankelijkheid en naar manieren om prikkels te verminderen. Er is een ontprikkelruimte, bij lezingen zijn gebarentolken aanwezig en ook met vervoer en rolstoelplekken is rekening gehouden. Toegankelijkheid, zegt Coco, is een van de belangrijkste speerpunten van het festival. Het doel is uiteindelijk opmerkelijk eenvoudig: dat mensen aan het einde van de dag niet vooral denken aan wat ze door drukte, vermoeidheid of overprikkeling hebben moeten missen. Maar aan wat ze wél hebben kunnen meemaken. Helemaal jezelf, maar dan misschien met een paddenstoelhoed Aan het einde van de dag lijkt het succes van Evermore daarom minder te zitten in de vraag hoeveel attracties je op een terrein kunt zetten. Het zit in de ruimte die je mensen geeft om er zelf onderdeel van te worden. Om een kostuum te dragen. Om iets te maken. Om te dansen met iemand die je niet kent. Om naar een verhaal over Witte Wieven te luisteren. Om met een kunstenaar over The NeverEnding Story te praten. Om nieuwe dobbelstenen te kopen terwijl je er thuis waarschijnlijk al veel te veel hebt. Of gewoon om in het gras te zitten en naar alles te kijken. Coco hoopt vooral dat bezoekers naar huis gaan met het gevoel dat ze een fijne, gemoedelijke dag hebben gehad, vol fantasy, en dat ze helemaal zichzelf konden zijn. Misschien is dat uiteindelijk precies waar een goed fantasyfestival voor bedoeld is. Niet om de echte wereld voor één dag te ontvluchten. Maar om er samen iets meer fantasie aan toe te voegen. Wil je je even onderdompelen in de sfeer tijdens het festival en de interviews zelf horen? Luister dan naar de podcastaflevering via de audiospeler bovenaan deze pagina en abonneer je op de Fantasyfans.nl podcast in je favoriete podcastapp! Get full access to Father Roderick at fatherroderick.substack.com/subscribe