De Nacht van...

NPO Radio 1 / KRO-NCRV / NTR / EO / BNNVARA

Mooie gesprekken uit het radioprogramma De Nacht van… Met verhalen die zowel avontuurlijk en meeslepend als gevoelig en kwetsbaar zijn. Vertelt vanuit een intimiteit die alleen de nacht kan bieden. Presentatie: Merel Wielaert, Shayno Numansen, Stijn Goossens, Benji Heerschop, Jan Willem Wesselink, Rosa Wierda, Ruben van Haften en Ruben Rosen Jacobson.

Play

Open in

25 episodes
daily
Avg 1 hr 7 min
Dutch

Episodes 25

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

Friday · 57 min
Een piepkleine lens, een grootse uitvinding
Lang was een zandkorrel het kleinst in de wereld, en Venus het verste. Maar toen wetenschappers door lenzen in microscopen en telescopen gingen kijken, veranderde alles. Zonder de uitvinding van de lens zou onze wereld er totaal anders uit zien. In deze laatste nacht uit de Week van NTR Wetenschap spreekt presentator Renette Kwakkenbos met Tiemen Cocquyt, curator bij het Rijksmuseum Boerhaven in Leiden en wetenschapshistoricus. Hij promoveerde met onderzoek naar de 17e eeuwste microscopen van een van de bekendste Nederlandse wetenschappers: Antoni van Leeuwenhoek. In 1673 duikt Van Leeuwenhoek op 43-jarige leeftijd op, en begint hij aan de lopende band onderzoeken te publiceren. En hij valt op, omdat hij in bovengemiddeld veel detail zijn bevindingen beschrijft. Toen hij een wereld van piepkleine levende beestjes ontdekte in een druppel water uit een sloot, kon men niet meer om hem heen - zeker in een tijd waarin de wetenschap juist steeds verder weg probeerde te kijken, het universum in. Volgens Tiemen toonde hij aan: onder ons is óók nog veel te ontdekken. Antoni van Leeuwenhoek was naast een briljant onderzoeker ook een opvallend figuur, over wie volgens Tiemen veel anekdotes verteld kunnen worden. Zo heeft hij voor onderzoek zijn tanden afgeschraapt, tien dagen lang onafgebroken dezelfde sokken gedragen om tenenkaas te kweken, en zijn eigen sperma geprepareerd. Eén anekdote beleven we live tijdens deze uitzending, een primeur: verslaggever Bram van Diemen gaat langs bij Antoni van Leeuwenhoek, die in extase vertelt over de microscopische werelden die hij heeft gezien. Tiemen pleit ervoor om meer te knutselen, en wetenschap meer te zien als teamwork tussen denkers en doeners. Eigenlijk precies zoals Van Leeuwenhoek deze twee kanten in zich vereenzelvigde om baanbrekende wetenschap te bedrijven.
Thursday · 58 min
Money, money, money
Geld: rinkelende munten, betaalverzoeken en tikkies. Of misschien denk je meteen aan zwetende mannen op Wall Street, grote banken waarin onbegrijpelijke cijfertjes de toekomst van onze wereld bepalen. Maar ooit was het niet meer dan zout, schelpen of een simpel brokje zilver. Tegenwoordig is het niet meer weg te denken uit onze maatschappij. In bijna al onze relaties en bij alles wat we doen is geld betrokken, of je nu een avondje uit eten gaat of naar de dokter moet. Maar wat is geld nu eigenlijk? Wie bepaalt de regels, en hoe? En kunnen we die nog veranderen? Deze vragen en meer bespreekt Radio 1-presentator Bram van Diemen tijdens de Week van NTR Wetenschap met Coco Kanters. Ze is economisch antropoloog aan de Universiteit Utrecht. Als geen ander laat ze zien dat geld om meer draait dan economische modellen. In haar proefschrift deed ze onderzoek naar alternatief geld: nieuw geld dat op steeds meer plekken wordt ontworpen als verzet tegen ons allesoverheersende geldsysteem. Wat kunnen we leren van deze ‘geldmakers’, zoals zij ze noemt? Hoe vormen wij ons geld, en hoe vormt het ons? Ook vertelt Coco waarom het soms wetenschappelijk verantwoord kan zijn om koekjes te bakken en legt ze ons aan de hand van het alternatieve geldsysteem van de Bristol Pound uit hoe geld eigenlijk werkt. 'Geld wordt vaak vergeleken met water. Dat zegt veel over hoe we met z'n allen naar geld kijken.' Coco Kanters - economisch antropoloog
Wednesday · 1 hr 26 min
Satellieten: van het eerste telefoontje tot oorlogsdreiging
