Ameryka dla Zaawansowanych

Marcin Firlej

Ameryka dla Zaawansowanych to podcast o Stanach Zjednoczonych, o polityce, historii i społeczeństwie tego kraju. Każdy odcinek wyjaśnia, jak działa amerykańska demokracja: od Konstytucji i Sądu Najwyższego po obywatelstwo, migrację i prawa człowieka. Marcin Firlej, dziennikarz i amerykanista mieszkający w USA, analizuje wydarzenia z Waszyngtonu, przyglądając się korzeniom współczesnych sporów – od Trumpa i „culture wars” po idee równości, wolności i tożsamości. To audycja dla tych, którzy chcą zrozumieć Amerykę bez mitów, w kontekście historycznym, politycznym i kulturowym. Słuchaj, jeśli interesują Cię: USA, amerykańska polityka, historia Stanów Zjednoczonych, społeczeństwo, prawa obywatelskie, konstytucja, Trump, demokracja i równość.

Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Play

Open in

25 episodes
weekly
Avg 38 min
Polish

Episodes 25

Newest Oldest Longest

All20 Unplayed20 In progress0 Played0

Counted on this page — what you have heard stays on this device, so it is not something the list can be paged by.

Thursday · 33 min
Najbogatszy kraj trzeciego świata? Sprawdziłem ile w tym prawdy.
Czy Stany Zjednoczone to naprawdę "najbogatszy kraj Trzeciego Świata"? To hasło słyszymy coraz częściej - od TikToka po komentarze ekspertów. Brzmi ostro, chwytliwie i... czy trafnie? W tym odcinku rozbieram tę metaforę na czynniki pierwsze. USA to be...
September 3 · 35 min
9 ludzi, którzy trzęsą Ameryką. Sąd Najwyższy USA i jego zagadki - dlaczego sędziowie są nieusuwalni?
Sąd Najwyższy USA (SCOTUS) tworzy dziewięciu sędziów mianowanych dożywotnio, ale o tym, kto naprawdę w nim zasiada, coraz częściej decyduje nie prawo, tylko data czyjejś śmierci. W tym odcinku pokazuję, jak dożywotnia kadencja, którą ojcowie założycie...
August 27 · 49 min
Wojna o niepodległość USA nie wystarczyła. Kto i jak wymyślił Amerykanów?
Kiedy 4 lipca 1776 roku trzynaście kolonii ogłosiło niepodległość, Amerykanów jeszcze nie było - trzeba było ich dopiero wymyślić. Wojna o niepodległość USA dała państwu granice, ale nie dała mu obywateli, którzy czuliby się jednym narodem. Tę robotę...
August 20 · 31 min
Ile ludzi ma broń w USA? Mniej, niż ci się wydaje.
Regulacje dotyczące posiadania broni w USA mają mniej lat niż pierwszy iPhone. Przez sto siedemdziesiąt lat amerykańskie sądy interpretowały Drugą Poprawkę jako przepis o milicji stanowej, a nie o prawach pojedynczego obywatela. Zmieniło się to dopier...
August 13 · 45 min
Za co można kochać USA, czyli dziś bez narzekania. Feat. Ola i Jaśmin
Wpisz w Google „życie w USA". Dostaniesz poradniki wizowe i listy powodów, żeby się bać i tu nie przyjeżdżać. Trzeciej rzeczy prawie nie ma: rozmowy o tym, co w amerykańskiej codzienności jest po prostu dobre, prowadzonej przez ludzi, którzy niczego c...
August 6 · 28 min
Czy Demokraci w USA to lewica? Czym naprawdę różnią się od Republikanów
Był taki czas, że Bernie Sanders i Dick Cheney poparli tego samego kandydata na prezydenta. Demokratyczny socjalista i były republikański wiceprezydent po jednej stronie karty do głosowania. Czy Demokraci to lewica? Pytanie jest jednocześnie rozsądne...
July 30 · 59 min
Rdzenni Amerykanie nie zniknęli. Jak USA wymazały ich z historii? | Gość: Rebecca Nagle
Rdzenni Amerykanie, historia USA, Naród Czirokezów, rezerwaty indiańskie, suwerenność plemienna, Szlak Łez, przymusowe wysiedlenia, kolonializm i stereotypy o Indianach: w tym odcinku podcastu Ameryka dla Zaawansowanych rozmawiam z Rebeccą Nagle o tym...
July 23 · 40 min
Czy czarnoskóra aktorka w Odysei to problem, czyli jak Ameryka stworzyła białych ludzi?
„Odyseja”, Christopher Nolan, rasizm, USA, Ameryka, Elon Musk, Lupita Nyong’o, Zendaya, wokeizm i historia. Wszystkie te nazwiska i pojęcia spotkały się w jednej z najgłośniejszych wojen kulturowych roku. Obsada Lupity Nyong’o w roli Heleny Trojańskie...
July 2 · 31 min
Ameryka to wieczny konflikt. Kto ma prawo do patriotyzmu i pamięci historycznej?