In deze derde nacht van De Week van NTR Wetenschap spreekt presentator Syb Faes met Marco Langbroek over de uitvinding van de satelliet. Hoewel Marco inmiddels docent is aan de Lucht- en Ruimtevaartfaculteit van de TU Delft, is hij oorspronkelijk opgeleid als archeoloog. Het onderzoeken van de ruimte en wat daar allemaal langs komt vliegen begon als hobby. Marco bleek er echter zo goed in, dat hij tegenwoordig zelfs de Koninklijke Luchtmacht adviseert! Er zweven maar liefst 13.000 satellieten boven ons hoofd, waar we enorm afhankelijk van zijn: er zijn maar weinig apps op je telefoon die werken zonder satelliet, internationale televisie wordt ermee uitgezonden en zelfs ons elektriciteitsnetwerk kan tegenwoordig niet meer zonder. Veel satellieten zijn van particuliere bedrijven, met als bekendste voorbeeld de Starlink systemen van Elon Musk. Daarnaast zijn er steeds meer gevallen waarin satellieten worden gehackt. Juist omdat we er zo afhankelijk van zijn, ook in militaire conflicten, zijn we kwetsbaar en betekent controle over satellieten steeds vaker ook macht. De uitvinding van de satelliet werd definitief gemaakt door science fictionschrijver Arthur C. Clarke in 1945. Hij bedacht de geostationaire satelliet: die draait even snel om de aarde als dat die om haar as draait en staat zo op een vaste plek boven het aardoppervlak. Door die uit te rusten met communicatieapparatuur konden signalen via de ruimte de hele wereld rond worden gestuurd. Zijn idee sloeg aan: zeventien jaar later ging de eerste communicatiesatelliet de lucht in, die gebouwd werd door het Amerikaanse telecom-bedrijf AT&T. De eerste effectieve satelliet, de Telstar, was niet groter dan een basketbal. Maar de technologie ontwikkelde zich in zeer rap tempo verder en leidde tot een heuse strijd tussen de Russen en de Amerikanen. Benieuwd hoe dat afliep? Of hoe je zelf vanuit je kamer of tuin satellieten kan spotten? Luister dan naar deze uitzending van de Week van NTR Wetenschap.
Tuesday · 58 min
'De democratie is gedoe, en dat is maar goed ook'
Het is weer tijd voor De Week van NTR Wetenschap! Elke nacht zetten we een andere 'grootse uitvinding' centraal die de mensheid op ingrijpende manier heeft veranderd. In de tweede nacht van De Week van NTR Wetenschap spreekt presentator Syb Faes met Marlies Honingh over het ontstaan én de betekenis van de democratie. Haar bakermat vinden we natuurlijk in Athene, maar daar mocht slechts 10% van de bevolking werkelijk stemmen: alleen mannelijke burgers van boven de 20 jaar. En hoewel inmiddels elke inwoner van Nederland boven de 18 jaar mag stemmen, vertelt Marlies dat de democratie meer is dan ons stemrecht alleen. Het is makkelijk om de democratie als iets te zien wat alleen achter de muren van politiek Den Haag gebeurt, maar ze werkt alleen als we allemaal meedoen. Het zijn niet alleen extreemrechtse populisten die de democratie bedreigen, ook onze onverschilligheid is een gevaar. Democratie is een manier van samenleven, vaak zelfs zonder dat we het doorhebben. Kinderen die een voetbalveldje moeten delen klinkt misschien als gedoe, maar juist als we er samen uit moeten komen zien we onze democratie in actie en komen we uiteindelijk dichter tot elkaar. Maatschappelijke groepen zoals verenigingen, scholen en burgerinitiatieven als Amnesty of debatpodia spelen een essentiële rol in het behouden van onze democratie. Benieuwd hoe dit concreet tot uiting komt, bijvoorbeeld in de Koninklijke Nederlandse Reddingmaatschappij (KNRM)? Luister hier het eerste uur van het gesprek met Marlies Honingh.
Monday · 1 hr 22 min
Dit is hoe het wiel werd uitgevonden
Het wiel is keer op keer opnieuw uitgevonden, maar wie was er het eerste mee? In deze eerste nacht uit de Week van NTR Wetenschap over grote uitvindingen duikt presentator Renette Kwakkenbos terug in de tijd met oudhistoricus Martijn Icks. Het is moeilijk vast te stellen waar het wiel precies als eerste opdook. Van China tot Polen, van het huidige Irak tot Midden-Amerika, eigenlijk werd het wiel op meerdere plekken tegelijk uitgevonden. Maar hoe het werd toegepast over de tijd heen, verschilt enorm per regio. En terwijl het massieve wiel mogelijk al rond 3300 voor Christus werd uitgevonden, kreeg het wiel pas rond 2000 voor Christus spaken. Ook vertelt Icks uitgebreid over zijn onderzoek naar karaktermoord bij oud-Romeinse keizers, en welke overeenkomsten dat kent met huidige politieke framing. Karaktermoord is het moedwillig beschadigen van de reputatie die iemand heeft. In het oude Rome werden handboeken geschreven over hoe je het beste je politieke tegenstander zwart kon maken, zoals diegene aanvallen op lichamelijke beperkingen of zeggen dat iemand stinkt. Maar hoe je als Romeinse keizer te boek ging, was vooral afhankelijk van je relatie tot de senaat. Zij zetten keizers met wie ze het niet eens waren in slecht daglicht, bijvoorbeeld met beschuldigingen van incest en het spotten met hun hebzucht. En het opvallende is: dat gebeurde vaak na de dood van de keizer. Icks trekt parallellen naar het nu. Zo was zowel in het oude Rome als tijdens de verkiezingen tussen Donald Trump en Joe Biden ouderdom een onderwerp om de ander op te pakken. Hoe dat precies zit, hoor je in deze uitzending van de Week van NTR Wetenschap.
August 21 · 1 hr 30 min
De representatie van vrouwen in de filmwereld met Sam Ghilane
Je kent haar misschien van Oogappels of Mees Kees. Maar achter de rollen waar je haar van kent, schuilt een vrouw die zich hard maakt voor een betere representatie van vrouwen in de filmwereld. Luister hier het hele gesprek.
August 20 · 57 min
Koen Vacano: "Geen filmgeschiedenis zonder de Oudheid"
Deze nacht is Koen Vacano te gast in De Nacht van KRO-NCRV. Hij is classicus en docent cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Zijn onderzoek richt zich op de sterke verbinding tussen de klassieke oudheid en hedendaagse film. Hij legt uit waarom juist de oude plotstructuren nog steeds zo goed werken. En hoe kan het nou dat we nog altijd kijken naar verfilmingen van de Odyssee? Wat is de aantrekkingskracht?
August 19 · 56 min
Romke Faber en Nina Spiering over production design
Hoe laat je een film omgeving zó echt voelen dat je er als kijker in verdwijnt? Production designers Nina Spiering en Romke Faber beginnen niet achter een tekentafel, maar met luisteren, onderzoek doen en de straat op gaan. Voor hun eerste gezamenlijke project, In het niets, doken ze in de geschiedenis van de Bijlmerramp. Ze gingen de wijk in, spraken met mensen die de ramp hadden meegemaakt en bouwden een appartement om tot filmset. Nina ging er zelfs wonen om het gevoel van de plek echt te begrijpen. En dan kan er zomaar een buurman voor de deur staan met een stuk van een vliegtuig uit de ramp, dat uiteindelijk in een museum belandt. Maar voor een fictief verhaal werkt het weer heel anders. Dan bouw je samen met de regisseur een nieuwe geschiedenis. Soms zit die in grote decorstukken, maar vaak juist in details die je als kijker nauwelijks bewust ziet. Wat maakt Nina en Romke zo’n goed team? Waarom moet iets vooral ‘gevoelsmatig kloppen’? En hoe zorg je ervoor dat een omgeving bijna een personage op zichzelf wordt? Luister het hele gesprek en ontdek hoe Nina en Romke werelden bouwen waarin je als kijker volledig kunt verdwijnen.
August 18 · 1 hr 24 min
Regisseur Olivia Mos over haar documentaire: Hartslag van een ander