Ameryka nie ma jednej opowieści o własnym początku. Ma za to nieustanny spór o to, czym była rewolucja amerykańska, kto ma prawo powoływać się na Ojców Założycieli i co właściwie znaczą słowa: wolność, równość, republika, konstytucja. W drugiej części...
June 25 · 36 min
Jak Ameryka wymyśliła własną historię i stworzyła amerykański mit założycielski
Ameryka nie narodziła się jako gotowy naród, lecz jako opowieść, którą trzeba było dopiero wymyślić, utrwalić i obronić. Ten odcinek to rozmowa z historykiem dr. Michaelem D. Hattemem o tym, jak amerykański mit założycielski powstał z kryzysu brytyjsk...
June 18 · 49 min
Bliski Wschód, Trump i Iran, czyli kto naprawdę wygrał na zawieszeniu broni
Gdy po wojnie wracasz do punktu wyjścia, rozejm to przede wszystkim sposób na kupienie sobie czasu. W tym odcinku rozmawiam z dziennikarzem Polskiego Radia, Wojciechem Cegielskim, o tym, jak Bliski Wschód odczytuje ostatnie ruchy Waszyngtonu, co napra...
June 11 · 40 min
Powstanie Ameryki. Prawnuk Roosevelta obala mit założycielski USA, który znasz ze szkoły.
Ameryka świętuje 250. urodziny. Ale czy świętuje właściwy rok? Prof. Kermit Roosevelt, konstytucjonalista z Uniwersytetu Pensylwanii i prawnuk prezydenta Teodora Roosevelta, twierdzi, że mit 1776 jest nie tylko błędny — jest szkodliwy. Prawdziwe powst...
June 8 · 20 min
4 lipca i polityczna awantura. Co Ameryka świętuje, a czego nie chce pamiętać?
Ameryka nie pęka wtedy, gdy się kłóci, lecz wtedy, gdy przestaje mieć wspólny język świętowania. W tym odcinku opowiadam o tym, jak polityka USA przejęła 4 lipca - obchody 250 rocznicy podpisania dokumentu, którym była Deklaracja Niepodległości, i zam...
June 4 · 52 min
Imigracja w USA. Czego nikt nie mówi przed przeprowadzką do Ameryki?
Ameryka najskuteczniej działa jako mit wtedy, gdy udaje zwykły opis rzeczywistości. Ten odcinek to zmontowany zapis rozmowy z Elizą Sarnacką-Mahoney, pisarką i dziennikarką mieszkającą w Kolorado, o tym, czym naprawdę staje się imigracja w USA, kiedy...
June 1 · 20 min
Drożyzna i upadek potęgi USA. Czy Ameryka nie może się już utrzymać?
Globalne imperium umiera na raty w kolejkach do dyskontów, gdy jego zmiażdżone przez inflację społeczeństwo uświadamia sobie, że stało się zbyt biedne na własne życie. Niniejszy odcinek to bezkompromisowa, radykalna wiwisekcja współczesnego kryzysu go...
May 28 · 45 min
Trump niszczy swoją partię. Kiedy Republikanie stracili kontrolę nad własnym liderem?
Instytucje nie upadają od razu. Upadają wtedy, gdy Donald Trump zawiera ugodę sam ze sobą — podpisując porozumienie przez własny Departament Stanu i zamykając na zawsze możliwość kontroli skarbowej swojego imperium finansowego. To rozmowa z Olą Rakowi...
May 25 · 19 min
Klęska Demokratów. Dlaczego partia ukrywa prawdę o własnej porażce?
Strach przed brutalną prawdą potrafi całkowicie sparaliżować nawet najpotężniejsze instytucje polityczne na świecie, zmuszając ich liderów do cynicznego cenzurowania rzeczywistości. Dokładnie w taki sposób zachowali się Demokraci, którzy po półtora ro...
May 21 · 54 min
Media i dezinformacja w USA. Jak algorytmy niszczą demokrację i tworzą informacyjny śmietnik?
Żyjemy w epoce cyfrowego bezwładu, w której prawdę zastąpił precyzyjnie zaprojektowany i masowo produkowany chaos. Tradycyjne media w USA oraz globalne platformy społecznościowe przestały pełnić funkcję lustra rzeczywistości, a stały się graczami na s...
May 18 · 21 min
Trump kontra bizony. Dlaczego preria w Montanie stała się polem politycznej wojny?
Dzika przyroda i wolne stada to jedne z niewielu przestrzeni, których Donald Trump nie zdołał jeszcze w Ameryce całkowicie zdewastować, ale najnowsze decyzje jego administracji dowodzą, że bardzo mocno próbuje to nadrobić. Czy to możliwe, że jedno sło...
May 14 · 44 min
Sojusz tronu z ołtarzem w USA. Jak Trump stał się mesjaszem chrześcijańskiej nacjonalistycznej prawicy?
Czy to możliwe, że o najważniejszych decyzjach geopolitycznych mocarstwa nie decydują już stratedzy z Pentagonu, lecz teleewangeliści interpretujący biblijne proroctwa o końcu świata? W tym odcinku analizujemy, dlaczego Donald Trump stał się dla milio...

Showing 1–20 of 25 episodes