De 25-jarige Olivia Mos studeerde af aan de Nederlandse Filmacademie met haar documentaire Hartslag van een ander. De film geeft een indringend inkijkje in een wereld die voor veel mensen verborgen blijft: de weg die een donorhart aflegt voordat het bij de ontvanger terechtkomt. Juist het onbekende trekt Olivia aan. Ze is nieuwsgierig naar wat zich achter gesloten deuren afspeelt. Met haar films wil ze laten zien hoe iets écht is. Beeld kan volgens haar vertellen wat woorden soms niet kunnen. In Hartslag van een ander volgt Olivia niet alleen het hart op weg naar een transplantatie, maar laat ze ook zien hoeveel mensen bij dat proces betrokken zijn. Het filmen was intensief. Zo stond ze maandenlang op stand-by of er een hart was en of zij dus mocht komen filmen. Als jonge maker ziet Olivia dat films maken de komende jaren niet eenvoudiger wordt. Bezuinigingen binnen de publieke omroep en de competitieve filmwereld maken het lastig om ruimte te vinden om verhalen te vertellen. Ook als documentairemaker is het soms zoeken naar een eigen visie in een wereld waarin iedereen een mening heeft. Olivia blijft nieuwsgierig naar nieuwe verhalen en barst alweer van de ideeën voor nieuwe projecten.
August 17 · 57 min
Matthijs Kieboom: ‘Filmmuziek is veel intelligenter dan je denkt’
Filmmuziek kan een film maken of breken. Volgens filmcomponist Matthijs Kieboom is muziek veel meer dan alleen een deuntje op de achtergrond. “Als je zielige muziek onder een scène zet, kun je mensen aan het huilen maken. Als componist heb je dus ontzettend veel invloed op hoe iemand een film beleeft.” Die liefde voor film en muziek begon bij Kieboom al vroeg. Hij wilde creëren en merkte al snel: dit is wat hij wil doen. Een specifieke opleiding tot filmcomponist bestond niet, dus leerde hij het vak vooral zelf. Hij keek films, luisterde muziek en probeerde te begrijpen waarom bepaalde muziek precies op een bepaald moment werkt. Inmiddels geeft hij zelf les in filmmuziek aan het conservatorium. Een filmproject begint voor hem dan ook niet achter zijn computer met een leeg muziekprogramma. “Ik begin met het script lezen, praat met de regisseur en kijk mee naar de film. Soms maak ik alvast iets en laat ik dat horen. Dan ontstaat er een wisselwerking. Die samenwerking kan veel vrijheid geven, maar soms ook flink wat druk: Ik heb ook wel eens te horen gekregen: I want a masterpiece." Dat is de kracht van filmmuziek vindt Matthijs Kieboom. Een componist kan ervoor kiezen om de verwachtingen van de kijker te volgen, maar juist ook om daar tegenin te gaan. Bij een spannende scène hoeft bijvoorbeeld helemaal geen spannende muziek te klinken. Door onverwachte keuzes te maken, kun je de kijker juist op het verkeerde been zetten.
August 14 · 1 hr 22 min
Hoogleraar forensische psychologie Corine de Ruiter over de mens achter de dader
Deze hele week in De Nacht van BNNVARA: aandacht voor de misdaad. Presentator Bemshi de Visser praat in deze uitzending met hoogleraar forensische psychologie Corine de Ruiter. Als hoogleraar forensische psychologie duikt ze al decennia in de levens van daders die de meesten van ons liever niet willen begrijpen. Ze vertelt hoe iemand ontspoort, waarom de grens tussen dader en slachtoffer flinterdun is, en wat haar na al die jaren nog drijft.
August 13 · 1 hr 18 min
Paul Vugts brengt al decennia verslag uit van de Amsterdamse onderwereld
Deze hele week in De Nacht van BNNVARA: aandacht voor de misdaad. Presentator Bemshi de Visser praat in deze uitzending misdaadjournalist Paul Vugts. Al zijn hele carrière volgt hij de Amsterdamse onderwereld voor Het Parool — als journalist, podcastmaker en schrijver van "Misdaadjournalist". Hij vertelt hoe jonge jongens worden geronseld, waarom de grens tussen dader en slachtoffer soms flinterdun is, en wat hem na al die jaren nog drijft.
August 12 · 1 hr 28 min
Strafrechtadvocaat Priscilla Buchele staat daders én slachtoffers bij, en dat is uniek
Deze hele week in De Nacht van BNNVARA: aandacht voor de misdaad. Presentator Bemshi de Visser praat in deze uitzending strafrechtadvocaat Priscilla Buchele. Ze wilde ooit de nieuwe Chantal Janzen worden, maar koos op haar 21ste voor het strafrecht. Strafrechtadvocaat Priscilla Buchele staat zowel daders als slachtoffers bij — en vertelt hoe dat werkt, wat er misgaat als media zich op een zaak storten, en hoe het is om als advocaat de vertrouwenspersoon te zijn van iemand op zijn dieptepunt.
August 11 · 1 hr 31 min
Niels Roest arresteerde de gevaarlijkste criminelen van Nederland in een arrestatieteam. Maar hij besloot het roer om te gooien.
Deze hele week in De Nacht van BNNVARA: aandacht voor de misdaad. Presentator Bemshi de Visser praat in deze uitzending met Niels Roest. Voor Defensie werkte hij als persoonsbeveiliger en in het arrestatieteam. Dat laatste deed hij lange tijd ook in Amsterdam. Hij werd acht keer uitgezonden, o.a. naar Afghanistan, en zag in zijn werk dingen die hij nooit meer kwijtraakt. Hoe ga je daarmee om? En wat als die (prestatie)druk wegvalt? Een gesprek over angst, je emoties wegstoppen en ze weer terugvinden. Ook gaat Niels in gesprek met de luisteraars van NPO Radio 1.
August 10 · 1 hr 25 min
Van bokser tot plofkraker: Steven Killian over adrenaline, de bajes en de weg terug
Deze hele week in De Nacht van BNNVARA: aandacht voor de misdaad. Presentator Bemshi de Visser kickstart de crime-week met Steven Killian. Steven was jarenlang plofkraker. Tot hij de bak in moest. Een gesprek over gierende banden, je door het leven boksen en hoe een Utregs jochie op het verkeerde pad terecht kwam.
July 31 · 57 min
Is het wenselijk om onsterfelijk te zijn?
Nooit meer doodgaan, wederopstaan, voortbestaan door het krijgen van kinderen, of als grote held... Al eeuwenlang houden mensen zich met onsterfelijkheid bezig. In de oudste teruggevonden teksten wordt het al nagejaagd en in Silicon Valley levert de belofte voor een eindeloos leven zelfs geld op. Een week lang praten we over waar die diepe wens vandaan komt en hoe realistisch die beloften precies zijn. Filosofenkoppel Marthe Kerkwijk en Erno Eskens vormen het slotstuk van deze onsterfelijkheidsweek. Zij kennen het onderwerp van binnen en van buiten. Het is namelijk hun ‘pillow talk’. Met hen gaat het in dit afsluitende gesprek dus over de vraag: is het wenselijk om onsterfelijk te zijn?
July 31 · 57 min
Kunnen we ouder worden tegenhouden?
Dit is dag vier van De Week van EO over onsterfelijkheid met moleculair geneticus Jan Hoeijmakers. Hij behoort tot de grootste kenners van veroudering wereldwijd. Zal het afremmen van veroudering ons ooit dichterbij onsterfelijkheid brengen?
July 29 · 16 min
Waar komt die wens om eeuwig te leven toch vandaan?
Al eeuwenlang, dwars door allerlei culturen, talen en religies denken mensen na over de vraag of er onsterfelijkheid bestaat. Hoe kan dat? Wat schuilt er achter dat idee? Is het angst voor de dood? Of een poging om een aards bestaan meer zin te geven? Filosoof en psychiater Damiaan Denys schoof aan in De Nacht van EO om hierover door te praten. Presentatie is in handen van Loïs van Wijnen.
July 29 · 57 min
Is er leven na de dood? En zo ja, in welke vorm dan?
Is er een eeuwig leven? Volgens de grote wereldreligies is het duidelijk: ja. Maar hoe dat er vervolgens uitziet, wie daar dan toegang tot heeft en in welke vorm je daartoe komt, daarover lopen de ideeën uiteen. In een week van gesprekken over onsterfelijkheid kunnen de religies dan ook niet buiten beeld blijven. Om ons bij te praten, schoof godsdienstfilosoof en theoloog Taede Smedes aan in de studio. Waar gelooft hij in, als kenner van al die verschillende religies? En welke mythes mogen we absoluut vergeten als het gaat om een hiernamaals? Presentator van deze uitzending van De Nacht van EO is Loïs van Wijnen.
July 27 · 1 hr 10 min
Frank Westerman over onsterfelijkheid: 'We willen niet dood, dus we zoeken iedere uitweg'
Als schrijver dook Frank Westerman al in allerlei uiteenlopende onderwerpen, maar dit jaar staat onsterfelijkheid op het menu in het te verschijnen boek 'Alfabet van de Onsterfelijkheid'. Wat is het precies? Waarom houdt het de mensheid al eeuwig bezig? En waarom is het dit thema dat Frank niet kan laten liggen? In de Nacht van EO Zomerweek staan we een week lang stil bij onsterfelijkheid. Presentator Loïs van Wijnen interviewt vijf nachten lang gasten over hun perspectief op een eeuwig leven: van psychologisch tot religieus en van medisch tot filosofisch.

Showing 1–20 of 25 episodes